نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 9 صفحه 151

در این دو صورت شوهر چون علم دارد که به یکی از دو خواهر مدیون مهر المسمی و به دیگری مدیون مهر المثل است، در نتیجه علم اجمالی دارد که نسبت به هر یک از مهر المسمی یا مهر المثل که بیشتر بود نیز به یکی از دو خواهر مدیون می باشد، بنابراین نمی تواند در مورد هر دو به اقل الامرین اکتفاء کند چون مخالفت قطعیه علم اجمالی پیش می آید، در اینجا ما زاد از اقل الامرین در مورد هر خواهر مردّد بین وی و شوهر می باشد، در نتیجه مقدار ما زاد تنصیف می گردد.

بنابراین، هر خواهر اقل الامرین از مهر المسمی خود و مهر المثل خود را به علاوه نصف ما زاد مستحق می باشد.(1)

صورت سوم: اگر در مورد هر خواهری مهر المسمی و مهر المثل، از جهت سنخ متفاوت باشد، مثلاً مهر المسمی دو دانگ منزل باشد و مهر المثل هزار دینار(2) ، در اینجا نصف مجموع مهر المسمی و مهر المثل به زن داده می شود.(3)

سؤال: آیا مرد می تواند مهر المسمی یا مهر المثل را در اختیار زن بگذارد و به او بگوید که هر کدام را که مالک هستی بردار؟

پاسخ: مجرد این کار سبب نمی گردد که مال مالک مهریه او داده شده باشد، چون این ایصال بحساب نمی آید که کاری انجام گیرد که مالک هم از آن منتفع نشود چون شرعاً نمی تواند در مال خودش تصرف کند، بلکه باید آن را به مالک تملیک کرده یا جواز تصرف مطلق را به او بدهد به گونه ای که حق تملّک داشته باشد، و با مجرد اجازه اجمالی به تصرف در مال واقعی سبب نمی شود که ذمه مرد فارغ شود.

1- (1) (توضیح بیشتر) به بیان روشن تر هر خواهر میانگین بین مهر المسمی و مهر المثل خود را مستحق می باشد.
2- (2) مهر المثل به پول رایج که مبادلات بر روی آن انجام می گیرد محاسبه می گردد.
3- (3) (توضیح بیشتر) در اینجا نمی توان مالیت مهر المسمی و مهر المثل را در نظر گرفت و اقل را متیقن فرض کرد و نسبت به اکثر برائت جاری کرد، چون زن علاوه بر مالیت مهر، خصوصیات فردیه مهر را نیز مالک می باشد و عین مهر به عهده مرد قرار می گیرد.