- 1380/1/22 چهارشنبه درس شمارۀ (308) کتاب النکاح/سال سوم 1
- 1) متن عروه: 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- اشاره 1
- لا فرق فی الحکم بین الزّنا فی القبل او الدّبر 1
- 2) بیان مرحوم آقای خویی رحمه الله: 2
- 3) نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 2
- 4) بیان مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 3
- 5) فرمایش استاد مدّ ظلّه: 5
- اشاره 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- ملاحظات استاد دام ظله بر فرمایشات عَلَمین قدس سرهم در مقام 9
- وجه کلام صاحب العروه به نظر استاد مد ظلّه 10
- اذا علم أنه زنی با حدی الامرأتین و لم یدر أیتهما هی؟ 13
- متن عروه: 13
- توجیه حاشیه مرحوم آقای خمینی قدس سرّه 14
- تعلیقه ای از مرحوم آقای خمینی قدس سرّه: 14
- اشاره 16
- بررسی کلام مرحوم آقای خمینی قدس سرّه 16
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 16
- متن عروه: 22
- لا فرق فی الزنا بین کونه اختیاریاً أو اجباریاً أو اضطراریّاً 22
- دلیل نشر حرمت در زنای شخص معذور 23
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله 23
- بررسی کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله 24
- خلاصۀ درس این جلسه: 26
- لا فرق فی الزنا بین کونه اختیاریاً او اجباریاً او اضطراریاً 26
- الف) پیگیری فرمایش استاد - مد ظلّه در حکم زنای مکره و مضطر: 26
- متن عروه: 26
- اشاره 26
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مرحوم آقای خویی: 28
- ب) بررسی حکم زنای شخص خواب: 28
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد - مد ظلّه -: 28
- اشاره 28
- 3) نظر استاد - مد ظلّه -: 29
- 1) استدلال مرحوم آقای خویی: 31
- ج) بررسی حکم زنای غیر بالغ: 31
- متن عروه: 31
- د) بررسی حکم زنا به مزنی بهای غیر بالغه: 33
- و) کلمات برخی از لغویان درباره «افضاء» 33
- 1) توضیح کلام مرحوم سید: 34
- متن مسئلۀ 34: 34
- اشاره 34
- الف) اذا کان الزنا لاحقاً، فطلقت الزوجه رجعیا ثم رجع الزوج فی اثناء العده 34
- خلاصۀ درس این جلسه: 34
- 1 - طرح مسئله: 34
- 2 - نظر مرحوم سید رحمه الله: 35
- 2) کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 36
- اشاره 36
- بررسی کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 37
- 3) اشکال استاد - مد ظلّه - به کلام مرحوم سید: 39
- 4) تقریب استاد مد ظله برای کلام مرحوم سید: 41
- اشاره 43
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 43
- الف) فرع دوم ادامۀ مسئله 34: 43
- ب) مسئله 35: «اذا زوّجه رجل امرأه فضولاً، فزنی بأمها او بنتها ثم اجاز العقد 45
- 1) توضیح کلام مرحوم سید رحمه الله: 45
- متن مسئله 35: 45
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 46
- 3) توضیح استاد مد ظلّه در معنای کشف حکمی: 47
- 1) متن عروه و توضیح آن: 49
- خلاصۀ درس این جلسه: 49
- اشاره 49
- الف) مسئلۀ 39: عدم جواز جمع بین الأختین: 49
- 2) توضیح فقرۀ «أو مختلفتین»: 50
- 3) توجیه مرحوم آقای بروجردی به کلمۀ «أو مختلفتین»: 51
- 4) توجیه امام راحل قدس سرّه و نقد آن: 52
- 5) توجیه سوم برای «مختلفتین» و نقد آن: 53
- ب) مسئله 40-42: 54
- 1) متن مسئله 40 و توضیح آن: 54
- 2) متن مسئله 41 و توضیح آن: 55
- 3) متن مسئله 43 و توضیح آن: 55
- اشاره 57
- اشاره 57
- 1) استدلال به آیه شریفه و روایت مسعده بن زیاد: 57
