- 1380/7/30 دوشنبه درس شمارۀ (352) کتاب النکاح/سال چهارم 1
- اشاره 1
- بحث در اعتبار تنجیز در عقد نکاح بود، 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- اشاره 1
- نظر مرحوم شیخ انصاری رحمه الله: 2
- نظر استاد مد ظلّه: 2
- واجب معلّق و مشروط 2
- نظر مرحوم آخوند رحمه الله: 3
- تذکری در کلام شهید ثانی رحمه الله: 7
- الف) توضیح مختار مرحوم آقای داماد در بحث واجب معلق و مشروط و دفع اشکال وارد بر آن: 9
- اشاره 9
- ج) نظریۀ مختار در مورد صور مختلف تعلیق در عقد: 15
- اشاره 17
- خلاصۀ درس و این جلسه: 17
- نتیجۀ بحث سابق: 17
- بررسی مسئلۀ 12 اذا اوقعا العقد علی وجهٍ یخالف الاحتیاط اللازم مراعاته 17
- متن عروه: 17
- بررسی صور مسئله: 18
- بیان مطلب: 21
- اشاره 21
- توضیح عبارت عروه: 21
- 2) طرح اشکال مرحوم آقای حکیم و مرحوم آقای خویی رحمه الله: 23
- اشاره 23
- خلاصۀ درس این جلسه: 23
- 1) قسمتی از عبارت متن: 23
- الف) دفع اشکال تناقض در عبارت مصنف در مسئله 12 (یادآوری و تکمیل): 23
- 3) پاسخ اشکال: 24
- 2) توضیح عبارت متن: 25
- ب) بررسی مسئله 13: یشترط فی العاقد المجری للصیغه الکمال بالبلوغ و العقل 25
- 1) متن مسئله: 25
- اشاره 28
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 31
- اشاره 31
- اشاره 31
- الف) بررسی کلام مرحوم امام خمینی در مورد دلالت آیه شریفه «وَ ابْتَلُوا الْیَتامی حَتّی إِذا بَلَغُوا النِّکاحَ...» بر اعتبار بلوغ در معاملات صبی: 31
- اشاره 32
- مناقشه استاد مد ظله: 32
- 2) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال دوم و بیان استاد مد ظله: 33
- اشاره 33
- مناقشه استاد مد ظله: 34
- اشاره 36
- مناقشه استاد مد ظلّه: 36
- 3) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال سوم: 36
- 4) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال چهارم: 37
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 41
- اشاره 41
- 1) چکیده کلام صاحب جواهر و ایراد مرحوم امام خمینی به آن (یادآوری): 41
- الف) ادامه بررسی اشکال صاحب جواهر به غایی بودن «حتی»: 41
- 2) دفاع استاد - مد ظلّه - از صاحب جواهر: 42
- 3) توجیهی برای مفهوم فی الجمله داشتن «حتی» غایی در آیه شریفه: 43
- ب) نقل و بررسی ادامه کلام مرحوم امام خمینی: 44
- 2) بررسی کلام مرحوم امام خمینی توسط استاد - مد ظلّه -: 44
- 1) نقل ادامه کلام مرحوم امام خمینی: 44
- 1) اشاره به برخی از آیاتی که در آنها «حَتّی إِذا» بکار رفته است: 45
- ج) بررسی مفاد «حتی اذا» در آیات قرآن: 45
- 2) آیات نیازمند بحث: 46
- 3) تأییدی ذوقی بر شرطیه بودن اذا، و نتیجه گیری بحث: 48
- اشاره 53
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 53
- 1) طرح اشکال: 53
- الف) بررسی اشکالی در مورد کلام مرحوم امام درباره آیه ابتلاء (یادآوری و تکمیل): 53
- 2) بحثی اصولی در باب مفاهیم: 54
- 3) پاسخ به اشکال فوق با توجه به بحث اصولی مفاهیم: 56
- ب) نقل و بررسی کلام مرحوم آقای حکیم درباره آیه ابتلاء: 57
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم با توضیح استاد - مد ظلّه -: 57
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم: 58
- ج) اشاره به نکته ای در کلام شیخ در مکاسب: 59
- 1) طرح یک اشکال: 59
- 2) پاسخ اشکال: 60
- الف) ادامه بحث در مورد استدلال به آیه: 63
- اشاره 63
- 1) فرمایش آقای حکیم رحمه الله (تکرار): 63
- خلاصۀ درس این جلسه: 63
- 3) اشکالاتی که به استدلال به آیه وارد شده است: 65
