نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 8 صفحه 24

او ازدواج نمایند قال عمر بن اذینه فحدّثت بهذا الحدیث زراره و الفضیل فرویا عن ابی جعفر علیه السلام انه قال ما نهی الله عز و جلّ عن شیء الاّ و قد عصی فیه حتی لقد نکحوا ازواج النبی صلی الله علیه و آله من بعده و ذکر هاتین العامریه و الکندیه ثم قال ابو جعفر علیه السلام لو سألتهم عن رجل تزوج امرأه فطلقها قبل ان یدخل بها أ تحلّ لابنه لقالوا لا فرسول الله صلی الله علیه و آله اعظم حرمه من آبائهم.(1)

محل بحث در این روایات همین جمله اخیر می باشد یعنی «ثم قال ابو جعفر علیه السلام...» در این روایات با این متنی که ذکر شد، چنانچه ملاحظه می شود فاعل «قال» امام باقر «علیه السلام» ذکر شده است و لیکن در کتاب «سرائر» این روایت را از کتاب موسی بن بکر این گونه نقل می کند: «ما اورده موسی بن بکر فی کتابه عن زراره عن ابی جعفر علیه السلام قال ما حرم الله شیئا الاّ و قد عصی فیه لانهم تزوجوا ازواج رسول الله من بعده فخیر هنّ أبو بکر بین الحجاب و لا یتزوجن او یتزوجن فاخترن التزویج فتزوّجن» قال زراره و لو سألت بعضهم أ رأیت لو ان اباک تزوج امرأه و لم یدخل بها حتی مات أ یحلّ لک اذاً لقال لا و هم قد استحلوا ان یتزوجوا امهاتهم ان کانوا مؤمنین فان ازواج رسول الله صلی الله علیه و آله مثل امهاتهم»(2)

در این روایت چنانچه ملاحظه می شود فاعل «قال» زراره ذکر شده است در حالی که در روایت کافی، ذیل را به ابو جعفر «علیه السلام» اسناد داده بود. ریشۀ این اختلاف در چیست؟

حدسی که ما می زنیم این است که، اصل در روایت فقط کلمه «قال» بوده، بدون ذکر فاعل آن، منتها در نقلی که در کافی شده، کلینی یا برخی از روات قبلی این طور