- الف) بررسی مسئله 42: لو تزوج باحدی الاختین ثمّ تزوّج بالاخری بطل عقد الثانیه 57
- خلاصۀ درس این جلسه: 57
- 2) اشاره به صحّت روایت موسی بن بکر: 58
- 3) نقل دو روایت زراره: 59
- 4) بررسی معارضه دو روایت زراره با صحیحه ابی بکر حضرمی: 60
- اشاره 60
- بررسی تفسیر مرحوم آقای خویی از صحیحه ابی بکر حضرمی: 60
- اشاره 61
- 5) تفسیر شیخ طوسی از صحیحه ابی بکر حضرمی: 61
- 1) اشاره به آرای علماء در مسئله: 61
- ب) آیا انتفاع از خواهر اوّل، موقوف بر انقضاء عدّه خواهر دوّم است؟ 61
- 1) متن مسئله: 62
- 2) کلام استاد - مد ظلّه - در مسئله: 62
- ج) بررسی مسئله 42: لو تزوج بالاختین و لم یعلم السابق و اللاحق 62
- 2) اشاره به مبنای اصولی مسئله: 63
- 4) تذکراتی درباره کلام سید رحمه الله: 63
- 3) ادامه مسئله 43: 63
- الف) تکمله ای دربارۀ بحث بطلان عقد خواهر دوم: 66
- خلاصۀ درس این جلسه: 66
- اشاره 66
- 1) تحریر محل کلام و مورد بحث: 66
- 2) بیان مراد از تحریم در آیۀ حُرِّمَتْ عَلَیْکُمْ أُمَّهاتُکُمْ ...: 67
- ب) بررسی روایتی که جمع بین اختین را به عقد انقطاعی جایز می داند: 70
- ج) بررسی حکم اجبار مرد به طلاق در جایی که باید از هر دو خواهر اجتناب کند: 71
- اشاره 73
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 73
- الف) طرح مفاد قاعده لا ضرر طبق نظر مرحوم صاحب کفایه: 74
- 1) نفی حکم به لسان نفی موضوع: 74
- 1) پذیرش مبنای مرحوم آقای آخوند رحمه الله در مفاد «لا ضرر»: 76
- ب) نقد نظرات مرحوم آقای آخوند توسط استاد - مدّ ظلّه -: 76
- 3) عدم شمول لا ضرر نسبت به احکام عقلی: 76
- 2) شمول دلیل لا ضرر نسبت به احکام ظاهری: 77
- 3) عدم جواز مخالفت قطعی در صورت نفی حکم احتیاط: 77
- 5) شمول دلیل لا ضرر نسبت به احتیاط روی فرض عدم دلالت روایات: 78
- 4) احتیاط یک حکم شرعی مستفاد از روایات است: 78
- 6) امکان تنزیل در احکام عقلی محضِ از سوی شارع: 79
- اشاره 82
- 1) طرح مسئله: 82
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 82
- 2) فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 83
- 3) نقد سخن آقای حکیم رحمه الله توسط استاد مد ظله: 84
- 4) نظر استاد مد ظله در مسئله: 85
- 5) اشکال استاد مد ظله به کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 86
- اشاره 87
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 87
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم: 87
- الف) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم «قدس سرّه» در تفسیر آیه مورد بحث: 87
- ب) نقل روایات مربوط به تسریح به احسان: 88
- اشاره 88
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم: 88
- 1) صحیحه ابی بصیر: 89
- 2) توضیح روایت: 89
- 3) موثقه ابن فضّال: 90
- اشاره 91
- ج) روایت دیگر در مورد تسریح باحسان: 91
- 4) روایت سماعه: 91
- 2) روایت خطبه نکاح امام باقر «علیه السلام»: 92
- 1) صحیحه عبد الرحمن ابن اعین: 92
- 3) روایت خطبه نکاح امام جواد «علیه السلام»: 93
- 4) روایت خطبه نکاح امام صادق «علیه السلام»: 93
- د) اشاره به کلمات مفسّران در تفسیر آیه مورد بحث: 94
- 6) عبارت تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی: 94
- 5) صحیحه ابی مریم: 94
- 1) نظرهای مفسّران در تفسیر آیه: 94
- 3) نگاهی به آیات تسریح در قرآن و مفاد تسریح در آنها: 95