- 4) پاسخهای صاحب جواهر رحمه الله به اشکال اول: 66
- 5) اشکالات استاد - مد ظلّه - به بیان صاحب جواهر رحمه الله: 67
- اشاره 68
- ب) تمسک به حدیث رفع القلم بر بطلان عقد صبی: 68
- 1) اشکالات شیخ انصاری رحمه الله به دلالت حدیث رفع القلم: 68
- 2) ابهام در عبارت شیخ رحمه الله: 69
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 72
- اشاره 72
- الف) بررسی اجماع در مسئله: 72
- اشاره 72
- 1) نقل کلام غنیه و طرح اشکال در ادعای اجماع: 73
- 2) پاسخ اشکال فوق: 74
- 3) اعتبار اجماع منقول در غنیه: 76
- 1) خلاصه کلام شیخ انصاری درباره حدیث رفع قلم، با توضیحات: 77
- 3) بررسی ایراد مرحوم آقای خویی به اشکال اوّل: 78
- 2) ایرادات مرحوم آقای خویی: 78
- 4) بررسی ایراد مرحوم آقای خویی به اشکال دوم شیخ انصاری: 79
- ج) ادامه کلام شیخ انصاری درباره بطلان معاملات صبی: 80
- اشاره 82
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 82
- الف) بررسی ادلّه بطلان عقد صبی 82
- اشاره 82
- 1) کلام مرحوم شیخ انصاری در مورد حدیث «عمد الصبی و خطاءه واحد»: 82
- 3) پاسخ استاد مد ظله نسبت به اشکال فوق: 86
- 4) اشکال دوم مرحوم آقای خویی: 87
- اشاره 87
- 5) کلام مرحوم شیخ انصاری در مورد روایت أبو البختری: 88
- نظر استاد مد ظله 88
- اشاره 88
- پاسخ مرحوم شیخ رحمه الله از اشکال: 90
- پاسخ استاد مد ظله به اشکال 90
- 6) اشکال مرحوم آقای خویی به قسمتی از کلام مرحوم شیخ: 91
- 8) دو اشکال از استاد مد ظله به کلام مرحوم شیخ: 92
- 1) بیان آقای خویی رحمه الله در مورد اختصاص روایات «عمد الصبی خطاء» به باب جنایات: 95
- الف) ادامه بررسی روایات «عمد الصبی خطاء»: 95
- اشاره 95
- خلاصۀ درس این جلسه: 95
- 3) بیان استاد مد ظلّه در مورد اختصاص روایات عمد الصبی خطأ به باب جنایات: 96
- 1) بیان آقای خمینی در جمع ما بین روایات: 97
- ب) بررسی فرمایش مرحوم آقای خمینی قدس سرّه: 97
- 2) بیان استاد مد ظلّه: 98
- 3) جمع ما بین روایات به نظر استاد مدّ ظله: 102
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 105
- اشاره 105
- اشاره 106
- بیان آقای داماد رحمه الله: 106
- توجیه فرمایش مرحوم امام خمینی رحمه الله 107
- نظر نهایی استاد مد ظلّه 108
- اشاره 109
- استدراکی از بحث جلسۀ قبل 110
- 3) مروری بر احادیث رفع القلم: 111
- الف) ادامه نقل و بررسی کلام مرحوم امام درباره مسلوب العباره بودن صبی: 113
- خلاصۀ درس این جلسه: 113
- اشاره 113
- اشاره 113
- 1) نقل کلام مرحوم امام با توضیحات استاد - مد ظله -: 114
- 3) نقد استاد - مد ظلّه - نسبت به استدلال مرحوم امام: 115
- 4) اشاره به ادامه کلام مرحوم امام و بررسی آن 117
- 2) بررسی کلام مرحوم اصفهانی توسط استاد - مد ظلّه -: 119
- 1) کلام مرحوم حاج شیخ محمد حسین اصفهانی: 119
- 3) دیدگاه استاد - مد ظلّه - نسبت به حدیث فوق: 120
- ج) تذکر استاد - مد ظلّه - در آستانه ماه مبارک رمضان: 122
- توضیح اشکالات شیخ انصاری درباره حدیث رفع قلم 123
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 123
- اشاره 123
- 2) کلام مرحوم نایینی رحمه الله: 124
- 1) ملازمه بین نفی عقاب و نفی حکم تکلیفی (طرح بحث): 124
- 3) پاسخ کلام مرحوم نایینی: 125
- ب) توضیحی درباره اشکال دوم شیخ انصاری: 127
- ج) توضیحی درباره اشکال سوم: 128
- 2) تفسیر مرحوم اصفهانی درباره عبارت مکاسب: 128
- 1) طرح اشکال مرحوم سید یزدی: 128
- 3) توضیح استاد - مد ظلّه - درباره عبارت مکاسب: 129
- اشاره 131
- خلاصۀ درس این جلسه: 131
- الف) آیۀ قرآن: 131
