نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 10 صفحه 241

کرده اند امّا سخن در این است که ما اثباتاً قرینه ای نداریم که عقد بر طبق معاهدۀ سابق شده است زیرا شاید از آن معاهده و قرار سابق منصرف شده باشند و انشاء را مطابق معاهدۀ سابق انجام نداده باشند.

لکن مرحوم سید می خواهد بفرماید: همان قرار و معاهدۀ سابق عرفاً قرینه است بر اینکه اجرای صیغه روی همان فرد مورد معاهده انجام گرفته است هر چند در مقام اجرای صیغه قرینۀ دیگری بر این امر اقامه نشده است.

به بیانی دیگر: مرحوم سید رحمه الله می فرمایند صرف تطابق واقعی ایجاب و قبول برای صحت عقد کافی نیست بلکه باید متعاقدین این تطابق را هنگام عقد احراز کنند و با احراز تطابق نکاح را انشاء نمایند، بنابراین اگر بدون معاهده و بدون دالّ - لفظی و غیر لفظی - دیگری اقدام به ازدواج کنند این نکاح صحیح نیست چون در هنگام عقد نکاح تطابق ایجاب و قبول احراز نشده است لیکن اگر بعد از معاهده عقدی را منعقد کردند چنانچه هنگام عقد دلیلی باشد که ایجاب و قبول تطابق دارند و از معاهدۀ قبلی منصرف نشده اند، تطابق ایجاب و قبول احراز شده عقد نکاح صحیح است ولی اگر قرینۀ مفهمه ای نباشد بعید نیست که بگوییم نفس این که عقد به دنبال معاهده قبلی واقع شده امارۀ عرفی است بر این که مبنیاً علی المعاهده و مطابق همان معاهده صورت گرفته و این امر عرفاً یک نحو احراز تطابق ایجاب و قبول بوده پس شرط صحّت عقد محقق شده است فلا یبعد الصحه و ان کان الاحوط خلافه.

مناقشۀ مرحوم آقای خویی رحمه الله به کلام عروه:

اشاره

مرحوم آقای خویی رحمه الله در حاشیۀ عبارت سید که می فرمایند: «اما لو کان مع المعاهده... فلا یبعد الصحه» می فرمایند: «بل لم یظهر وجه للبطلان فی المقام»(1) یعنی بعد