نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 7 صفحه 165

در صورت دوم، می توانیم استصحاب را جاری کنیم. که این زن زمانی سه طلاقه نبود الآن شک می کنیم مطلقه به طلاق ثالث هست یا خیر؟ استصحاب عدم کونها مطلقه بطلاق ثالث قابل جریان است ولی نتیجۀ این استصحاب این است که شوهر می تواند بدون محلّل ازدواج کند ولی نمی تواند رجعی بودن عده را اثبات نماید تا احکام شرعی مطلقه رجعی مترتب شود. زیرا رجعی بودن طلاق از ملازمات خارجی عدم کون المرأه مطلقه بطلاق ثالث است.

چون اجمالاً می دانیم طلاقی محقق شده است و اگر به حکم استصحاب، طلاق ثالث نباشد پس طلاق رجعی است، بنابراین، هر چند بین طلاق ثالث نبودن و رجعی بودن ملازمه خارجی هست لکن بین وجود تنزیلی آنها ملازمه ای نیست و جریان استصحاب در یکی، تنزیل دوم را اثبات نمی کند و لذا حرمت ابدی که از احکام زنا به معتدۀ رجعیه است ثابت نمی شود مثل کسی که بلل مشتبه بین بول و منی از او خارج شده است و سپس وضو گرفته است، چنین کسی نمی تواند نماز بخواند یا قرآن را مس کند، چرا که، نفی حدث اکبر فقط اثر مختص حدث اکبر را - که حرمت دخول مسجد است - نفی می کند ولی وجود حدث اصغر را اثبات نمی کند چون از لوازم غیر شرعی مستصحب است. نتیجه آنکه در ما نحن فیه با استصحاب عدم مطلقه بودن زن بطلاق ثالث، نمی توانیم معتده بودن او به عدۀ رجعی را اثبات کنیم.

ج) اثبات رجعی بودن عده با استصحاب عدم ازلی

می گوییم، این طلاق قبل وجوده طلاق ثالث نبوده، الآن هم نیست، یا این عده قبل وجوده عدۀ طلاق ثالث نبوده، الآن هم نیست. و اگر عده، عدۀ طلاق ثالث نباشد، می توان در آن عده رجوع کرد.

ولی به نظر ما، استصحاب عدم ازلی عرفی نیست و ادله استصحاب اعتبار آن را اثبات نمی کند.

ان قلت: اگر استصحاب ازلی را جاری بدانیم، با استصحاب عدم کون العده عدهً لطلاق ثالث نمی توانیم رجعی بودن عده را اثبات کنیم.