- ب) روایات: 132
- 1) روایاتی که به این لسان است که صبی قبل از بلوغ، جواز امر ندارد: 132
- 2) احادیث رفع قلم از صبی: 133
- 3) روایاتی که عمد صبی را خطا شمرده است: 136
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 138
- 1) توضیح استدلال اصولیین به آیه شریفه (ما کُنّا مُعَذِّبِینَ) : 138
- الف) استدراک درباره بحثهای گذشته: 138
- اشاره 138
- 2) توضیحی درباره استفاده عدم ملازمه بین نفی مؤاخذه و نفی احکام از عبارت مکاسب: 139
- 2) اشکال اول: 140
- ب) بررسی کلام شیخ انصاری درباره حدیث ابی البختری: 140
- 1) کلام شیخ انصاری: 140
- 3) اشکال دوم: 141
- 4) ردّ اشکال دوّم: 141
- 5) اشکال سوّم: 142
- 7) ردّ اشکال چهارم: 144
- اشاره 146
- اشاره 146
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 146
- الف) مروری بر ادله بطلان عقد صبی: 146
- 1) ادله عام صحّت: 150
- ب) ادله صحت عقد صبی: 150
- 3) بررسی حال سلمه بن الخطّاب: 151
- 4) بررسی حال ابراهیم بن ابی یحیی: 152
- 5) راهی دیگر برای اثبات اعتبار روایت فوق: 154
- 6) توضیحی دربارۀ نقل اقوال از سوی مرحوم آقای حکیم: 154
- 7) نتیجه گیری نهایی بحث عقد صبی: 155
- 1) متن عروه: 155
- ج) عقدی که مست انجام دهد: 155
- 2) توضیح مرحوم آقای خویی و بررسی آن: 155
- الف) بررسی صحت یا عدم صحت عقد سکران (مرد مست) و سکری (زن مست): 157
- اشاره 157
- لا اعتبار بعقد السکران 157
- اشاره 157
- 1) کلام مرحوم صاحب عروه: 157
- 2) نقد استاد مد ظلّه نسبت به نحوۀ طرح مسئله توسط مرحوم صاحب عروه: 158
- 1) پیرامون سند روایت و دفع اشکال مرحوم آقا ضیاء: 162
- ب) بررسی صحیحه ابن بزیع و احتمالهای مطرح در آن: 162
- اشکال مرحوم محقق کرکی و مرحوم شهید ثانی به توجیه مرحوم علامه: 164
- 2) پیرامون دلالت روایت ابن بزیع و توجیهات مطرح شده: 164
- توجیه اول، کلام مرحوم علامه: 164
- توجیه دوم کلام مرحوم مجلسی اول: 165
- توجیه سوم، کلام مرحوم کاشف اللثام: 166
- اشکال استاد مد ظلّه به کلام کشف اللثام: 167
- اشاره 169
- عقد السکری اذا اجازت بعد الافاقه 169
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 169
- متن عروه: 169
- متن روایت: 169
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 170
- الف) بررسی اشکالات وارده بر روایت ابن بزیع: 170
- 1) طرح سه اشکال از صاحب ریاض: 170
- جهت اول: بررسی اعراض اصحاب: 171
- اشکال محقق کرکی و شهید ثانی به علامه حلّی در استدلال به روایت ابن بزیع: 172
- جهت دوم: روایت با چه اصلی از اصول قطعی مخالف است؟ 172
- بررسی اشکال دوم صاحب ریاض: 172
- بررسی اشکال سوم صاحب ریاض: 173
- نقد استاد از جواب اوّل: 174
- بررسی اشکال چهارم: 174
- پاسخ اشکال: 174
- جواب دوّم: 174
- جواب اول: 174
- نقد استاد مد ظله بر جواب اول: 175
- جواب دوم: 175
- جواب اول: 175
- پاسخ اشکال چهارم: 175
- ب) مقایسه مفاد روایت ابو ولاّد با روایت ابن بزیع: 176
- 1) نقل خلاصه ای از مفاد روایت ابو ولاّد: 176
- اشکال استاد مد ظلّه بر پاسخ صاحب جواهر رحمه الله: 176
- پاسخ از اشکال استاد مد ظلّه: 177
- جواب اول: 177
- جواب دوم: 177
- اشاره 179
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 179
- فارق دوم بین دو صحیحۀ ابو ولاّد و ابن بزیع 181
- پاسخ اول: 183
- اشکال دیگری به صحیحۀ ابن بزیع 183
- اشاره 183
- پاسخ دوم: 183
- پاسخ چهارم: 184
- پاسخ سوّم: 184
- أخذ به قواعد یا تخصیص قواعد 185
- چرا عقد سکران صحت فعلیه نداشته باشد؟ 188
- عدم فرق بین سکران و سکری 189
