- 1) تعریف مصاهره: 1
- اشاره 1
- 2) متن مسئله: 1
- 1379/10/11 یکشنبه درس شمارۀ (265) کتاب النکاح/سال سوم 1
- الف): بررسی اجمالی مباحث محرمات بالمصاهره 1
- خلاصۀ درس این جلسه: 1
- 3): متن مسئله (3): 2
- 5) مسئله 4: 4
- 6) توضیح مسئله: 4
- 1) طرح اشکال و بررسی کلام قوم درباره آن: 5
- 8) توضیح مسئله: 5
- ب) توضیحی درباره آیه شریفه ربائب: 5
- 7) متن مسئله: 5
- 2) نکته قید «فِی حُجُورِکُمْ» در آیه شریفه: 6
- الف): توضیحی دربارۀ «مِنَ النِّساءِ» در آیۀ «وَ لا تَنْکِحُوا...» 8
- اشاره 8
- خلاصۀ درس این جلسه: 8
- اشاره 9
- ب): دلالت آیه «لا تَنْکِحُوا» بر حرمت ازدواج با زن پدر و عروس 9
- اشکال اول به استدلال به آیۀ «وَ لا تَنْکِحُوا ما نَکَحَ آباؤُکُمْ» 9
- اشاره 9
- پاسخ استاد - مد ظله - به اشکال آقای حکیم (ره). 10
- جواب مرحوم آقای خویی (ره) به اشکال مرحوم آقای حکیم (ره) 12
- اشاره 13
- اشکال دوم استدلال به آیۀ «وَ لا تَنْکِحُوا ما نَکَحَ آباؤُکُمْ» 13
- اشاره 13
- ج) بررسی کلام مرحوم آقای خویی (ره) 13
- پاسخ استاد - مد ظله - به استدلال طبری 14
- 1): در حرمت نکاح با زن پدر، مدخوله بودن زن توسط پدر شرط نیست. 16
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 16
- اشاره 16
- اشاره 16
- 4 - صحیحۀ محمد بن قیس 17
- 3 - روایت عبد الله بن سنان: 17
- 2 - روایت حلبی: 17
- الف) بررسی چند حدیث: 17
- 1 - روایت محمد بن مسلم: 17
- نکتۀ اول: 18
- اول: (توضیح معنای نکاح معاطاتی:) 19
- نکتۀ سوم: ممکن است کسی توهّم کند، مراد از این جمله، تعیین نکاح معاطاتی است که با ملامسه انشاء زوجیت شده است، 19
- نکتۀ دوم: این جمله «مهرها واجب» که در روایات هست به چه معنی است؟ 19
- اشاره 20
- روایت اوّل: روایت علی بن یقطین 20
- امر دوّم: احتمال نکاح معاطاتی در این روایت بسیار بعید است، 20
- ب): ذکر دو روایت و حل تعارض بدوی میان آنها 20
- نظر استاد مد ظلّه: 22
- ج) توضیحی پیرامون مفاد روایت عمر بن اذینه 23
- اشاره 25
- 2) توضیحی پیرامون آیه شریفه «وَ رَبائِبُکُمُ اللاّتِی فِی حُجُورِکُمْ مِنْ نِسائِکُمُ اللاّتِی دَخَلْتُمْ بِهِنَّ» و کلام مرحوم علامه طباطبایی (رحمه الله علیه) 25
- بررسی بیان مرحوم علامه طباطبائی (رحمه الله علیه): 27
- اشاره 29
- الف): آغاز بحث درباره شرط حرمت ابدی مادرزن 29
- 1): اگر انسان همسری بگیرد و با وی نزدیکی کند، بدون تردید دیگر نمی تواند مادر او را بگیرد 29
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 29
- 2) نگاهی به اقوال علماء: 30
- 1): ادله عدم تعلق" مِنْ نِسائِکُمُ " به" أُمَّهاتُ نِسائِکُمْ" 31
- ب): بررسی" مِنْ نِسائِکُمُ" در آیه شریفه: 31
- 3): بررسی مدلول آیه شریفه: 31
- 2): بررسی ادله سه گانه فوق از سوی استاد - مد ظلّه - 33
- 3) مقدمه ای درباره اشتراک لفظی و معنوی: 34
- 4) تطبیق مقدمه فوق در محل کلام: 35
- 5): تقریب دلیل سوم به گونه ای دیگر 36
- 6) تحقیق کلام درباره دلیل سوم: 37
- ج) بررسی" اللاّتِی دَخَلْتُمْ بِهِنَّ" در آیه شریفه 38
- اشاره 38
- 1): کلام مبرّد با توضیح زجّاج (تقریب ابتدایی و بررسی آن) 38
- 2) تقریب دقیق تر از کلام زجّاج و بررسی آن 39
- 3) کلام کشف اللثام و بررسی آن 40
- 1) صحیفه غیاث بن ابراهیم 41
- 4) نکته ای دیگر درباره آیه شریفه 41
- د) بررسی روایات مسئله 41
- 2) موثقه اسحاق بن عمار 42
- 3) موثقه أبو بصیر 42
- 4) مرسله ابی حمزه 43
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 44
- اشاره 44
- 1) روایت اول 44
- الف) روایات حرمت مادر زن و ربیبه 44
- 2) روایت دوم: 46
- متن روایت: 48
- ب روایت دسته دوم: 48
- نکاتی در این روایت قابل ذکر است: 49
- بررسی دلالت روایت منصور بن حازم بر جواز ازدواج با مادر زن غیر مدخوله: 52
- بررسی متن روایت: 52
- اشاره 55
- اشاره 55
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 55
- الف) بررسی روایاتی که حرمت ام الزوجه را مشروط به دخول به بنت دانسته اند: 55
- 1) روایت جمیل 55
- متن روایت: 55
- مناقشه در سند روایت: 56
- تأیید سند روایت 57
