- 1380/7/30 دوشنبه درس شمارۀ (352) کتاب النکاح/سال چهارم 1
- بحث در اعتبار تنجیز در عقد نکاح بود، 1
- اشاره 1
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- اشاره 1
- نظر استاد مد ظلّه: 2
- واجب معلّق و مشروط 2
- نظر مرحوم شیخ انصاری رحمه الله: 2
- نظر مرحوم آخوند رحمه الله: 3
- تذکری در کلام شهید ثانی رحمه الله: 7
- الف) توضیح مختار مرحوم آقای داماد در بحث واجب معلق و مشروط و دفع اشکال وارد بر آن: 9
- اشاره 9
- ج) نظریۀ مختار در مورد صور مختلف تعلیق در عقد: 15
- بررسی مسئلۀ 12 اذا اوقعا العقد علی وجهٍ یخالف الاحتیاط اللازم مراعاته 17
- اشاره 17
- خلاصۀ درس و این جلسه: 17
- متن عروه: 17
- نتیجۀ بحث سابق: 17
- بررسی صور مسئله: 18
- بیان مطلب: 21
- اشاره 21
- توضیح عبارت عروه: 21
- 2) طرح اشکال مرحوم آقای حکیم و مرحوم آقای خویی رحمه الله: 23
- اشاره 23
- الف) دفع اشکال تناقض در عبارت مصنف در مسئله 12 (یادآوری و تکمیل): 23
- خلاصۀ درس این جلسه: 23
- 1) قسمتی از عبارت متن: 23
- 3) پاسخ اشکال: 24
- ب) بررسی مسئله 13: یشترط فی العاقد المجری للصیغه الکمال بالبلوغ و العقل 25
- 1) متن مسئله: 25
- 2) توضیح عبارت متن: 25
- اشاره 28
- اشاره 31
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 31
- اشاره 31
- الف) بررسی کلام مرحوم امام خمینی در مورد دلالت آیه شریفه «وَ ابْتَلُوا الْیَتامی حَتّی إِذا بَلَغُوا النِّکاحَ...» بر اعتبار بلوغ در معاملات صبی: 31
- اشاره 32
- مناقشه استاد مد ظله: 32
- 2) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال دوم و بیان استاد مد ظله: 33
- اشاره 33
- مناقشه استاد مد ظله: 34
- اشاره 36
- مناقشه استاد مد ظلّه: 36
- 3) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال سوم: 36
- 4) کلام مرحوم امام خمینی در مورد احتمال چهارم: 37
- اشاره 41
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 41
- 1) چکیده کلام صاحب جواهر و ایراد مرحوم امام خمینی به آن (یادآوری): 41
- الف) ادامه بررسی اشکال صاحب جواهر به غایی بودن «حتی»: 41
- 2) دفاع استاد - مد ظلّه - از صاحب جواهر: 42
- 3) توجیهی برای مفهوم فی الجمله داشتن «حتی» غایی در آیه شریفه: 43
- 2) بررسی کلام مرحوم امام خمینی توسط استاد - مد ظلّه -: 44
- 1) نقل ادامه کلام مرحوم امام خمینی: 44
- ب) نقل و بررسی ادامه کلام مرحوم امام خمینی: 44
- ج) بررسی مفاد «حتی اذا» در آیات قرآن: 45
- 1) اشاره به برخی از آیاتی که در آنها «حَتّی إِذا» بکار رفته است: 45
- 2) آیات نیازمند بحث: 46
- 3) تأییدی ذوقی بر شرطیه بودن اذا، و نتیجه گیری بحث: 48
- اشاره 53
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 53
- 1) طرح اشکال: 53
- الف) بررسی اشکالی در مورد کلام مرحوم امام درباره آیه ابتلاء (یادآوری و تکمیل): 53
- 2) بحثی اصولی در باب مفاهیم: 54
- 3) پاسخ به اشکال فوق با توجه به بحث اصولی مفاهیم: 56
- ب) نقل و بررسی کلام مرحوم آقای حکیم درباره آیه ابتلاء: 57
- 1) نقل کلام مرحوم آقای حکیم با توضیح استاد - مد ظلّه -: 57
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای حکیم: 58
- 1) طرح یک اشکال: 59
- ج) اشاره به نکته ای در کلام شیخ در مکاسب: 59
- 2) پاسخ اشکال: 60
- خلاصۀ درس این جلسه: 63
- الف) ادامه بحث در مورد استدلال به آیه: 63
- 1) فرمایش آقای حکیم رحمه الله (تکرار): 63
- اشاره 63
- 3) اشکالاتی که به استدلال به آیه وارد شده است: 65
- 4) پاسخهای صاحب جواهر رحمه الله به اشکال اول: 66