- الف) حکم عقد سفیه: 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- اشاره 190
- اشاره 190
- متن عروه: 190
- 1) بیان مرحوم آقای حکیم و آقای خویی در مورد عدم شمول حدیث رفع: 191
- ب) صحت عقد مکره برای غیر خود: 191
- اشاره 191
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظلّه - بر کلام این دو بزرگوار: 192
- 2) پاسخ مرحوم آقای خویی به اشکال مذکور: 193
- اشاره 193
- 1) طرح اشکال: 193
- الف) نقل و بررسی کلام مرحوم آقای خویی درباره صحت عقد مکره پس از رضایت: 196
- اشاره 196
- خلاصۀ درس این جلسه: 196
- 1) نقل کلام مرحوم آقای خویی (یادآوری و تکمیل): 196
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد - مد ظله -: 198
- 5) ادامه بررسی کلام مرحوم آقای خویی: 202
- 6) مقدمه ای در تحقیق مسئله از سوی استاد - مد ظلّه -: 203
- 7) تطبیق مقدمه فوق بر محلّ بحث: 205
- 2) توضیح مسئله: 206
- ب) اشاره به مسئله 15: 206
- 1) متن مسئله: 206
- خلاصۀ درس این جلسه: 207
- 1) متن مسئله: 207
- اشاره 207
- الف) مسئله 16 عروه: یشترط بقاء المتعاقدین علی الاهلیه الی تمام العقد 207
- 3) کلام مرحوم آقای خویی در توضیح صورتهای مسئله: 208
- ب) وجوه لزوم بقاء صلاحیت متعاقدین: 209
- 4) توسعه در موضوع مسئله: 209
- اشاره 209
- 2) نقد استاد مد ظله از وجه اول: 210
- 3) وجه دوم؛ انصراف ادله: 210
- 4) نگاهی به وجه دوم از نظر استاد - مد ظلّه - 211
- 5) وجه سوم؛ تفصیل مرحوم آقای حکیم: 211
- 6) نقد استاد - مد ظله - از وجه سوم: 212
- 7) بررسی تفصیل مطرح شده در کلام مرحوم آقای حکیم: 212
- 9) نقد استاد - مد ظله - از وجه چهارم: 215
- اشاره 217
- 1) تکمیل بررسی اجماع: 217
- الف) پی گیری بحث لزوم بقاء اهلیت متعاقدین تا پایان عقد: 217
- خلاصۀ درس این جلسه: 217
- اشاره 217
- 2) اعتبار مخاطبه بین المتعاقدین: 218
- 3) لزوم صدق معاقده: 218
- اشاره 219
- 5) قیاس عقود لازمه پیش از تحقق رکن دوم آن به عقود جائزه: 219
- مناقشۀ استاد - مد ظله - 220
- 6) انصراف ادله: 220
- ب) طرح مسئلۀ اشتراط تعیین زوج و زوجه و توضیحی پیرامون آن: 222
- متن عروه 222
- خلاصۀ درس این جلسه: 225
- متن عروه: 225
- 2) قیاس نکاح با سایر عقود: 225
- 1) اجماع: 225
- الف) وجوه و ادلّه ای که برای اثبات بطلان عقد مطرح شده: 225
- اشاره 225
- 4) لزوم تعیین از مرتکزات عقلاء است: 226
- 3) شرطیت جواز استمتاع و عدم امکان استمتاع از طبیعت جامع: 226
- 5) استدلال به آیات و روایات توسط مرحوم آقای خویی رحمه الله: 226
- اشاره 227
- 1) ردّ اجماع: 227
- ب) نقد وجوه مذکوره توسط استاد مد ظلّه: 227
- 3) ناتمام بودن دلیل شرطیت بالفعل جواز استمتاع:: 228
- 4) مخدوش بودن استدلال مرحوم آقای حکیم: 229
- 5) پاسخ به استدلال مرحوم آقای خویی: 230
- اشاره 230
- نظر استاد مد ظلّه: 231
- اشاره 232
- متن عروه: 232
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- صورت اول: عنوان مطلقی در صیغۀ نکاح به کار برود 233
- اشاره 235
- صورت دوم: عنوان خاصی متعلق نکاح قرار گرفته است 235
- اشاره 238
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 238
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 238
- بررسی فرمایش مرحوم آقای بروجردی رحمه الله: 240
- اشکال مرحوم آقای بروجردی رحمه الله به صاحب عروه: 240
- اشاره 240
- اشاره 241
- مناقشۀ مرحوم آقای خویی رحمه الله به کلام عروه: 241
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 242
- ادامۀ مسئله: 242