- بررسی اضطراب سند روایت 58
- مناقشه استاد (مد ظله) در استدلال به روایت جمیل و حماد 59
- 2) بیان مراد از صدر روایت جمیل: 60
- متن روایت: 61
- ب) بررسی صحیحۀ محمد بن اسحاق بن عمار: 61
- ج) بررسی فتاوای فقها در مقابل قول مشهور: 63
- اشاره 65
- اشاره 65
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- آیا در حرمت ام الزوجه، مدخوله بودن زوجه نیز شرط است 65
- کلام صاحب مدارک «رحمه الله»: 66
- اشاره 66
- جهت دوم: آیا غیاث بن ابراهیم که نجاشی و شیخ او را در اصحاب الصادق عنوان کرده اند همان غیاث بن ابراهیم است که در اصحاب الباقر رجال شیخ به عنوان بتری معرفی شده است؟ 67
- روایت اول روایت غیاث بن ابراهیم 67
- پاسخ استاد مد ظلّه: 67
- جهت اول: آیا غیاث بن ابراهیم متعدد است یا خیر؟ 67
- جهت چهارم: آیا این غیاث بن ابراهیم ثقه است؟ 68
- جهت سوّم: آیا این غیاث بن ابراهیم امامی است یا خیر؟ 68
- روایت دوم: روایتی است که عیاشی از تفسیر ابو حمزۀ ثمالی نقل می کند. 69
- چهارمین روایت روایت اسحاق بن عمار است 70
- سومین روایت تحریم روایت ابو بصیر است 70
- اشاره 71
- کلام مرحوم آقای حکیم «رحمه الله» در جمع بین روایات: 71
- اشکال مرحوم آقای خویی «رحمه الله» به حمل بر کراهت: 71
- پاسخ استاد مد ظله از کلام مرحوم آقای خویی «رحمه الله»: 72
- پاسخ اشکال اول: 72
- مناقشه استاد مد ظله در حمل روایات ناهیه بر کراهت: 74
- پاسخ اشکال دوم: 74
- نظر استاد مد ظله در جمع بین روایات: 75
- پاسخ استاد مد ظلّه از کلام مرحوم مجلسی «رحمه الله»: 78
- 1) عبارت علامه رحمه الله در مختلف: 79
- اشاره 79
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 79
- 2) توجیه کلام علامه؛ توسط استاد مد ظله: 80
- 3) نظر استاد مد ظله در مورد سخن علامه رحمه الله: 81
- 4) نظر نهایی استاد مد ظله در مسئله: 82
- 5) مسئله حرمت بنت الزوجه: 83
- اشاره 85
- 1) طرح مسئله: محرمیت بنت الزوجه ای که بعد از خروج مادرش از زوجیت متولد شده. 85
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 85
- اشاره 85
- الف) آیا مسئله اجماعی است؟ 86
- ج) تعارض کلام اصولیین و منطقیین در معنای مشتق: 87
- ب) آیا ادلۀ حرمت بنت الزوجه شامل این مسئله می شود؟: 87
- 2) حل تعارض بین کلام منطقیین و اصولیین 88
- 3) حل تعارض بین دو طائفه از روایات باب حج 90
- اشاره 90
- 4) بررسی سه مسئله در باب رضاع و تطبیق بحث مشتق بر آن 90
- مسئله اول: گاهی شخصی دو زوجه دارد یکی کبیره و دیگری صغیره، اگر آن زوجه کبیره به زوجۀ صغیره شیر بدهد حکم نکاح این دو نفر چیست؟ 91
- بررسی مسئله اول و تطبیق بحث مشتق بر آن 91
- مسئله دوم: کسی که دو زوجه کبیره و یک زوجۀ صغیره دارد، اگر هر دو کبیره متعاقباً به صغیره شیر بدهند حکم زوجیت این زنها چیست؟ 92
- اشاره 92
- اشاره 93
- مسئله سوم: مسئله ای است که مرحوم آقای سید أبو الحسن اصفهانی رحمه الله در وسیله النجاه آورده اند 93
- بررسی کلام مرحوم سید اصفهانی رحمه الله و تطبیق بحث مشتق بر این مسئله: 94
- الف) بررسی حرمت ابدی «بنت من کانت زوجه» و «ام من کانت زوجه» 96
- اشاره 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- 1) طرح بحث: 96
- 2) نظر فقهاء در مسئله: 97
- 3) توضیح عبارت مبسوط: 98
- 4) طرح اشکالی در عبارت مبسوط و پاسخ آن: 99
- اشاره 101
- ب) بررسی اشکالی در مسئله شیر خوردن زوجه صغیره از زوجه کبیره و مسئله مشابه آن: 101
- 2 - جواب اشکال: 102
- 1) طرح یک اشکال: 102
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 103
- ج) بازگشت به بحث حرمت ابدی بنت من کانت زوجه 103
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد (مد ظله) 104
- 1) اشاره به کلام مرحوم آقای خویی (یادآوری) 107
- اشاره 107
- الف) ادامه بررسی کلام مرحوم آقای خویی. 107
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 107
- 2) توضیح کلام مرحوم آقای خویی: 108
- 3) پاسخ استدلال فوق توسط استاد مد ظله 109
- 1) اصل تقریب 110
- 2) مقدمه ای برای مناقشه در تقریب جدید 110
- ب) تقریبی جدید برای اطلاق در ادله بحث 110
