نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 9 صفحه 319

بین ایجاب و قبول هم وارد نیست.(1)

آنچه تا حال نقل کردیم فرمایشات شهید اول و شهید ثانی بود.

4 - مناقشۀ مرحوم آقای حکیم قدس سرّه در کلام شهید ثانی قدس سرّه:

مرحوم آقای حکیم در جواب شهید ثانی از اشکال اول مناقشه می کند و می فرماید: اولاً: شما دعوای اتفاق کردید که اولیاء حتماً باید دو صیغۀ ایجاب و قبول بکار ببرند و اکتفاء به صیغۀ واحده نمی توانند بکنند و پیامبر صلی الله علیه و آله اولویت بر أنفس دارد نه بر اسباب عقود و ایقاعات، چگونه اعتبار ایجاب و قبول برای اولیاء مورد اتفاق باشد و حال آن که شهید اوّل، کلام پیامبر - نقل شده در روایت - را قائم مقام ایجاب و قبول می داند و تعدد ایجاد و قبول را لازم نمی داند. البته این نحو مناقشه به نظر می رسد تمام نباشد زیرا مراد شهید ثانی این است که غیر از شهید اول کسی چنین مطلبی نگفته پس شهید اول خرق اجماع کرده است.

سپس مرحوم آقای حکیم مناقشۀ دوّمی مطرح می کنند و آن این که، غیر از شهید اول جماعتی در باب عبد و أمه فتوایی داده اند که از آنجا استفاده می شود که اعتبار دو لفظ در باب اولیاء اجماعی نیست و آن مسئله این است که اگر مالکی، عبد و امه ای دارد و بخواهد بین این دو مملوک خود تزویج کند، به مجرّد اینکه زوّجت یا انکحت را بخواند، گفته اند این عقد صحیح است و قبول دیگری لازم نیست که عبد یا امه یا مولا از طرف آنها «قبلت» بگوید و مقتضای تحقیق هم در آن مسئله همین است. پس دلیلی نداریم که به طور کلی همه جا ایجاب و قبول حتی در مورد اولیاء معتبر است و این امر اجماعی نیست. و بر طبق قاعدۀ اولیه هر کسی که اختیار داشته باشد برای طرفین عقد صیغۀ نکاح را جاری کند می تواند به صیغۀ واحده اکتفا کند، خواه مالک زوجین باشد یا ولیّ یا وکیل آنها. و بهتر بود شهید روایت را به این مطلب حمل می کردند که وکیلِ از ناحیۀ دو طرف، ایجابش ما را از قبول بی نیاز می کند. چه