نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 8 صفحه 370

ب پی گیری کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله:

1) رد کلام صاحب جواهر دربارۀ حمل فجور بر مادون الجماع:

مرحوم صاحب جواهر حمل روایات تجویز را بر عدم حرمت ابدی در صورت تحقق مقدمات جماع بی مانع دانسته، و در مقام جمع روایات، آن را در زمرۀ محامل برشمرده اند.(1) این حمل را مرحوم آقای خویی مردود دانسته می فرمایند: فاما حمله للفجور علی مادون الجماع فهو خلاف الظاهر جزماً و لا مجال للمصیر الیه و لا سیما و ان المذکور فی بعضها هو الاتیان و التزوج سفاحاً و من الواضح انه لا مجال لحملها علی مقدمات الجماع.(2)

2) نظر استاد مد ظله:

ما نخست تقریبی برای کلام صاحب جواهر ذکر می کنیم. به این بیان که تعابیر همچون فجور اتیان، جماع، گاه به مقدمات جماع هم اطلاق شده(3) و مقسم برای «مادون الفرج» و «فی الفرج» قرار گرفته، پس می توان این تعابیر را بر مقدمات جماع حمل کرد. ولی همانطور که مرحوم آقای خویی فرموده اند حمل فجور بر مادون الجماع بسیار خلاف ظاهر است. بلی، اگر فجور دارای افراد مختلفی بود که به حسب متفاهم عرفی، هر یک از آن افراد، مصداقی شایع برای آن محسوب می شد،

1- (1) - جواهر الکلام، ج 29، ص 372
2- (2) - مبانی العروه الوثقی، ج 1، ص 385
3- (3) - (توضیح بیشتر) در برخی روایات می خوانیم: الرجل یجامع المرأه فیما دون الفرج (کافی 7:3 ع/ 6) و نیز این تعبیر با نظیر آن در تهذیب 14/122:1 و 19، 28/125، جعفریات، 21، فقه الرضا: 217، مستطرفات السرائر: 109 دیده می شود، تعبیر الوطی دون الفرح در دعائم الاسلام 303:1 و جعفریات: 21 آمده، و نیز در کافی 5/475:5 می خوانیم: یصیب منها دون الفرج، و نیز در فقیه 186/84:1، تهذیب 26/124:1؛ یصیب المرأه فیما دون افرج بکار رفته. تعبیر المواقعه دون الفرج در تهذیب 55/22:1، تفسیر عیاشی 139/243:1 دیده می شود و در تهذیب 10/318:1، 45/177:8 عبارت وقع علی اهله فیما دون الفرج را می بینیم، در تهذیب 28/154:1، تفسر العیاشی 329/110:1، 78/222 تعبیر یأتی المرأه فیما دون الفرج، در تفسیر عیاشی 28/222:1 عبارت لیس ینکح الاخری الا دون الفرج بکار رفته است، پس کلمات جماع، وطی، اصابه، مواقعه، وقوع، اتیان، نکاح در مورد دون الفرج هم استعمال شده است، ولی استعمال کلمه فجور در این زمینه دیده نشده است.