- 3) تطبیق مقدمه فوق بر محل بحث 112
- 1) متن روایت 112
- ج - بررسی صحیحه محمّد بن مسلم و روایات مشابه 112
- 2) توضیحی درباره این روایت 113
- 3) روایات دیگر مشابه 114
- 1) بررسی وثاقت صالح بن ابی حماد 115
- اشاره 115
- د - بررسی روایت علی بن مهزیار 115
- 3) اثبات وثاقت علی بن محمّد بن قتیبه 116
- 2) نظر استاد مد ظله پیرامون وثاقت صاحل بن ابی حماد 116
- 1) راه اول: اعتماد "کشی" به او و اشکال استاد مد ظله به این راه 119
- الف) راههای اثبات اعتبار "علی بن محمّد بن قتیبه نیشابوری" . 119
- اشاره 119
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 119
- 2) اثبات وثاقت" علی بن محمّد بن قتیبه "از راه اعتماد صدوق رحمه الله 121
- اشاره 122
- 1) بررسی روایات مسئله: 124
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 128
- اشاره 128
- الف) بررسی روایات مسئله: 128
- ب) متن عروه: 132
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 134
- اشاره 134
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم: 135
- 2) کلام مرحوم آقای خویی: 135
- اشاره 135
- 3) نقد کلام مرحوم آقای خویی: 137
- 5) نقد کلام اخیر محقق خویی: 140
- 6) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم: 141
- ب) بررسی تتمۀ مسئلۀ 4: 142
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 142
- اشاره 142
- بررسی ظهور صیغۀ معلوم در اختیاری بودن 143
- اشاره 143
- بررسی ظهر و «دخل بهن» به صیغه مجهول در تعمیم فعل نسبت به موارد غیر اختیاری 144
- 1) متن عروه: 144
- ج) توضیحی درباره عبارت سید در مسئلۀ 8: 144
- 2) ذکر یک اشکال: 145
- 3) توضیح استاد مد ظله درباره عبارت: 145
- 5) نقد کلام مرحوم آقای خویی: 146
- اشاره 148
- 1) اشاره به بحث گذشته 148
- الف) ادامه بحث عدم فرق بین دخول اختیاری و غیر اختیاری در ایجاب حرمت: 148
- متن عروه: 148
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 148
- 3) جواب از اشکال و دفاع از مرحوم آقای خویی: 149
- 2) طرح یک اشکال: 149
- 4) مناقشۀ استاد مد ظله به اصل کلام مرحوم خویی: 150
- 5) تحقیق کلام و بیان مختار استاد مد ظله: 151
- اشاره 154
- 2) توضیح کلام ابن ابی عقیل و ابن جنید: 154
- 1) بررسی آراء: 154
- متن عروه: 154
- اشاره 156
- 3) بررسی روایات مسئله: 156
- ضمیمه: توضیح معنای فعل مجهول 157
- متن عروه: 160
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 160
- اشاره 160
- الف) بررسی مسئلۀ 9 عروه لا یجوز نکاح بنت الاخ او الاخت علی العمه و الخاله الا باذنهما 160
- 1) روایت أبی الصباح کنانی 161
- متن روایت 161
- اشاره 161
- دلالت روایت بر نظر مرحوم صدوق رحمه الله 162
- سند روایت و اعتبار محمّد بن فضیل 162
- پاسخ به استدلال بر این دو روایت 163
- 2) روایت ابی عبیده الحذاء 163
- دلالت روایت ابی عبیده: 163
- اشاره 163
- و همین نکته از روایت محمّد بن مسلم نیز استفاده می شود: 164
- پاسخ اشکال و ابطال رأی مرحوم صدوق رحمه الله 164
- متن روایت محمّد بن مسلم: 164
- اشاره 166
- ب) ادله اعتبار اذن عمه و خاله اگر عقدشان متأخر باشد 166
- 2) روایت محمد بن مسلم 167
- بررسی دلیل اول: (روایت أبی الصباح کنانی): 167
- 3) رعایت احترام عمه و خاله 167
- ج) بررسی ادله اعتبار اذن عمه و خاله اگر عقدشان متأخر باشد 167
- بررسی دلیل دوم: 168
- بررسی مناقشه های صاحب جواهر رحمه الله و تابعین ایشان 169
- بررسی مناقشه دوم صاحب جواهر رحمه الله و تابعین ایشان 170
- بررسی دلیل سوم کلام علامه در تحریر 171
- تذکر نکته ای در کلام مرحوم آقای حکیم 172
- بررسی حکم مسئله در صورت تقارن عقد عمه یا خاله با بنت الاخ یا بنت الاخت 175
- 1) بررسی مسئله 10 عروه: الظاهر عدم الفرق بین الصغیرتین و الکبیرتین و المختلفتین، و... 176
- اشاره 176
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 176
- متن عروه 176
- 2) بررسی مسئله 11 عروه: الظاهر ان حکم اقتران العقدین حکم سبق العمه و الخاله 177
- متن عروه 177
- استدراک 178
- متن عروه: 180