- 2) تذکر نکته ای درباره تفسیر تبیان: 95
- 4) کلام مرحوم آقای خویی درباره آیه 232 بقره: 96
- 5) بررسی کلام مرحوم آقای خویی «قدس سرّه»: 96
- اشاره 97
- ه) بررسی کلام مرحوم آقای خویی در استدلال به آیه فوق: 97
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی و اشاره به معنای ظاهری آیه مورد بحث: 98
- 3) اشکال دوم مرحوم آقای خویی به استدلال به آیه فوق: 99
- 4) بررسی اشکال دوم مرحوم آقای خویی: 100
- اشاره 103
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 103
- 2) توضیح سند و متن روایت: 104
- 1) متن روایت عمر بن حنظله: 104
- اشاره 104
- 3) تقریب صحیح برای استدلال به روایت فوق: 105
- 4) جریان قاعده قرعه در مقام: 106
- اشاره 107
- ب) نگاهی به ادله قرعه: 107
- 1) خلاصه کلام مرحوم آقای خمینی قدس سرّه: 107
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خمینی: 109
- 3) نقل مباحثه طیار با زراره و توضیح آن: 112
- 5) نتیجه بحث تا اینجا و تکمیل بحث از ادله قرعه و تطبیق آن بر مقام: 113
- 4) کلام مرحوم امام درباره مناظره فوق و بررسی آن: 113
- 1 - بررسی روایت محمد بن حکیم 115
- الف: پیگیری کلام پیرامون روایات قرعه 115
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 115
- اشاره 115
- 1 - تقریب جواز تمسک 118
- ب: تمسک به قرعه برای تعیین زوجۀ واقعیه 118
- 2 - مختار استاد - مد ظله - در مقام 118
- ج: بررسی نهائی کیفیت تعیین تکلیف دو خواهر مذکور 120
- متن عروه: 120
- نظر استاد مد ظله: 121
- کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: (اطلاق ادله قرعه) 121
- ادامه بررسی جریان «لا ضرر» 122
- بررسی استدلال به «لا ضرر» برای اثبات قرعه 123
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- 1) اشکال استاد مد ظلّه در شمول دلیل ضرر و تمسک به آیۀ شریفه «فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ...» نسبت به زن: 125
- اشاره 125
- 2) بیان استاد مد ظله در مورد حکم مهریّه در ما نحن فیه: 128
- اشاره 131
- الف) تکمیل بحث جلسه قبل در لزوم طلاق دادن: 131
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 131
- 1) طرح بحث: 133
- 2) کلام مرحوم آقای حکیم: 133
- 3) اشکال استاد مد ظله بر آقای حکیم «رحمه الله»: 134
- 4) تقریب صحیح تر برای جریان قرعه در مقام توسط استاد مد ظله: 136
- 5) توضیح بیشتر درباره قاعده «لا ضرر»: 136
- 6) اشکال در جریان قرعه در مقام: 137
- 2) اشاره به مبنای مرحوم آقای داماد در باب تنجیز علم اجمالی: 138
- 1) اشاره به مبنای مرحوم آقای داماد در جمع بین حکم ظاهری و حکم واقعی: 138
- ج) اشاره به برخی از مسائل اصولی: 138
- 4) مناقشه در اطلاق مبنای مرحوم آقای داماد در بحث علم اجمالی: 140
- 6) آغاز بحث درباره قاعده عدل و انصاف: 141
- 5) تطبیق بحث اصولی گذشته بر محل کلام: 141
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 143
- اشاره 143
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم: 144
- 2) توضیح کلام مرحوم آقای حکیم دربارۀ بحث میراث غرقی و مهدوم علیه: 146
- 3) مناقشه استاد - مد ظله - در کلام مرحوم آقای حکیم: 147
- 1) متن عروه: 149
- ب) بررسی ادامه کلام مصنّف: 149
- 4) نتیجه گیری بحث: 149
- 3) صورتهای وجود علم اجمالی در مسئله: 150
- 3) طرح بحث: 152
- 2) توضیح مسئله و صورتهای آن: 152
- 1) متن مسئله: 152