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 242
- فرض دیگر مسئله: 243
- متن عروه: 246
- اشاره 246
- خلاصۀ درس این جلسه: 246
- طرح بحث: 247
- اشاره 248
- کلام شیخ طوسی رحمه الله در مبسوط: 248
- کلام علامه رحمه الله در تذکره: 249
- اشاره 249
- مستفاد از کلام علامه در تذکره: 249
- ادامه کلام علامه رحمه الله: 250
- مستفاد از کلام علامه: 250
- اشاره 250
- اشکال استاد مد ظلّه بر کلام مرحوم سید رحمه الله: 251
- نقد استاد مد ظلّه بر آیت الله حکیم رحمه الله: 253
- اشاره 253
- نقد و نظر استاد مد ظله: 256
- اشاره 256
- خلاصۀ درس این جلسه: 257
- اشاره 257
- 1) طرح مسئله: 257
- الف) اختلاف زوج و زوجه در اصل تعیین: 257
- 4) فرمایش استاد - مد ظلّه - و بیان مراد سید رحمه الله: 258
- 3) اشکال دیگر به فتوای سید رحمه الله: 258
- ب) اختلاف زوج و زوجه در معیَّن: 260
- اشاره 260
- ج: اختلاف زوج و ولی زوجه در معیَّن، هرگاه آن دو تنها در نیتشان تعیین کرده باشند. 260
- 3 - اقوال فقها در مسئله 263
- 2 - متن روایت: 263
- 4) اعراض مشهور از روایت: 264
- اشاره 265
- الف) توجیهی دیگر برای جریان اصاله الصحه در مسئله تنازع بین زوج و زوجه در تعیین: 265
- خلاصۀ درس این جلسه: 265
- ب) ادامه بحث پیرامون صحیحه ابی عبیده حذّاء: 267
- 1) بررسی کلام مرحوم سید دربارۀ اعراض مشهور از روایت: 267
- اشاره 269
- نقد استاد مد ظلّه بر کلام مرحوم آیت الله خویی رحمه الله: 270
- 1 - بیان مورد روایت ابی عبیده از دیدگاه مرحوم آقای خویی: 273
- الف) اذا کان لرجل عده بنات، فزوج واحده و لم یسمّها عند العقد و لا عیّنها بغیر الاسم لکنه قصدها معینه 273
- اشاره 273
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 273
- 2) نقد فرمایش آقای خویی توسط استاد مد ظله: 274
- ب) محتملات روایت از دیدگاه محقق نراقی قدس سرّه: 275
- ج) بررسی اشکالات اصحاب، پیرامون این روایت: 276
- 1) ایراد اول؛ ایراد ابن ادریس (عدم تمییز): 276
- 2) پاسخ کاشف اللثام بر ایراد ابن ادریس: 276
- 4) نقد کلام صاحب جواهر رحمه الله توسط استاد مد ظله: 277
- د) ایراد دوم، ایراد صاحب جواهر رحمه الله 278
- اشاره 279
- ه) توجیه روایت ابو عبیده توسط محقق حلّی 279
- 1) اشکال محقق کرکی و شهید ثانی بر توجیه محقق اول: 280
- 2) تأمّل استاد مد ظله در توجیه محقق: 280
- و) نظر کاشف اللثام در توجیه روایت: 282
- اشاره 283
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 283
- الف) بررسی احتمالات چهارگانه: 283
- 1) متن عروه، مسئله 20: 287
- ب) عدم صحت نکاح حمل: 287
- 2) عدم وجود «اجماع» در مسئله: 288
- 4) کلام مرحوم آقای حکیم: 289
- 6) اشکال مرحوم حکیم بر کلام سید رحمه الله: 290
- 5) نظر استاد مد ظله: 290
- فرمایش استاد مد ظله: 291
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 291
- اشاره 291
- بررسی حواشی آقایان بر عروه: 293
- اشاره 293
- حاشیه مرحوم آقای خویی: 293
- اشاره 293
- حاشیه مرحوم آقای گلپایگانی: 294
- اشاره 294
- پاسخ استاد مد ظله: 294
- نظر نهایی استاد مد ظله: 294
- متن عروه: 295
- لا یشترط فی النکاح علم کل من الزوج و الزوجه باوصاف الأخر مما تختلف به الرغبات 295
- خلاصۀ درس این جلسه: 297
- اشاره 297
- عدم جواز شرط خیار در عقد نکاح: 297
- فی مسائل متفرقه 297
- اشاره 297
- متن عروه: 297
- اشاره 297
- وجه اول: اجماع فقها بر بطلان: 298
- وجه دوم: مخالفت با مقتضای عقد: 300
- پاسخ وجه مذکور: 301
- وجه سوم: مخالفت خیار فسخ با لزوم که از احکام نکاح است نه از حقوق طرفین: 301