- 3) بررسی مسئله 12 عروه لا فرق بین المسلمتین و الکافرتین و المختلفتین. 180
- متن عروه: 181
- متن عروه: 181
- 5) بررسی مسئله 13: عروه فی کفایه الرضا الباطنی منهما من دون إظهاره 181
- 4) بررسی مسئله 13: عروه لا فرق فی العمه و الخاله بین الدنیا منهما و العلیا. 181
- متن عروه 182
- 6) بررسی مسئلۀ 15: اذا اذنت ثم رجعت و لم یبلغه الخبر فتزوج لم یکفه الاذن السابق. 182
- 7) بررسی مسئلۀ 16 و 17 اذا رجعت عن الاذن بعد العقد لم یؤثر فی البطلان.... 183
- 8) بررسی مسئلۀ 18 الظاهر ان اعتبار اذنهما من باب الحکم الشرعی لا ان یکون لحقٍّ منهما 183
- متن عروه 183
- متن عروه 183
- الف) تحقیقی در تفرد علامه در این مسئله 184
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 184
- اشاره 184
- موضوع بحث 184
- اشاره 184
- 1) عبارت شیخ طوسی رحمه الله در مبسوط 185
- 2) عبارت شیخ طوسی در کتاب خلاف 186
- 3) عبارت ابن ادریس در سرائر 186
- 5) عبارت شهید ثانی در شرح لمعه 187
- 4) عبارت شهید اول در کتاب لمعه 187
- ب) بررسی اقتضای قاعده در مسئله توسط استاد مد ظله 187
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- الف) بررسی اعتبار اذن عمه و خاله رضاعی: 190
- اشاره 190
- اشاره 190
- 1) ذکر اجمالی ادلۀ مسئله و مناقشات ذکر شده درباره آنها: 191
- اشاره 191
- اشکال مرحوم نراقی به استدلال به روایت فوق 192
- 2) بررسی معنای حدیث یحرم من الرضاع...: 193
- نقد تقریب فوق 194
- اشاره 194
- 4) استدلال بر ظهور «ما یحرم» در نساء 195
- 5) بررسی تطبیق «ما یحرم» بر بیع 196
- اشاره 198
- ب) بررسی دلالت صحیحۀ أبو عبیده 198
- 6) نتیجه گیری فقهی از تعیین مفاد ما یحرم 198
- 1) تقریب ابتدایی استدلال به روایت فوق در محل بحث و اشکال آن 199
- 2) بررسی نقل دیگر روایت فوق 199
- ج) نقد کلام محقق نراقی در مستند 200
- 1) یادآوری بحث جلسه قبل: 202
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 202
- اشاره 202
- الف) پی گیری استدلال جهت تنزیل رضاع به منزلۀ نسب در مورد حرمت جمع بین عمه یا خاله با برادرزاده یا خواهرزادۀ زوجه: 202
- 2) بررسی اشتراط اذن عمه و خاله رضاعی: 203
- متن عروه 204
- ب) تحقیق در مفاد مسئله 19: 204
- 2) آیا شوهر می تواند زن را بر اذن مشروط در عقد مجبور نماید؟ 205
- 3) اشکال مرحوم آقای حجّت: 206
- ج) بررسی ناسازگاری اجبار با طیب نفس: 207
- 1) فرمایش مرحوم شیخ در فرق بین مکره و مضطر: 207
- 2) رد کلام مرحوم شیخ توسط مرحوم سیّد در حاشیه با توضیح استاد مدّ ظله: 207
- 4) تصویر سازگار بودن طیب نفس با اکراه در بعضی حالات توسط استاد مدّ ظله: 208
- 3) دفاع مرحوم آقای بروجردی از کلام مرحوم شیخ و ردّ کلام مرحوم سیّد: 208
- 1) بررسی امکان تمسک به اطلاق آیه «أُحِلَّ لَکُمْ» بر نفی اشتراط اذن: 211
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 211
- الف) تکمیل بحثهای گذشته: 211
- اشاره 211
- 2) بررسی شمول اعتبار رضایت عمه و خاله نسبت به عمه و خاله رضاعی: 212
- 3) فرق بین اضطرار و اکراه: 214
- 4) تطبیق اکراه در مسئله طلاق خلع: 216
- 1) طرح مسئله: 217
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم و مرحوم آقای خویی: 217
- اشاره 217
- ب) بررسی دلیل جواب اجبار: 217
- نظر استاد مد ظله: 218
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 220
- اشاره 220
- الف) بررسی مسئله 19 عروه: اذا اشترط فی عقد العمه او الخاله اذنهما فی تزویج بنت الاخ و الاخت ثم لم تأذنا عصیاناً منهما فی العمل بالشرط 220
- متن عروه: 220
- 2) اشکال استاد مد ظله بر مرحوم آقای حکیم: 221
- 1) فرمایش مرحوم آقای حکیم: 221
- 4) اشکال استاد مد ظله بر مرحوم سید: 223
- 3) تفصیل مرحوم سید بین شرط فعل و شرط نتیجه: 223
- 5) توجیهات محتمل کلام سید رحمه الله 224
- 6) اشکال استاد مد ظله بر توجیه اخیر 225
- بررسی سه دلیل فوق: 226
- ب) بررسی مسئله 20 عروه: اذا تزوجهما من غیر اذنٍ ثم اجازتا صحّ علی الاقوی. 226
- 2) ادله مرحوم آقای حکیم بر بطلان عقد فاقد اذن: 226
- 1) متن عروه: 226
