نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 219

اشکال کرده اند.

نقد کلام محقق (ره)

تحقیق اساسی این مسئله مربوط به کتاب دیات است و چون بحث ما کتاب نکاح است و از طرفی نمی خواهیم مباحث عبید و اماء را مفصّل بحث کنیم، اشاره ای به پاسخ اشکال می کنیم. بنابراین که عبد بتواند مالک شود، ثبوت دیه قابل تصور است. خیلی از متأخرین نیز این مبنا را پذیرفته اند، همچنان که در مورد عبد مکاتب همه فقهاء قبول دارند که عبد می تواند مالک شود و مولایش حق ندارد اموال او را از وی بگیرد و از او سلب ملکیت کند، بنابراین مبنا، اگر دلیلی بر ثبوت دیه در جنایت مالک بر مملوکه داشتیم می گوییم، مانعی ندارد که بگوییم دیه بر عهدۀ مالک ثابت می شود و عبد یا امه که مجنی علیه است مالک آن دیه می گردد.

ادامه مسئله 4 عروه:

«و کذا لا یلحق بالدخول الافضاء بالاصبع و نحوه فلا تحرم علیه مؤبّداً نعم تثبت فیه الدیه»

سیّد می فرمایند چنانچه زوجۀ صغیره با غیر دخول - مثلاً با ادخال انگشت - افضاء گردد حرام مؤبد نمی شود و از این جهت پرداخت ابدی نفقه واجب نیست. هر چند باید به همسرش دیه بپردازد، و جهش عموم تعلیل «فانه أفسدها و عطّلها علی الازواج» و جبران خسارت است که در ذیل صحیحۀ حمران بیان شد.

***

مسئله 5

اشاره

اذا دخل بزوجته بعد اکمال التسع فأفضاها لم تحرم علیه و لا تثبت الدیه کما مرّ و لکن الاحوط الانفاق علیها ما دامت حیه»

مسامحه در تعبیر مرحوم سیّد (ره)

ظاهراً در کلام ایشان مسامحه ای رخ داده است، دربارۀ حرمت ابدی و ثبوت دیه می فرمایند «لم تحرم علیه و لا تثبت الدیه، کما مرّ» ولی دربارۀ عدم وجوب انفاق «کما مرّ» نمی گویند، گویا در گذشته راجع به انفاق بحثی نشده است، در حالی که در