نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 215

1378/11/11 دوشنبه درس شمارۀ (175) کتاب النکاح/سال دوم

اشاره

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

بررسی مسئله 4 عروه:

اشاره

«لا یلحق بالزوجه فی الحرمه الابدیه علی القول بها و وجوب النفقه، المملوکه و المحلّله و الموطوءه بشبهه أو زنا و لا الزوجه الکبیره نعم تثبت الدیه فی الجمیع عدا الزوجه الکبیره اذا افضاها بالدخول بها - حتّی فی الزنا و ان کانت عالمه مطاوعه و کانت کبیره»

ظاهر کلام این است که سقوط دیه در مورد افضاء زوجۀ کبیره را مخصوص موردی می داند که با دخول افضاء صورت گرفته باشد و اگر به غیر دخول، افضا شده باشد دیه را ثابت می داند هر چند زوجه کبیره باشد.

قبل از محقق حلی ره، مسئله افضاء به غیر دخول در کلمات علماء سابق اصلاً مطرح نشده است. ظاهر کلام محقق در شرایع و نافع و صریح کلام علامه در قواعد این است که افضاء زوجۀ کبیره در صورتی دیه ندارد که بر اثر دخول صورت گرفته باشد.

***

بررسی روایات:

اشاره

روایتی که به طور عام برای افضاء، دیه را اثبات کرده باشد نداریم.

روایت اول موثقه سکونی

«کلینی باسناده عن محمّد بن الحسن الصفار عن ابراهیم بن هاشم عن النوفلی عن السکونی عن جعفر عن أبیه عن علی (علیهم السلام): أن رجلاً افضی امرأه فقوّمها قیمه الامه الصحیحه و قیمتها مفضاه، ثم نظر ما بین ذلک فجعل من دیتها و اجبر الزوج علی امساکها»(1)