- اشاره 226
- پاسخ مرحوم آقای حکیم به تقریب پنجم 228
- توضیحی در تکمیل فرمایش مرحوم آقای حکیم از استاد مد ظلّه 229
- صحیحه زراره: 230
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 230
- اشاره 230
- الف) آغاز بحث درباره صحت عقد بنت الاخ یا بنت الاخت بعد با رضایت متأخر عمه یا خاله. 230
- اشاره 231
- ب) نظر مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 231
- اشکال اول به استدلال برای بطلان عقد و لو با رضایت متأخر 232
- اشکال دوم: اشکال دیگری که به این استدلال شده این است که بر فرض هم که نهی در مسئله، نهی مولوی باشد. بازهم این استدلال تمام نیست. 232
- ج) فرمایش مرحوم صاحب ریاض رحمه الله: 233
- اشاره 233
- د) جواب از اشکال صاحب ریاض: 235
- توضیح یک نکته: 235
- ه) نظر استاد مد ظله درباره مسئله ضد و ترک استیذان: 236
- و) بررسی سخن مرحوم آقای حکیم رحمه الله 237
- اشاره 238
- ز) نظر مرحوم آقای خویی رحمه الله: 238
- 2) اشکال به فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 239
- 1) سخن مرحوم آقای سید محمد کاظم یزدی رحمه الله: 239
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 241
- 1) نقل کلام محقق خویی رحمه الله: 241
- الف) بررسی مسئله 20 عروه: 241
- اشاره 241
- 2) نقد کلام محقق خویی رحمه الله: 242
- 3) نقل کلام حاج شیخ عبد لکریم حائری رحمه الله 244
- 4) مناقشه کلام مرحوم حائری 245
- ب) جواب از سایر ادلۀ بطلان غیر از صحیحۀ زراره: 246
- 1) دلیل اول و دوم: 246
- اشاره 247
- 2) دلیل سوم بر بطلان: 247
- نقل کلام مرحوم نراقی در مستند 248
- اشاره 249
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 249
- اشاره 249
- الف) آیا عقد با بنت الاخ یا بنت الاخت بدون اجازه عمه یا خاله باطل است یا منوط به اجازه است؟ 249
- 2) تحقیقی در مفاد آیه «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» 251
- 3) اثبات صحت در معاملات به یکی از دو طریق بناء عقلاء و قاعدۀ مقتضی و مانع 255
- 1) اصل طرح بحث: 257
- ب) ادامه بررسی کلام مرحوم نراقی، طرح مسئله اصولی، تمسک به عموم عام یا استصحاب حکم مخصّص 257
- 3) اشاره به کلام مرحوم آخوند رحمه الله: 259
- 4) کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 260
- اشاره 261
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 261
- 1) توضیحی در رابطۀ با محلّ نزاع: 262
- 2) توضیح نظریه شیخ رحمه الله: 262
- 4) تفسیر استاد مد ظله از کلام شیخ رحمه الله: 263
- 5) تفاوت صحیح میان عام مجموعی و افرادی به نظر استاد مد ظله: 264
- ب) بررسی مسئله 21 عروه: اذا تزوج العمه و ابنه الاخ و شک فی سبق عقد العمه او سبق عقد الابنه حکم بالصحه 268
- 1) متن عروه: 268
- 2) استدلال مرحوم آقای حکیم و مناقشه در آن: 269
- 1) صورت مسئله و نقد کلام آقای حکیم رحمه الله: 271
- اشاره 271
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 271
- الف) بررسی آراء فقهاء 271
- 2) فرمایش محقق خویی رحمه الله 273
- 3) ملاحظات استاد - مد ظله - بر فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 274
- 4) تحقیق در اشکال سوم 276
- 5) تمسک به حدیث رفع برای اثبات صحت: 279
- اشاره 280
- ب) تحقیق در مسئله 280
- تقریبی دیگر بر کلام مرحوم سید رحمه الله: 281
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 282
- اشاره 282
- الف) متن عروه: مسئله 22: اذا ادعت العمه او الخاله عدم الاذن و ادعی هو الاذن منهما قدم قولهما 282
- ب) متن عروه: مسئله 23: 283
- 1) توضیح: بخش اول مسئله درباره کسی است که با زنی ازدواج کرده، سپس صغیره ای را که برادرزاده یا خواهرزادۀ زوجه اش نیست به عقد خود درآورده است. 284
- اشاره 284
- ج) متن عروه: مسئله 24: 284
- 2) یادآوری مبنای استاد مد ظله در مورد شمول ما یحرم من النسب و پی گیری مسئله 24: 285
- 3) تحقیق در مستند حکم: 285
- د) دنباله مسئله 24: 286
- 1) توضیح: 286
- متن عروه: 286
- 2) فرمایش مرحوم آقای خویی با توضیح استاد مد ظله: 287
- 3) نظر استاد مد ظله درباره تکلیف کفار نسبت به فروع: 287