- 4) نگاهی به کلمات فقهاء در سند روایت محلّ بحث: 153
- 5) نگاهی به کلمات فقهاء دربارۀ روایت مورد بحث: 154
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- الف) بررسی سند روایت جمیل بن دراج: 155
- اشاره 155
- 1) نقل روایت به طرق مختلف: 155
- 2) تقریب مرحوم آقای خویی برای تصحیح سند روایت: 156
- 3) نقد کلام آقای خویی «رحمه الله» توسط استاد مد ظله: 157
- 4) تقریب استاد مد ظله برای اعتبار روایت صدوق: 159
- 1) بیان وجه مختار عده ای که روایت را حمل به صورت عقد جدید کرده اند: 160
- ب) بررسی دلالت روایت: 160
- 2) مختار استاد مد ظله در دلالت روایت جمیل: 162
- 3) توضیحی دربارۀ کلام صاحب جواهر: 163
- اشاره 164
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 164
- 2) نقد استاد مد ظله: 165
- 1) نظر قائلان به ملازمه بین دو مسئله و تقریبی بر تخییر در جمع بین دو خواهر: 165
- ب) بررسی روایت عنبسه بن مصعب: 167
- 1) متن حدیث: 167
- 2) تذکری دربارۀ اشتباه جامع الاحادیث: 168
- 3) توضیح مختصری از حدیث عنبسه: 168
- 1) فرمایش مرحوم شیخ طوسی در جمع بین دو روایت: 169
- اشاره 169
- 2) جمع دو روایت توسط استاد مد ظله: 169
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 171
- د) عدم تعدّی حکم تخییر از اصیل به وکیل: 171
- 2) نقد استاد مد ظله: 172
- 3) تقریبی از استاد مد ظله در تصحیح عقد اصیل: 173
- 4) بررسی تقریب فوق: 174
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 175
- اشاره 175
- 2) فروض مختلف مسئله و نظر مرحوم سید: 176
- 3) آغاز بررسی صور مسئله و فرمایش مرحوم آقای حکیم: 178
- 4) نظر استاد (مد ظله) دربارۀ فرمایش آقای حکیم: 179
- 6) توجیه مرحوم آقای گلپایگانی نسبت به کلام سید «رحمه الله»: 181
- 5) بررسی کلام مرحوم سید: 181
- 7) اشکال استاد (مد ظله) به مرحوم آقای گلپایگانی: 182
- 9) نظر استاد (مد ظله) نسبت به توجیه اخیر و نظر نهایی ایشان: 183
- اشاره 185
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 185
- 1) متن مسئله 47: 185
- الف) بررسی مسئله 47: لو کانت الأختان کلتاهما او إحداهما من الزنا 185
- 3) کلام مرحوم آقای حکیم: 186
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم توسط استاد مد ظله: 187
- ب) بررسی مسئله 48: اذا تزوّج الأختین ثم طلّقها طلاقاً رجعیاً 191
- 1) متن مسئله: 191
- 3) جواز تزویج با خواهر مطلّقه بائنه: 192
- 4) آیا ازدواج با خواهر، همسر انقطاعی پس از انقضاء مدت تزویج او و در زمانی که در عدّه است جایز است؟: 193
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 196
- الف) بررسی مسئله 48: لو کان عنده احدی الاختین بعقد الانقطاع و انقضت المده 196
- 1) متن عروه: 196
- اشاره 196
- 1) طرح اشکالات سند: 197
- ب) بررسی سند روایت: 197
- 2) طرح مسئله (یادآوری): 197
- 2) جواب استاد (مد ظله) از دو اشکال مذکور: 198
- ج) بررسی دلالت روایت: 199
- 1) تقریب اجمالی بر وجود مطلقات دال بر جواز: 199
- 2) طرح دو اشکال به مطلقات: 199
- 3) دفاع استاد (مد ظله) از اطلاق مطلقات و رد دو اشکال مذکور: 201
- 4) لزوم اخذ به مطلقات و عدم جواز تخصیص آنها در خصوص متعه: 203
- 5) وجهی دیگر برای جمع بین روایات: 204
- 2) توضیح مسئله: 205
- 1) متن عروه: 205
- 1) متن عروه: 205
- د) توضیح مسئله 48: و الظاهر انه کذلک اذا وهب مدتها و ان کان مورد النص انقضاء المده 205
