نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 38

استفاده کنیم. مگر به تقریبی که بعداً خواهیم گفت.

ثانیاً در مورد پیرمردی که مباشرت بر او و همچنین برای زن عجوزه اش ضرر دارد معلوم نیست حکم ایلاء هم ثابت باشد.

3 - بررسی روایت حفص (دلیل سوم)

اشاره

«محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن أبیه عن ابن ابی عمیر عن حفص بن البختری عن ابی عبد الله علیه السلام قال: اذا غاصب الرجل امرأه فلم یقربها من غیر یمین اربعه اشهر استعدت (فاستعدت) علیه، فامّا أن یفیء و اما ان یطلق، فان ترکها من غیر مغاضبه أو یمین فلیس بمؤل)(1)

سند روایت:

از این روایت در کفایه سبزواری و جواهر به حسنه تعبیر شده به جهت «ابراهیم بن هاشم» که به نظر ما صحیحه است.

دلالت روایت:

محقق سبزواری در کفایه، این روایت را ضمن ادله مسئله آورده است. ولی در استدلال به این روایت تأمل داشته و فرموده: «و الروایه مختصه بصوره المغاضبه»

صاحب جواهر «ره» نیز پس از نقل روایت می فرماید: «و ان کان فیه أنه ظاهر فی الحاق المغاصبه بالایلاء و هو غیر ما نحن فیه،»(2) مرحوم آقای حکیم «ره» نیز این اشکال را پذیرفته اند(3)

توضیح اشکال: اگر مرد عصبانی بشود و به قصد اضرار به همسرش قسم بخورد که مدتی بیش از چهار ماه مباشرت با او را ترک کند، این مورد مسلم ایلاء است و احکام خاصه آن را دارد، نسبت به مورد دیگری بحث است که آیا ملحق به ایلاء می شود یا خیر؟ و آن موردی است که یمینی در کار نیست و فقط به جهت آنکه از

1- (1) - وسائل الشیعه 341/22، کتاب الایلاء و الکفارات، باب اول حدیث دوم
2- (2) - جواهر الکلام 116/29
3- (3) - مستمسک العروه 754/14