- 4) فرمایش مرحوم صاحب جواهر با توضیح استاد مد ظله: 288
- اشاره 289
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 289
- الف) نظریه مختار در مسئله 24: اذا حصل بنت الاخ او الاخت بعد التزویج بالرضاع لم یبطل. 289
- اشاره 290
- ب) بررسی ادامه مسئله 24: و کذا اذا جمع بینهما فی حال الکفر ثم اسلم، علی وجه. 290
- 1) طرح بحث و اشاره به مبنای صاحب جواهر رحمه الله: 290
- 2) کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 291
- 4) تقریب استاد - مد ظله - برای تصحیح عقد پس از اسلام 293
- 6) کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 295
- 7) نظر استاد مد ظله در مسئله: 295
- 5) ادامه کلام مرحوم آقای خویی: 295
- 1) یادآوری اصل بحث: 297
- الف) ادامه بررسی بحث (مسلمان شدن کافری که میان نکاح عمّه و برادرزاده جمع کرده است): 297
- اشاره 297
- خلاصۀ درس این جلسه: 297
- 2) فتوای صاحب جواهر و اشکال آقای خویی رحمه الله 298
- 3) نظر استاد - مد ظله - درباره محتملات کلام صاحب جواهر رحمه الله: 298
- ب) بررسی مسئله 25: اذا طلق العمه او الخاله طلاقا رجعیا 300
- 2) توضیح مسئله: 300
- 1) متن عروه: 300
- ج) بررسی مسئله 26: 301
- 1) متن عروه: 301
- 2) توضیح مسئله: 301
- د) بررسی مسئله 27: 302
- 1) متن عروه: 302
- 2) توضیح مسئله: 302
- 3) استدلال بر عدم جواز به روایت ابی الصباح کنانی و پاسخ آن: 302
- 5) تذکر یک نکته در عبارت سید رحمه الله: 305
- 4) دفع یک توهّم: 305
- 1) متن عروه: 306
- 2) اشکال بر ترتیب طرح بحث 306
- ر) بررسی مسئله 28: 306
- 3) توضیح مسئله: 307
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 308
- متن عروه: 308
- اشاره 308
- اشاره 309
- الف) آغاز بحث درباره طلاق بائن عمه یا خاله: 309
- 2) جواب سخن آقای حکیم از سوی استاد - مد ظله 309
- 1) سخن مرحوم آقای حکیم: 309
- 1) دیدگاه علمای عامه: 310
- ب) آغاز بحث حرمت نکاح برخی زنان به سبب زنا: 310
- 3) اشکال به مرحوم علامه: 311
- 2) دیدگاه علمای امامیه: 311
- استناد علامه به روایات: 312
- اشاره 312
- 4) نقل عبارت علامه حلی: 312
- نقل ادله دال بر حلیت ام یا بنت مزنی بها 313
- نقل عبارت علامه حلی دربارۀ حرمت بنت عمه و خاله 314
- اشاره 316
- الف) ادامه مسئله 28 و بررسی کلام علامه حلی؛ 316
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 316
- 1) اشکال غرابت و تناقض در کلام علامه حلی در مختلف: 316
- 2) جواب از ادعای تهافت و تناقض در کلام علامه؛: 317
- ب) أقوال یا احتمالات در مسئله: 319
- 1) قول اول: این است که همه اقسام حرام باشد 319
- 2) قول دوم: یا احتمال دوم این است که هیچ یک از اقسام حرام نباشد 319
- 4) قول چهارم: این است که همانطوری که بنت الخاله به واسطۀ زنای به خاله حرام می شود بنت العمه هم به واسطۀ زنای به عمه حرام می شود 320
- ج) حکم زنای بعد از عقد و قبل از دخول: 320
- اشاره 320
- الف) پی گیری تحقیق دربارۀ حکم زوجۀ مردی که قبل از وقاع با همسرش، مرتکب زنا با مادر یا دختر وی گردد: 325
- اشاره 325
- 1) اشاره ای به قول مشهور و ادلۀ آن: 325
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 325
- 2) مستند قول به حرمت: 326
- 4) اشکال استاد مد ظلّه به کلام مرحوم آقای حکیم: 327
- 3) کلام مرحوم آقای حکیم در لزوم رفع ید از این دو روایت: 327
- 1) بیان کلام صاحب جامع الرواه در وثاقت محمد بن فضیل بصری و ضعف محمد بن فضیل کوفی با توضیحی از استاد مد ظلّه: 328
- ب) اشاره ای به توثیق سهل بن زیاد و تحقیقی در سند روایت أبو الصباح: 328
- اشاره 328
- 2) تذکراتی از استاد مد ظلّه: 329
- 3) نقل کلام جامع الرواه در اثبات بصری بودن محمد بن فضیل در اسناد فقیه با توضیحاتی از استاد مد ظله: 331
- 4) اشکال استاد - مد ظله - به دو دلیل جامع الرواه: 332
- 5) دلیل مرحوم تفرشی برای اثبات اتحاد محمد بن فضیل در اسناد فقیه با محمد بن قاسم بن فضیل: 333
- اشاره 336
- اشاره 336
- 1 - اشاره به کلام صاحب جامع الرواه (یادآوری): 336
- الف) ادامه بررسی حال محمّد بن الفضیل: 336