- ه) بررسی مسئله 49: اذا زنی باحدی الاختین جاز له نکاح الاخری فی مده استبراء الاولی 205
- 3) ادامه متن عروه: 206
- 4) توضیح مسئله: 206
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 208
- اشاره 208
- 2) پاسخ استاد (مد ظله): 209
- 1) نظر مرحوم آقای خویی: 209
- ب) بررسی سبب فتوی ندادن مرحوم سید: 210
- 2) نقد استاد (مد ظله): 210
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم در مورد اعراض اصحاب از روایت برید: 210
- 4) نظر استاد (مد ظله): 213
- 5) کلام مشترک مرحوم آقای خویی و مرحوم آقای حکیم در مورد بیگانه بودن روایات برید و زراره از محل بحث: 214
- 6) نظر استاد (مد ظله): 214
- ج) بررسی حکم جمع بین دو بانوی فاطمی: 215
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 216
- 2) توضیح نظر سید «رحمه الله»: 217
- 1) متن عروه: 217
- 2) بررسی سند تهذیب و تقریب اعتبار آن: 218
- 1) لزوم بررسی سندی: 218
- 3) مناقشه در صحت طریق تهذیب و تذکر اشتباه نجاشی: 219
- 4) بررسی سند روایت در علل (بررسی حال ابان بن عثمان و محمد بن علی ماجیلویه): 220
- ج) مروری بر تاریخچه مسئله: 222
- 1) قائلان به تحریم جمع بین فاطمیتین یا متوقفین در مسئله: 222
- 2) نسبت قول به تحریم به شیخ صدوق: 224
- 3) ادامه کلام صاحب حدائق: 225
- د) نظر استاد (مد ظله) در مسئله: 225
- اشاره 225
- 1) حکم وضعی در مسئله: 225
- 2) شیخ صدوق «رحمه الله» و قول به حرمت: 226
- 3) بررسی دلالت روایت: 227
- فصل فی العقد و أحکامه 231
- اشاره 231
- 1) عدم کفایت تراضی باطنی: 231
- اشاره 231
- 2) کلام مرحوم شیخ انصاری قدس سرّه در مقام: 232
- 4) توجیه فرمایش شیخ انصاری قدس سرّه: 233
- 3) جواب مرحوم آقای حکیم به فرمایش شیخ رحمه الله: 233
- 5) اشکال استاد مد ظلّه به تقریب أخیر کلام شیخ انصاری رحمه الله: 234
- اشاره 235
- 7) استدلالی دیگر از مرحوم آقای خویی به اعتبار لفظ در انشاء عقد: 235
- نکتۀ 1: 235
- چند نکته: 235
- 9) بررسی این استدلال یا تأیید: 236
- نکتۀ 3: 236
- 10) استدلال مرحوم آقای خویی قدس سرّه به روایات باب متعه: 237
- اشاره 237
- نقد استدلال مرحوم آقای خوئی قدس سرّه توسط استاد مد ظله: 238
- 11) عمده دلیل در اعتبار لفظ در باب انشاء عقد نکاح: 238
- 1) طرح بحث (یادآوری): 240
- اشاره 240
- الف) بررسی کلام شیخ انصاری در اشتراط لفظ در عقد کلام: 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی: 241
- 3) تفسیر استاد مد ظله در مورد عبارت مرحوم شیخ انصاری قدس سرّه: 242
- اشاره 243
- 1) روایت قصۀ «حولاء» و تقریب استدلال به آن: 243
- 2) جواب استاد مد ظلّه از استدلال به این روایت: 244
- 3) تمسک به روایات باب «متعه» (روایت ابان بن تغلب): 245
- 4) پاسخ استاد مد ظله از استدلال به روایت ابان بن تغلب: 246
- اشاره 248
- 1) روایت ابان بن تغلب: 248
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 248
- الف) بررسی روایات در اشتراط لفظ در عقد نکاح: 248
- 2) روایت ثعلبه: 249
- 3) صحیحه هشام بن سالم: 251
- 4) موثقه سماعه عن ابی بصیر: 252
- 5) روایت احول: 253
- 6) روایت هشام بن سالم الجوالیقی: 254
- ب) آیا بکار بردن مادۀ «متعه» در عقد نکاح دائم کافی است؟ 255
- اشاره 255
- *تقریب اشکال از مرحوم آقای خویی و نقد استاد - مد ظلّه - 256
- اشاره 257
- 1 - طرح ادله (یادآوری و تکمیل) 257
- الف) ادامه بررسی کفایت «متعت» در صیغه عقد دائم 257
