نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 10 صفحه 186

صاحب حدائق می فرماید: خود شما آقایان به وسیلۀ نصوص قواعد عامه را تخصیص می زنید مثلاً با خبر واحد معتبر عمومات قرآنی را تخصیص می زنید چرا در مقام به فرض که روایت خلاف قاعده است عمل نمی کنید و آن را مخصّص قاعده قرار نمی دهید. شاهد بر این تخصیص این است که با آنکه شما به برکت حدیث رفع قلم، صبیّ و مجنون را مسلوب العباره می دانید(1) و عقد صبی را با اجازۀ لا حق هم تصحیح نمی کنید لکن مستثنیاتی از این قاعده ذکر کرده اید از جمله، اگر ولیّ برای پسر خردسالش زن گرفت و آن پسر در ده سالگی زن را طلاق داد، روایت صحیحه دارد که زن را نگاه می دارند اگر پسر بعد از بلوغ، از آن طلاق رفع ید کرد، آن طلاق صحیح است(2) و عده ای طبق این روایت فتوا داده اند. پس تخصیص قواعد به واسطۀ نصوص را شما مرتکب می شوید، چرا در مقام اگر روایت خلاف قاعده است آن را مخصص قاعده نمی دانید.(3)

من یادم هست که شهید ثانی در شرح لمعه در باب ارث نوه می فرماید: نوه ارث من یتقرب به الی المیت را می برند یعنی مثلاً دختر اگر تنها فرزند پسر متوفی باشد دو برابر پسری که تنها فرزند دختر متوفی است ارث می برد چون نوۀ پسری سهم پدرش را می برد و نوۀ دختری سهم مادرش را می برد. این مطلب مشهور بین امامیه است و روایت صحیحه هم دارد ولی سید مرتضی به عامّ قرآنی یُوصِیکُمُ اللّهُ فِی أَوْلادِکُمْ لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَیَیْنِ عمل می کند چون بدون شبهه و لو شامل نوه هم می شود شهید ثانی می فرماید: «هذا کله حق لو لا دلاله الاخبار الصحیحه علی خلافه هنا» بنابراین خود شهید ثانی قواعد را به نص تخصیص می زند. چرا در مقام اخذ به قواعد کرده است. پس اشکال صاحب حدائق وارد است.(4)

1- (1) هر چند ما صبی را مسلوب العباره نمی دانیم چنانچه گذشت.
2- (2) وسائل الشیعه، باب 11 من ابواب میراث الأزواج، حدیث 4، من کتاب الإرث.
3- (3) الحدائق الناضره.
4- (4) شرح لمعه، کتاب الارث، الفصل الثانی فی السهام المقدره، مسئله سوّم.