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 336
- 2 - یازده نفر از راویان مختص به بصری و علت اختصاص آنها به وی: 337
- 3) بررسی کلام جامع الرواه 342
- 4 - توضیح بیشتر از تنظیم کننده 344
- 5) بررسی حال محمّد بن الفضیل صیرفی کوفی 346
- 1 - ذکر روایات داله بر حرمت: 348
- ب) خلاصه بحث تا اینجا: 348
- ج) بررسی حکم زنای سابق بر تزویج: 348
- 6) نتیجه بحث: 348
- اشاره 348
- 1 و 2: روایت عمار و ابن الصباح الکنانی 349
- 4 - صحیحه محمّد بن مسلم 349
- 3 - روایت محمد بن مسلم 349
- 6 - صحیحه عیص بن القاسم 351
- نکته ای دربارۀ کتاب جواهر الکلام 352
- اشاره 352
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 352
- 1 - اختلاف نسخ موجود در صحیحه عیص. 353
- الف) ادامه بررسی روایت در مسئله (صحیحه عیص بن قاسم): 353
- 2) تحقیق در اختلاف نسخ صحیحه عیص توسط استاد مد ظله 354
- 3) تأمل در تمسک به صحیحه عیص 355
- ب) روایت منصور بن حازم 355
- 1) یکی دیگر از روایات دال بر تحریم، روایت ابی الصباح کنان است: 356
- 2) روایت عمار که به نظر ما موثقه است و ما در سهل اشکالی نمی کنیم: 356
- ج) ذکر روایات دیگر که دال بر تحریم هستند 356
- 5) روایت دعائم الاسلام: 357
- د) شروع در بررسی روایات معارض با احادیث مذکور 357
- 4) مرسله یونس: 357
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه: 359
- اشاره 359
- الف) روایات زنای به ام و ارادۀ تزوج به بنت او (حکم بنت المزنی بها): 359
- ب) روایت زنای به بنت و ارادۀ ازدواج با أم او (حکم أم المزنی بها): 361
- ج) روایات حکم مزنی بهای پدر و بر پسر بالعکس: 363
- اشاره 363
- وجه جمع بین روایات: 364
- نقد استاد مد ظله بر کلام صاحب مناهل 366
- نکته ای راجع به اجماع ناصریات: 366
- اشاره 368
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 368
- 2) نقد استاد مد ظله: 369
- 1 - بیان مبنای مرحوم نراقی و تطبیق آن بر مسئله مورد بحث: 369
- الف) بررسی مفاد نواهی و اوامری که با جمله خبری انشاء شده است: 369
- 1) رد کلام صاحب جواهر دربارۀ حمل فجور بر مادون الجماع: 370
- 2) نظر استاد مد ظله: 370
- 3) ادله مردود دانستن کلام مرحوم آقای حکیم دربارۀ حمل روایات تحرم بر کراهت 371
- 1) بررسی نسبت عددی روایات حرمت و جواز: 372
- ج) نقد نظرات مرحوم آقای خویی از سوی استاد مد ظله: 372
- 2) مردود بودن میزان جمع عرفی در کلام مرحوم آقای خویی: 373
- اشاره 374
- 3) امکان حمل امر به مفارقت بر ضرورت طلاق: 374
- 4) عدم تنافی کراهت با احکام وضعی: 374
- نظر استاد مد ظله در حمل روایات بر کراهت: 375
- اشاره 376
- اشاره 376
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 376
- الف) توضیح عبارت مرحوم سید در متن مسئله 28 و اشکال به برداشت مرحوم آقای خویی: 376
- ب) تذکر نکته ای در کلام مرحوم آقای خویی (ره): 379
- ج) آیا قول به حلیّت مشهور بین قدماء و مجمع علیه است یا نه؟ 379
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 379
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 382
- اشاره 382
- الف) سخن مرحوم آقای حکیم در مسئله: 383
- ب) بررسی سخن مرحوم آقای حکیم: 384
- 2) آیا حلیت به معنای حلیت تعلیقی می باشد؟ 384
- 1) ملاک ترجیح به شهرت چیست؟ 384
- 3) توضیح استاد - مدّ ظلّه - نسبت به «لا یحرّم الحرام الحلال» و آیه تحریم: 385
- 4) بررسی حمل روایات تحلیل بر تقیّه و نظر استاد «مد ظلّه»: 387
- ج) بررسی روایات تحلیل (آیا روایات تحلیل، صریح در جواز هستند): 390
- 1) اشاره به کلام مرحوم آقای حکیم: 390
- 2) بررسی صحیحه سعید بن یسار: 391
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 395
- اشاره 395
- اولین روایت تحلیل صحیحه سعید بن یسار بود: 395
- اشاره 397
- روایت دوم: صحیحۀ حَنان بن سَدیر 397
- تقریب استدلال به روایت: 398
- سند روایت: 398
- بررسی استدلال به روایت: 398
- روایت سوم: مرسلۀ زراره 399
- روایت چهارم صحیحۀ هاشم بن مثنی 400
- روایت پنجم روایت دیگری از هاشم بن مثنی: 401