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 257
- 3 - تقریبی دیگر برای اثبات اطلاق 260
- 4 - روایت خاص در مسئله 261
- 1 - متن عروه: 261
- ب) اعتبار عربیت در صیغه نکاح 261
- 3 - ادله اعتبار عربیت در صیغه نکاح 262
- 2 - توضیح عبارت مصنف 262
- 4 - بررسی اجماع در مسئله 263
- 5 - نقل و توضیح کلام صاحب جواهر (دلیل سوم بر اعتبار عربیت) 264
- 6 - نقد کلام صاحب جواهر قدس سرّه توسط استاد مد ظله 265
- 7 - کلام محقق کرکی و اشکال مرحوم آقای خویی بدان 266
- 8 - نظر استاد - مد ظلّه - در مسئله 267
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 268
- الف) کفایت یا عدم کفایت لفظ متّعت: 268
- 1) استدلالی بر کفایت لفظ «متّعت»: 268
- اشاره 268
- 2) اشکال آقای خویی رحمه الله به استدلال مذکور: 268
- 4) استدلال ابن ادریس رحمه الله بر عدم کفایت لفظ «متّعت»: 270
- 5) پاسخ استاد مد ظلّه به استدلال ابن ادریس رحمه الله: 271
- ب) حکم اشتراط یا عدم اشتراط صیغۀ ماضی در انشاء عقد نکاح: 272
- اشاره 272
- 1) اخذ به قدر متیقن: 272
- 2) اجتناب از بی قید و بند شدن ازدواج: 272
- 1 - بررسی تحقق اجماع در اعتبار عربیت در صیغۀ نکاح 274
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 274
- 2 - بررسی روایات در اعتبار عربیت در صیغه نکاح 276
- سند روایت: 276
- 2/1 - روایت أبو البختری 276
- اشاره 276
- 2/2 - روایات لکل قوم نکاح 277
- 4) تکمیل بحث اعتبار ماضویت در صیغۀ نکاح 278
- 6) بررسی ادله اعتبار ماضویت 280
- اشاره 282
- الف): عدم وجود اطلاق یا عموم، در باب کیفیت اجرای صیغه عقد نکاح 282
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 282
- 1): نفی اعتبار «ماضویت» در صیغه عقد نکاح با تمسک به سیرۀ عقلاء و متشرعه 284
- 2): نظر استاد مد ظله در مورد استدلال به روایات باب متعه برای عدم اعتبار ماضویت در صیغۀ عقد 284
- 3) دلیل دیگر بر اعتبار لفظ ماضی در صیغۀ عقد، صراحت لفظ ماضی در انشاء: 285
- ج) فالأحوط اعتبار الماضویه 287
- متن عروه: 287
- د) ادله جواز تقدیم قبول بر ایجاب 288
- اشاره 288
- 1) اطلاقات: 288
- 2) روایات مربوط به عقد متعه: 288
- اشاره 289
- 3) آیا صیغۀ «أتزوّجکِ» مصداق قبول متقدم است یا اینکه صیغۀ ایجاب است؟ (کلام مرحوم حکیم و نظر استاد مد ظلّه) 289
- کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 290
- کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 290
- نظر استاد مد ظلّه 291
- اشاره 292
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 292
- الف) تذکر دو نکته راجع به درس های گذشته: 292
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم: 294
- 2) نقد مرحوم آقای خویی بر کلام مذکور: 294
- ب) پی گیری بحث جواز تقدیم قبول بر ایجاب: 294
- اشاره 294
- 4) عدم لزوم ایجاب و قبول در عقود: 295
- ج) آیا می توان «قبلت» را بر ایجاب مقدم داشت: 296
- اشاره 296
- 1) بیان کلام مرحوم صاحب مدارک: 296
- 1 - کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله 298
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 298
- اشاره 298
- 2 - مناقشۀ استاد - مد ظله - 299
- 3 - کلام مرحوم آقای حکیم: 299
- 4 - مناقشۀ استاد - مد ظله - بر کلام مرحوم آقای حکیم 301
- اشاره 305
- 1) آیا تقدیم قبول بر ایجاب صحیح است؟ 305
- الف) بررسی اجماع در دو مسئله: 305