- پاسخ استاد مد ظله به وجه مذکور: 302
- پاسخ استاد مد ظله به وجه مذکور: 303
- وجه چهارم: انحصار موارد جواز فسخ به عیوب خاصه: 303
- اشاره 304
- خلاصۀ درس این جلسه: 304
- الف) نقد و بررسی کلام آقای خویی پیرامون بطلان اشتراط خیار در عقد نکاح: 304
- 1) یادآوری کلام مرحوم آقای خویی: 304
- 2) نقد استاد مد ظلّه در مورد وجه اول: 305
- 3) پاسخ استاد مد ظلّه به وجه دوم: 308
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 309
- ب) نقد و بررسی ضابطه مطرح شده در کلام مرحوم آقای نائینی: 309
- 1) نقل کلام ایشان: 309
- 1) متن عروه: 310
- ج) بررسی بطلان عقد به وسیله شرط خیار: 310
- استدلال صاحب عروه بر اینکه در مقام، شرط فاسد مفسد نیست. 312
- اشاره 312
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 312
- استدلال محقق خویی بر افساد شرط خیار نسبت به عقد نکاح و نقد آن 313
- مختار استاد دام ظله در مسئله 314
- اشتراط خیار در مهر، در عقد دائم 315
- بررسی اقوال در مسئله 315
- اشاره 315
- اشاره 316
- اشتراط خیار در مهر در عقد منقطع 316
- توضیح عبارت شرایع 318
- الف) لزوم تعیین مدّت در مورد اشتراط خیار در مهر: 320
- اشاره 320
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 320
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 320
- 2) نقد کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد مد ظله: 321
- اشاره 322
- ب) تکمیل مبحث طریقه تشخیص حقی یا حکمی بودن لزوم عقد: 322
- 1) احکام الزامی و اباحی: 323
- 2) تمسک به ادله ای مانند «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» و «المؤمنون عند شروطهم» در مورد شک: 324
- الف) تتمه مسئله اول (اشتراط خیار در عقد نکاح): 327
- اشاره 327
- اشاره 327
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 327
- 2) طرح اشکال در عموم و اطلاق آیات و روایات: 329
- 1) عبارت عروه: 335
- 2) توضیح عبارت متن: 335
- 3) اشکال دلیل دوم (اقرار): 335
- 4) مناقشه استاد - مد ظلّه - در استدلال به دلیل اقرار در امثال مقام: 336
- 5) نکته کلی در عدم انحلال اخبارات: 337
- خلاصۀ درس این جلسه: 339
- اشاره 339
- متن عروه: 339
- اذا ادعی رجل زوجیه امرأه فصدقته او ادعت امرأه زوجیه رجل فصدقها 339
- اشاره 339
- متن عروه: 341
- و لا فرق فی ذلک بین کونهما بلدیین معروفین او غریبین. 341
- متن عروه: 341
- اما اذا ادعی احدهما الزوجیّه و انکر الآخر 341
- علی المنکر ترتب آثاره فی الظاهر لکن یجب علی کل منهما العمل علی الواقع فیما بینه و بین الله 342
- متن عروه: 342
- متن عروه: 342
- اذا حلف المنکر حکم بعدم الزوجیه بینهما 342
- بیان استاد - مد ظله - پیرامون قاعدۀ اقرار 343
- متن عروه: 346
- یجب علیه ایصال المهر الیها 346
- مناقشۀ استاد - مد ظله - بر کلام مرحوم آقای خویی 346
- متن عروه: 347
- لا یجب علیه نفقتها لنشوزها بالانکار 347
- مناقشه مرحوم آقای حکیم 347
- پاسخ استاد - مد ظله - به مناقشه مذکور 347
- اشاره 347
- خلاصۀ درس این جلسه: 349
- الف) بررسی مجدّد قاعده اقرار به صورت خلاصه: 349
- 1) یادآوری فتوای مرحوم سید: 349
- 2) اشکال مرحوم آقای خویی: 349
- اشاره 349
- 4) دفاع استاد مد ظلّه از مرحوم آقای خویی: 350
- 3) نقد استاد مدّ ظله: 350
- متن عروه: 351
- ب) بررسی بخش دیگری از مسئله دوم: 351
- 1) نقد استاد مد ظلّه: 351
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 353
- ج) بررسی عدم جواز اقداماتی که متوقف به اذن شوهر است: 353