- روایت ششم: مضمرۀ صفوان 401
- اشاره 404
- الف) ادامه حل تعارض روایات تحریم و روایات تحلیل: 404
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 404
- 1) اشاره به بحثهای گذشته: 404
- 2) بررسی شهرت فتوایی: 405
- 3) اشاره به فتاوای علماء در مسئله: 405
- 4) کلام شیخ طوسی در تبیان: 407
- 5) اشاره به روایات موافق با تقیه در مسئله: 408
- 6) بررسی ترجیح روایات تجویز به جهت موافقت با کتاب: 409
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 411
- اشاره 411
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 412
- اشاره 412
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خوئی توسّط استاد - مدّ ظلّه -: 413
- 3) نتیجه نهایی بحث: 415
- اشاره 415
- ب) بررسی حکم حرمت مصاهرتی در وطی به شبهه: 415
- 1) نظر علماء در مسئله: 415
- اشاره 416
- دلیل اوّل: آیه شریفه «لا تَنْکِحُوا ما نَکَحَ آباؤُکُمْ» 416
- 2) ادله تحریم ابد در وطی به شبهه: 416
- اشکالات دلیل دوم (اولویت) 417
- دلیل دوم: اولویت، 417
- دلیل سوم: استقراء، 418
- اشکالات دلیل سوم (استقراء) 419
- اشکالات دلیل چهارم 420
- دلیل چهارم: حدیث معروفی را از پیامبر صلی الله علیه و آله فریقین روایت کرده اند که «انّ الحرام لا یحرّم الحلال» 420
- نتیجه بحث 421
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 422
- اشاره 422
- الف) ادامه بررسی حکم تحریم مصاهرتی در وطی به شبهه: 422
- 1) متن صحیحه زراره: 422
- اشاره 422
- 2) تقریب استدلال به روایت: 423
- 3) کلام مرحوم آقای خویی در ردّ استدلال فوق: 424
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خویی: 425
- 5) نظر استاد - مد ظلّه - درباره روایت: 426
- اشاره 427
- ب) بررسی حکم زنای به عمه یا خاله: 427
- 1) نگاهی به اقوال علماء و بررسی اجماع در مسئله: 427
- 6) نتیجه بحث: 427
- 3) بررسی دلالت روایت: 429
- 2) متن صحیحه محمد بن مسلم: 429
- 5) بررسی وجود روایت دیگر در مسئله: 431
- 4) سایر روایات مسئله: 431
- 6) نظر استاد - مد ظلّه در مسئله: 435
- اشاره 436
- 1) اقوال علماء درباره حرمت مصاهرت در زنا (به طور کلی) 436
- ج) اشاره به اقوال علماء در بحث تحریم مصاهرتی در زنا و وطی به شبهه: 436
- 2) بررسی اجماع فقهاء درباره تحریم دختر عمه یا دختر خاله با زنای به مادر آنها 437
- 3) حکم تحریم مصاهرتی در وطی به شبهه 438
صحیحه می شود.
روایت چهارم: صحیحۀ هشام بن المثنی (در بعضی از نسخ هاشم دارد اما صحیح همان هشام است): احمد بن محمّد بن عیسی عن محمّد بن ابی عمیر عن هشام بن المثنی قال: کنت عند ابی عبد الله علیه السلام فقال له رجل: رجل فجر بامرأه أ تحل له ابنتها؟ قال: نعم ان الحرام لا یفسد الحلال.
روایت پنجم: مرسله زراره: احمد بن محمّد بن عیسی عن معاویه بن حکیم عن علی بن الحسین بن رباط عمن رواه عن زراره قال: قلت لأبی جعفر علیه السلام: رجل فجر بامرأه هل یجوز له أن یتزوج بابنتها؟ قال: ما حرّم حرام حلالاً قط
این روایت مربوط به زنای به ام است و اینکه زنای به ام موجب حرمت دخترش بر زانی می شود یا نه؟
ب) روایت زنای به بنت و ارادۀ ازدواج با أم او (حکم أم المزنی بها):
روایت اول: موثقه هشام بن المثنی:(1) الحسین بن سعید عن القاسم بن محمّد بن هشام بن المثنی قال: کنت عند ابی عبد الله علیه السلام جالساً فدخل علیه رجل فسأله عن الرجل یأتی المرأه حراماً أ یتزوجها؟ قال: نعم و امها و ابنتها(2) این روایت در نوادر معروف به احمد که مال حسین بن سعید است نیز آمده است.(3)
نکات سندی: صحیح هشام بن المثنی است که در بعضی جاها اشتباها هاشم آمده است.
قاسم بن محمّد که حسین بن سعید از کتاب او نقل می کند قاسم بن محمّد الجوهری است که به نظر ما ثقه است البته محقق خویی از طریقی وثاقتش را درست
1- (1) - مخفی نماند که صحیحۀ محمّد بن مسلم نیز حکم ام المزنی بها را متضمن است لیکن متضمن حکم ام رضاعی است (جامع الاحادیث 467/20 و 470 ح 1530 و 1544).
2- (2) -* جامع الأحادیث ج 9/20 و 46468 رقم 1542-1536.
3- (3) - در نسخۀ جامع الاحادیث فقره عند ابی عبد الله علیه السلام سقط شده است.