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 305
- ب) نظر استاد - مد ظلّه -: 306
- 2) آیا مرد می تواند در عقد نکاح متصدّی ایجاب شود؟ 306
- اشاره 306
- 3) نظر استاد - مد ظلّه -: 308
- 2) نظر مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله: 308
- ج) اتیان عقد نکاح به لفظ امر: 309
- اشاره 309
- 1) توضیح مسئله با بیان یک مثال رایج: 309
- 3) بررسی روایات مسئله: 310
- 2) نظر فقهاء در مسئله: 310
- اشاره 313
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 313
- 1 - کفایت انشاء نکاح با «زوّجتکها» در پاسخ «زوّجنی فلانه» 313
- 2 - مناقشات شهید اول رحمه الله به استدلال به روایت: 314
- 3 - مناقشات دیگری از شهید ثانی به استدلال به روایت: 315
- 4 - پاسخ شهید ثانی رحمه الله به مناقشات چهارگانه: 316
- پاسخ اشکال اول: 316
- پاسخ اشکال دوم: 317
- پاسخ اشکال سوّم: 318
- پاسخ اشکال چهارم: 318
- 4 - مناقشۀ مرحوم آقای حکیم قدس سرّه در کلام شهید ثانی قدس سرّه: 319
- 6 - فرمایش صاحب عروه در مسئلۀ تزویج مالک بین عبد و امۀ خودش 320
- 5 - توضیح استاد مد ظلّه و تکملۀ ایشان بر کلام مرحوم آقای حکیم در مسئلۀ تزویج مالک بین دو مملوک خود 320
- 1) کلام مرحوم آقای حکیم رحمه الله: 322
- اشاره 322
- اشاره 322
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 322
- الف) کفایت امر متقدّم از ذکر قبول بعد از ایجاب: 322
- 2) اشکالات مرحوم آقای خویی به کلام مرحوم آقای حکیم: 324
- 3) نقد کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد مد ظله: 327
- الف) بررسی حکم نکاح اخرس: 331
- اشاره 331
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 331
- اشاره 331
- 2) دلیل دوّم کفایت اشاره (نیاز) 334
- 5) نقل و توضیح کلام مرحوم آقای خویی: 337
- ب) بررسی روایت مسعده بن صدقه: 338
- 1) متن روایت: 338
- 3) فقه الحدیث: 339
- 4) بررسی استظهار مرحوم آقای خویی از روایت مسعده: 341
- 5) اشاره به بحث اصولی عام: 342
- الف) آیا بر فرض تمکّن شخص اخرس از توکیل، اشارۀ او در تحقق عقد کفایت می کند؟ 345
- اشاره 345
- اشاره 345
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 345
- به بیانی دیگر: 346
- اشاره 357
- الف) دلیل عمده در کفایت اشارۀ اخرس در فرض تمکّن از وکیل (روایات باب طلاق): 357
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 357
- 2) مناقشۀ استاد مد ظلّه نسبت به کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 358
- 1) کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 358
- ب) عدم لزوم «تحریک لسان» همراه با اشاره: 358
- ج) تقدم کتابت بر اشاره: 360
- 1) عدم کفایت کتابت در عقد نکاح: 361
- اشاره 361
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 361
- 2) عدم لزوم تطابق بین الفاظ ایجاب و قبول: 362
- 3) آیا «نعم» بعد از استفهام از عقد، کفایت از ایجاب می کند؟ 363
- 4) حکم لحن و غلط در صیغۀ عقد: 364
- 6) آیا دانستن معانی کلمات صیغه معتبر است؟ 366
- 7) اشتراط موالات بین ایجاب و قبول: 367
- 8) عدم انصراف ادله عقود به عقود متعارفه: 368
- 9) نقد استاد - مد ظلّه -: 369
- 1) متن عروه: 371
- اشاره 371
- الف) اشتراط یا عدم اشتراط اتحاد مجلس ایجاب و قبول: 371
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 371
- 1) متن عروه: 372
- ب) اشتراط تنجیز در عقد نکاح: 372
