نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 5 صفحه 402

که در برخی صورتها از جهت دیگر وجوب اکرام باقی باشد، و نکته ذکر این جمله ذیل هم از این جهت است که گاه گمان می رود که حدوث عالمیت منشأ وجوب اکرام دائمی می گردد، با این ذیل متکلم می خواهد تصریح کند که حکم وجوب اکرام مادامی است و حدوث و بقاء عالمیت در حدوث و بقاء وجوب اکرام دخالت دارد، به هر حال نفی وجوب اکرام، حیثی است و تنها به همان وجوب اکرام از حیث عالمیت کار دارد نه به سایر جهات و حیثیات.

3) توضیح پاسخ اشکال:

در پاسخ اشکال فوق هم می گوییم، این که در هشت روایت، پس از انقضاء عده، حکم به جواز ازدواج شده، معنای آن این است که اشکالی که از ناحیه عده برای تزویج ایجاد شده بود، با پایان گرفتن آن، پایان می یابد، ولی ناظر به بی اشکال بودن تزویج از سایر جهات نیست تا ما به قرینۀ آن روایات را مختص عقد صحیح لو لا العده بدانیم.

در نتیجه اطلاق روایات حرمت ابد، هر نوع عقدی را شامل می گردد، البته باید ارکان عرفی عقد تمام باشد تا عنوان «عقد» صدق کند، ولی سایر شرایطی که شرعاً در صحت عقد دخالت دارد، در حرمت ابد تأثیر ندارد، پس تزویج زن پنجم یا خواهر زن در حال عده آنها هم، حرمت ابدی می آورد (البته با شرایط مقرره همچون علم یا دخول).

ب) بررسی مسئله 2:

1) متن مسئله:

اذا زوجه الولی فی عده الغیر مع علمه بالحکم و الموضوع، او زوّجه الوکیل فی التزویج بدون تعیین الزوجه کذلک لا یوجب الحرمه الابدیه، لانّ المناط علم الزوج لا ولیّه او وکیلُهُ نعم لو کان وکیلاً فی تزویج امرأه معینه و هی فی العده فالظاهر کونه کمباشرته بنفسه، لکن المدار علم الموکّل لا الوکیل