- 2) اشکال استاد مد ظلّه به شیخ انصاری رحمه الله: 353
- متن عروه: 353
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 354
- متن عروه: 355
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 355
- 1) اشکال مرحوم آقای خویی: 355
- متن عروه: 356
- ه) رجوع مدّعی بعد از اقامۀ بیّنه: 356
- اشاره 357
- الف) بررسی مسئله عروه اذا تزوج امرأه تدّعی خلوّها عن الزوج فادّعی زوجیّتها رجل آخر 357
- خلاصه درس این جلسه: 357
- متن عروه 357
- فرض عدم بیّنه 358
- مسامحه در کلام سیّد و توجیه آن 358
- ب) تفصیل دو قول در مسئله 359
- اشاره 359
- 1) منافع بضع حرّه مضمون است یا نه؟ و بررسی تاریخی آن 360
- اشاره 361
- 2) فرمایش محقق خویی در مقام 361
- توضیح فرمایش محقق خویی 362
- الف) معنای عبارت «لم تسمع دعواه الا بالبینه» یا «لم یلتفت الی دعواه الا بالبینه» در کلمات فقهاء و بیان دیدگاه قائلین به عدم جریان قانون مدعی و منکر در مقام 364
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 364
- اشاره 364
- ب) بررسی نظر قائلین به جریان قانون مدعی و منکر در مقام و ثمرات ذکر شده برای آن: 365
- 1) کلام محقق کرکی در جامع المقاصد و علامه در تذکره: 365
- 3) توجیه استاد دام ظله برای کلام محقق کرکی و شهید ثانی بر مبنای شیخ انصاری رحمه الله در مسئله خروج از محل ابتلاء: 366
- 5) وجود ثمره در لوازم زوجیت: 369
- 7) نظر صاحب جواهر: 370
- 8) کلام مرحوم بروجردی در تصویر ثمره برای اجرای قانون مدعی و منکر در مقام: 371
- متن عروه: 373
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 373
- فصل فی مسائل متفرقه 373
- اشاره 373
- اشاره 373
- 1) طرح مسئله: 374
- الف) بررسی عبارت «لا تسمع دعواه الا بالبینه»: 374
- 3) سابقه طرح اشکال: 375
- توجیه مرحوم آقای گلپایگانی 376
- نقد استاد مد ظله بر توجیه مرحوم آقای گلپایگانی: 376
- نقد توجیه استاد و جواب آن: 377
- نقل کلام مرحوم آقای خمینی رحمه الله 377
- ب) چند توضیح عبارتی نسبت به متن عروه (مسئله 3857): 377
- پاسخ استاد مد ظله: 377
- 1) توضیح عبارت «فحلف لا یکون حلفه»: 377
- نقد کلام مرحوم امام خمینی رحمه الله 378
- 3) اغلاط چاپی مسئله (چاپ جامعه مدرسین): 379
- نکته توضیحی: 380
- خلاصۀ درس این جلسه: 381
- اشاره 381
- الف) بیان قرینه دال بر اینکه فرض مسئلۀ سید رحمه الله در انحصار راه ثبوت زوجیت در بینه، پیش از مراجعه به حاکم است: 381
- اشاره 382
- ب) نقل و بررسی روایات: 382
- 2 و 3 - مضمرۀ یونس و مکاتبۀ حسین بن سعید: 383
- 4 - موثقه سماعه: 384
- اشاره 385
- ج) جمع بین روایات: 385
- نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم و بیان وجه جمع مختار: 386
- د) ادامۀ توضیح و شرح عبارت عروه: 387
- اشاره 390
- 1) متن عروه (صد مسئله): 390
- الف) بررسی مسئله چهارم از مسائل متفرّقه: 390
- خلاصۀ درس این جلسه: 390
- 2) توضیح: 390
- 3) نظر شهید ثانی در مسالک با توضیحی از استاد مد ظلّه: 391
- 4) نقد استاد مد ظلّه: 392
- 6) توضیح و نظر استاد مد ظلّه: 393
- ب) بررسی مسئله پنجم از مسائل متفرقه: 394
- 1) متن عروه (صدر مسئله): 394
- خلاصۀ درس این جلسه: 397
- اشاره 397
- ادّعای عدم تعارض بین روایت سماعه و سایر روایات 398
- اشاره 398
- جواب استاد دام ظله از ادّعای عدم تعارض 399
- ادامۀ بررسی مسئله خامسه 400
- سرایت تعارض از مدلول مطابقی به مدلول التزامی و عدم آن 401
- اشاره 402
- تقریبی برای نفی ثالث و نقد آن 402