- 3) صور مسئله طبق بیان شیخ انصاری رحمه الله: 373
- 4) بررسی حکم هر یک از صور مسئله: 374
- اشاره 378
- الف) بررسی حکم تعلیق در عقد نکاح از جنبه عقلی: 378
- اشاره 378
- خلاصۀ درس این جلسه: 378
- 2) امکان تعلیق منشأ: 379
- اشاره 379
- اشکالی در باب استصحاب کلی قسم ثانی و پاسخ آن 379
- 4) وقوع تعلیق در شرعیات: 382
- 5) بررسی اشکالی از مرحوم سید رحمه الله: 383
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 384
- ب) بررسی مسئله تعلیق از جهت تتبعی: 384
- اشاره 384
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 385
- 3) سایر صور مسئله در کلام مرحوم آقای خویی و حکم آنها: 385
- 4) بررسی کلام مرحوم آقای خویی رحمه الله: 386
- 5) استدلال به روایات برای بطلان تعلیق: 388
- خلاصۀ درس این جلسه: 389
- 1) استدلال صاحب جواهر رحمه الله بر مبطلیّت تعلیق در عقود به روایات: 389
- الف) تمسک به دلیل لفظی در مسئله: 389
- اشاره 389
- 3) پاسخ استاد مد ظلّه به استدلال آقای خویی رحمه الله: 390
- 1) بیان صاحب کشف اللثام رحمه الله: 391
- ب) تمسک به اجماع در مسئله: 391
- 2) بیان صاحب جواهر رحمه الله: 392
- 3) بررسی ادّعای اجماع توسط استاد مدّ ظله: 393
- 4) کلام علاّمه حلّی رحمه الله: 394
- 6) بررسی کلام شهید اوّل رحمه الله: 395
- اشاره 398
- الف) ذکر دو دلیل بر اعتبار تنجیز در عقد نکاح: 398
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 398
- 1) عدم تحقق اجماع بر بطلان تعلیق در باب وکالت: 399
- ب) نظر استاد مد ظله نسبت به دو دلیل فوق: 399
- 2) عدم اولویت داشتن عقود معارضی نسبت به باب وکالت: 401
- ج) بیان وجوه تفاوتی که میان دو نحوۀ از وکالت ممکن است گذاشته شود: 404
- 1) فرق اول، کلام صاحب جواهر رحمه الله: 404
- 2) نظر استاد مد ظلّه نسبت به کلام مرحوم صاحب جواهر رحمه الله: 405
- 3) تفاوت دوم: 405
- 4) نظر استاد مد ظلّه: 406
- 5) تفاوت سوم: 406
شدن متعه برای افراد، غالباً(1) مشکله ای ایجاد می کرده، مقید می شود وگرنه این مسئله ذاتاً اشکالی ندارد.
به نظر ما این کلام هم وجه خوبی است.
نتیجه اینکه ازدواج با خواهر متمتعه در ایام عدۀ او در این شرایط فعلی ذاتاً جایز است هر چند احتیاط مستحب در ترک آن است.
د) توضیح مسئله 48: و الظاهر انه کذلک اذا وهب مدتها و ان کان مورد النص انقضاء المده
1) متن عروه:
و الظاهر انه کذلک اذا وهب مدتها و ان کان مورد النص انقضاء المده
2) توضیح مسئله:
اگر در صورت انقضاء مدت قائل به لزوم احتیاط و عدم جواز ازدواج با خواهر متمتعه در ایام عده شویم، عرف بین این صورت و جایی که مرد مدت باقی مانده را ببخشد و از او جدا شود، فرقی نمی گذارد و حکم عدم جواز را در این مورد هم ساری می داند لذا مرحوم سید در هر دو مورد احتیاط کرده، ولی ما در هر دو مورد به مطلقات تمسک می کنیم و قائل به جواز می شویم
ه) بررسی مسئله 49: اذا زنی باحدی الاختین جاز له نکاح الاخری فی مده استبراء الاولی
1) متن عروه:
اذا زنی باحدی الاختین جاز له نکاح الاخری فی مده استبراء الاولی
1- (1) (توضیح بیشتر) کلمه «غالباً» در کلام استاد (مد ظله) ناظر به دفع این اشکال است که گاه گفته می شود حمل روایات بر صورت ضرورت، صحیح نیست و پاسخ آن این است که در جایی که ضرورت فرد نادر مطلق باشد حمل مطلق بر آن، با اشکال حمل مطلق بر فرد نادر روبروست، ولی اگر ضرورت، فرد شایع و بلکه غالب باشد، حمل مطلق بر ضرورت، هیچ مشکلی ندارد.