نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 6 صفحه 53

1) متن صحیحه عبد الرحمن:

-1

«بسند صحیح عن عبد الرحمن قال سألت أبا عبد اللّه علیه السلام عن رجل تزوج امرأه ثم استبان له بعد ما دخل بها انّ لها زوجاً غائباً فترکها، ثم ان الزوج قدم فطلقها او مات عنها، أ یتزوجها بعدُ هذا الذی کان تزوجها و لم یعلم انّ لها زوجاً قال: ما احبّ له ان یتزوجها حتی تنکح زوجاً غیره».

در این روایت با تصریح به دخول لااقل در صورت نکاح زوج دیگر به عدم حرمت ابد حکم شده، حال چگونه می توان آن را با سایر روایات جمع کرد؟

2) معنای اول صاحب وسائل و بررسی آن:

صاحب وسائل پس از نقل این روایت می گوید: «اقول: لعلّ الدخول هنا بمعنی الخلوه لما تقدم [أی للروایات المعارضه]»، آقای حکیم هم می فرماید: این معنا هر چند ذاتاً خلاف ظاهر است ولی برای جمع بین روایات می توان بدان ملتزم شد.

ولی ما به معجم المفهرس کتب اربعه که رجوع کردیم، حدود 250 مورد تعبیر " دخل بها "و اشباه آن بکار رفته، در تمام این موارد، مراد از این ترکیب، وقاع است مگر یک مورد که محتمل بود به معنای خلوت گرفته شود و این مورد را نیز به قرینه سایر روایات، می توان به معنای وقاع گرفت: «عن ابی بصیر قال سألت أبا جعفر علیه السلام عن رجل تزوج امرأه، فقالت: انا حبلی، و انا اختک من الرضاعه، انا علی غیر عده، فقال: ان کان دخل بها و واقعها فلا یصدقها و ان کان لم یدخل بها و لم یواقعها فلیختبر(2)»

در این روایت ممکن است به قرینه عطف واقعها معنای" دخل بها "را معنایی مغایر با وقاع بدانیم ولی می توان همین مورد را هم به وقاع تفسیر کرده و عطف را عطف تفسیری بگیریم.

در آیه شریفه (وَ رَبائِبُکُمُ اللاّتِی فِی حُجُورِکُمْ مِنْ نِسائِکُمُ اللاّتِی دَخَلْتُمْ بِهِنَّ، فَإِنْ لَمْ تَکُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَیْکُمْ) [نساء 23 /]، مراد از" دَخَلْتُمْ بِهِنَّ" ، مواقعه است، در