- تقریب استاد دام ظله برای نفی ثالث مبنای حجیت اجمالی یکی از دو بیّنه لا علی التعیین 403
- الف) فرض اول: هیچ کدام از دو مدعی بیّنه ندارند (کلام مرحوم سید) 405
- اشاره 405
- بررسی فروض مطرح در مسئله پنجم 405
- اشاره 405
- 1) تتمیم کلام مرحوم سید توسط استاد مد ظله 406
- 3) پاسخ مرحوم آقای خویی از اشکال فوق 407
- 2) طرح یک اشکال 407
- 4) تکمیل جواب مرحوم آقای خویی توسط استاد مد ظله: 408
- اشاره 410
- ج) فرض سوم، هر دو مدعی بیّنه دارند (کلام مرحوم سید و توضیح استاد مد ظله) 411
- الف) توضیح کلام سید درباره تقدم مورد یکی از دو بیّنه بر مورد بیّنه دیگر: 413
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 413
- 1) طرح بحث: 413
- اشاره 413
- 3) توضیح صورت های مسئله بر طبق متن عروه: 414
- 2) متن عروه: 414
- 1) صورتهای مسئله: 416
- ب) تقریر دیگری از صورتهای مسئله توسط استاد: 416
- 2) حکم صورت های فرض اول: 417
- 3) حکم صورتهای فرض دوم: 418
- 1) طرح اشکالات بر کلام سید: 419
- ج) بررسی کلام سید: 419
- اشاره 420
- 2) توجیه کلام سید و پاسخ به اشکال اوّل توسط استاد مد ظلّه: 420
- استدلال بر مرجّح بودن اصل عملی نسبت به امارات متعارض 420
- تطبیق مبنای اصولی فوق بر محل کلام 421
- 4) تذکر یک نکته: 423
- متن عروه: 424
- الف) اذا کانت تشهد بالزوجیه من ذلک التاریخ الی زمان الثانیه 424
- خلاصۀ درس این جلسه: 424
- اشاره 424
- 1) توضیح عبارت مرحوم سید: 424
- 2) مناقشه در وجهی که برای فتوای سید رحمه الله ذکر کرده بودیم: 425
- 3) بیان وجه کلام سید رحمه الله توسط استاد مد ظله: 426
- متن عروه: 427
- ب) بخلاف الاختین و الام و البنت مع تقدم تاریخ الام 427
- 1) توضیح کلام سید رحمه الله: 428
- ج) وردت روایه تدل علی تقدیم بینه الرجل الا مع سبق بینه الامرأه المدعیه او الدخول بها فی الاختین 428
- متن عروه: 428
- 2) نقل و بررسی سند و حجیت روایت مذکور توسط استاد مد ظله: 429
- 3) آیا شهرت یا اجماع بر عمل به روایت محقق است؟ 430
1380/10/10 دوشنبه درس شمارۀ (371) کتاب النکاح/سال چهارم
اشاره
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
برای صحت عقد سکران به صحیحۀ ابن بزیع استدلال شده بود، یکی از اشکالاتی که به این صحیحه شد، این بود که رضایت سکران به عقد، به تخیل صحت عقد بوده و چنین رضایتی برای تنفیذ عقد کافی نیست، همچنان که از صحیحۀ ابی ولاّد به دست می آید، در این جلسه ضمن بررسی تفاوت های بین این دو صحیحه، به پاسخ این اشکال می پردازیم، اشکال دیگری که به صحیحه ابن بزیع شده بود، این بود که رضایت سکران بعد الافاقه، رضایت بعد الردّ است و رضایت بعد الرّد عقد را تصحیح نمی کند پاسخ هایی را که به این اشکال داده شده است در این جلسه بررسی می کنیم و در پایان بحث، به این نتیجه می رسیم که عقد سکران با رضایت بعدی نافذ است.
***
یکی از اشکالاتی که به صحیحۀ ابن بزیع شده، این بود که رضایتی که مبنی بر جهل باشد به درد نمی خورد و مصحّح عقد و مانند آن نمی شود. در جلسه گذشته گفتیم صاحب جواهر فرمودند که جهل به مسئله حیث تعلیلی و علت حصول رضایت به عقد شده است، همچنان که در معاملۀ غبنی، تخیّل عدم غبن باعث حصول رضایت به عقد شده است و لذا بعد از کشف خلاف، اصل معامله را باطل ندانسته، فقط آن را خیاری می دانیم. به این مطلب اشکال شد که از صحیحۀ ابی ولاّد استفاده می شود که رضایت مبنی بر جهل به مسئله کافی نیست. در پاسخ تفاوت های مختلفی بین صحیحۀ ابی ولاّد و صحیحه ابن بزیع ذکر شده است، چند جهت فارقه را بررسی کردیم، در این جلسه ادلۀ این جهات را بررسی می کنیم: