نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 10 صفحه 311

2) توضیح استاد مد ظلّه و نقل نظر فقهاء:

همان طور که مرحوم سید می فرماید: اشتراط خیار در عقد نکاح طبق نظر مشهور موجب بطلان عقد می شود ولی عده ای که ابن ادریس مقدم بر آنهاست قائل شده اند که جعل خیار باعث بطلان عقد نمی گردد: صاحب حدائق در باب مهر(1) قائل به عدم بطلان شده و در باب صیغۀ عقد(2) تردید کرده است. محقق حلّی در باب مهور(3) اظهار تردید کرده و در باب صیغه(4) عبارتی دارد که مجمل است و مورد بحث قرار گرفته است. شهید اول هم در لمعه عبارتی دارد که خالی از اجمال نیست. مرحوم حاج شیخ نیز صریحاً حکم به عدم ابطال کرده است. مرحوم سید هم قول ابن ادریس را تقویت کرده و عده ای از محشّین نیز با ایشان موافقت کرده اند.

در جامع المقاصد هم دارد که عامه الفقهاء قائل به ابطال شده اند که البته به نظر معمولی ممکن است استفاده شود که عموم فقهاء قائل به ابطال هستند ولی با توجه به احاطه محقق کرکی و اینکه خود ایشان در جاهای دیگر ابن ادریس را جزء مخالفین شمرده است، باید گفت: مراد از عامّه مانند عامۀ در مقابل خاصه و مانند جمهور به معنای اکثریت قریب به اتفاق است نه مراد اجماع باشد تا منافات با خلافی بودن مسئله پیدا نکند. اشکالی که مرحوم سید مطرح کرده این است که چرا مشهور به طور کلّی در بحث شروط ضمن عقد شرط فاسد را مفسد نمی دانند ولی در خصوص این بحث شرط خیار را که فاسد است مفسد نکاح دانسته اند؟ چه فرقی بین این شرط و سایر شرایط وجود دارد؟ اگر التزام واحد باشد در همه جا باید حکم به ابطال کنند و اگر التزام فی التزام باشد در همه جا باید حکم به عدم ابطال کنند.

آقای خویی رحمه الله می خواهند وجهی برای تفرقه ذکر کنند که در جلسۀ بعد به بررسی آن می پردازیم. «* و السلام *»

1- (1) حدائق، ج 24، ص 544.
2- (2) حدائق، ج 24، ص 184.
3- (3) شرایع، ج 1، جزء 2، ص 330.
4- (4) شرایع، ج 1، جزء 2، ص 274.