- 5) اشکالات استاد - مد ظلّه - به بیان صاحب جواهر رحمه الله: 67
- اشاره 68
- ب) تمسک به حدیث رفع القلم بر بطلان عقد صبی: 68
- 1) اشکالات شیخ انصاری رحمه الله به دلالت حدیث رفع القلم: 68
- 2) ابهام در عبارت شیخ رحمه الله: 69
- اشاره 72
- اشاره 72
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 72
- الف) بررسی اجماع در مسئله: 72
- 1) نقل کلام غنیه و طرح اشکال در ادعای اجماع: 73
- 2) پاسخ اشکال فوق: 74
- 3) اعتبار اجماع منقول در غنیه: 76
- 1) خلاصه کلام شیخ انصاری درباره حدیث رفع قلم، با توضیحات: 77
- 3) بررسی ایراد مرحوم آقای خویی به اشکال اوّل: 78
- 2) ایرادات مرحوم آقای خویی: 78
- 4) بررسی ایراد مرحوم آقای خویی به اشکال دوم شیخ انصاری: 79
- ج) ادامه کلام شیخ انصاری درباره بطلان معاملات صبی: 80
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 82
- اشاره 82
- الف) بررسی ادلّه بطلان عقد صبی 82
- اشاره 82
- 1) کلام مرحوم شیخ انصاری در مورد حدیث «عمد الصبی و خطاءه واحد»: 82
- 3) پاسخ استاد مد ظله نسبت به اشکال فوق: 86
- 4) اشکال دوم مرحوم آقای خویی: 87
- اشاره 87
- 5) کلام مرحوم شیخ انصاری در مورد روایت أبو البختری: 88
- نظر استاد مد ظله 88
- اشاره 88
- پاسخ استاد مد ظله به اشکال 90
- پاسخ مرحوم شیخ رحمه الله از اشکال: 90
- 6) اشکال مرحوم آقای خویی به قسمتی از کلام مرحوم شیخ: 91
- 8) دو اشکال از استاد مد ظله به کلام مرحوم شیخ: 92
- خلاصۀ درس این جلسه: 95
- 1) بیان آقای خویی رحمه الله در مورد اختصاص روایات «عمد الصبی خطاء» به باب جنایات: 95
- اشاره 95
- الف) ادامه بررسی روایات «عمد الصبی خطاء»: 95
- 3) بیان استاد مد ظلّه در مورد اختصاص روایات عمد الصبی خطأ به باب جنایات: 96
- 1) بیان آقای خمینی در جمع ما بین روایات: 97
- ب) بررسی فرمایش مرحوم آقای خمینی قدس سرّه: 97
- 2) بیان استاد مد ظلّه: 98
- 3) جمع ما بین روایات به نظر استاد مدّ ظله: 102
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 105
- اشاره 105
- اشاره 106
- بیان آقای داماد رحمه الله: 106
- توجیه فرمایش مرحوم امام خمینی رحمه الله 107
- نظر نهایی استاد مد ظلّه 108
- اشاره 109
- استدراکی از بحث جلسۀ قبل 110
- 3) مروری بر احادیث رفع القلم: 111
- اشاره 113
- اشاره 113
- خلاصۀ درس این جلسه: 113
- الف) ادامه نقل و بررسی کلام مرحوم امام درباره مسلوب العباره بودن صبی: 113
- 1) نقل کلام مرحوم امام با توضیحات استاد - مد ظله -: 114
- 3) نقد استاد - مد ظلّه - نسبت به استدلال مرحوم امام: 115
- 4) اشاره به ادامه کلام مرحوم امام و بررسی آن 117
- 2) بررسی کلام مرحوم اصفهانی توسط استاد - مد ظلّه -: 119
- 1) کلام مرحوم حاج شیخ محمد حسین اصفهانی: 119
- 3) دیدگاه استاد - مد ظلّه - نسبت به حدیث فوق: 120
- ج) تذکر استاد - مد ظلّه - در آستانه ماه مبارک رمضان: 122
- توضیح اشکالات شیخ انصاری درباره حدیث رفع قلم 123
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 123
- اشاره 123
- 2) کلام مرحوم نایینی رحمه الله: 124
- 1) ملازمه بین نفی عقاب و نفی حکم تکلیفی (طرح بحث): 124
- 3) پاسخ کلام مرحوم نایینی: 125
- ب) توضیحی درباره اشکال دوم شیخ انصاری: 127
- ج) توضیحی درباره اشکال سوم: 128
- 2) تفسیر مرحوم اصفهانی درباره عبارت مکاسب: 128
- 1) طرح اشکال مرحوم سید یزدی: 128
- 3) توضیح استاد - مد ظلّه - درباره عبارت مکاسب: 129
- الف) آیۀ قرآن: 131
- اشاره 131
- خلاصۀ درس این جلسه: 131
- ب) روایات: 132
- 1) روایاتی که به این لسان است که صبی قبل از بلوغ، جواز امر ندارد: 132
- 2) احادیث رفع قلم از صبی: 133
- 3) روایاتی که عمد صبی را خطا شمرده است: 136
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 138
- 1) توضیح استدلال اصولیین به آیه شریفه (ما کُنّا مُعَذِّبِینَ) : 138
- الف) استدراک درباره بحثهای گذشته: 138
- اشاره 138
- 2) توضیحی درباره استفاده عدم ملازمه بین نفی مؤاخذه و نفی احکام از عبارت مکاسب: 139
- 2) اشکال اول: 140
- 1) کلام شیخ انصاری: 140
- ب) بررسی کلام شیخ انصاری درباره حدیث ابی البختری: 140
- 3) اشکال دوم: 141
- 4) ردّ اشکال دوّم: 141
- 5) اشکال سوّم: 142
- 7) ردّ اشکال چهارم: 144
- الف) مروری بر ادله بطلان عقد صبی: 146
- اشاره 146
- اشاره 146
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 146
- 1) ادله عام صحّت: 150
- ب) ادله صحت عقد صبی: 150
- 3) بررسی حال سلمه بن الخطّاب: 151
- 4) بررسی حال ابراهیم بن ابی یحیی: 152
- 6) توضیحی دربارۀ نقل اقوال از سوی مرحوم آقای حکیم: 154
- 5) راهی دیگر برای اثبات اعتبار روایت فوق: 154
- 7) نتیجه گیری نهایی بحث عقد صبی: 155
- ج) عقدی که مست انجام دهد: 155
- 2) توضیح مرحوم آقای خویی و بررسی آن: 155
- 1) متن عروه: 155
- الف) بررسی صحت یا عدم صحت عقد سکران (مرد مست) و سکری (زن مست): 157
- اشاره 157
- 1) کلام مرحوم صاحب عروه: 157
- اشاره 157
- لا اعتبار بعقد السکران 157
- 2) نقد استاد مد ظلّه نسبت به نحوۀ طرح مسئله توسط مرحوم صاحب عروه: 158
- 1) پیرامون سند روایت و دفع اشکال مرحوم آقا ضیاء: 162
- ب) بررسی صحیحه ابن بزیع و احتمالهای مطرح در آن: 162
- اشکال مرحوم محقق کرکی و مرحوم شهید ثانی به توجیه مرحوم علامه: 164
- 2) پیرامون دلالت روایت ابن بزیع و توجیهات مطرح شده: 164
- توجیه اول، کلام مرحوم علامه: 164
- توجیه دوم کلام مرحوم مجلسی اول: 165
- توجیه سوم، کلام مرحوم کاشف اللثام: 166
- اشکال استاد مد ظلّه به کلام کشف اللثام: 167
- متن روایت: 169
- متن عروه: 169
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 169
- عقد السکری اذا اجازت بعد الافاقه 169
- اشاره 169
- 1) طرح سه اشکال از صاحب ریاض: 170
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 170
- الف) بررسی اشکالات وارده بر روایت ابن بزیع: 170
- جهت اول: بررسی اعراض اصحاب: 171
- جهت دوم: روایت با چه اصلی از اصول قطعی مخالف است؟ 172
- اشکال محقق کرکی و شهید ثانی به علامه حلّی در استدلال به روایت ابن بزیع: 172
- بررسی اشکال دوم صاحب ریاض: 172
- بررسی اشکال سوم صاحب ریاض: 173
- جواب دوّم: 174
- پاسخ اشکال: 174
- بررسی اشکال چهارم: 174
- نقد استاد از جواب اوّل: 174
- جواب اول: 174
- جواب دوم: 175
- جواب اول: 175
- پاسخ اشکال چهارم: 175
- نقد استاد مد ظله بر جواب اول: 175
- ب) مقایسه مفاد روایت ابو ولاّد با روایت ابن بزیع: 176
- 1) نقل خلاصه ای از مفاد روایت ابو ولاّد: 176
- اشکال استاد مد ظلّه بر پاسخ صاحب جواهر رحمه الله: 176
- جواب اول: 177
- پاسخ از اشکال استاد مد ظلّه: 177
- جواب دوم: 177
- اشاره 179
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 179
- فارق دوم بین دو صحیحۀ ابو ولاّد و ابن بزیع 181
- پاسخ اول: 183
- اشاره 183
- اشکال دیگری به صحیحۀ ابن بزیع 183
- پاسخ دوم: 183
- پاسخ چهارم: 184
- پاسخ سوّم: 184
- أخذ به قواعد یا تخصیص قواعد 185
- چرا عقد سکران صحت فعلیه نداشته باشد؟ 188
- عدم فرق بین سکران و سکری 189
- اشاره 190
- الف) حکم عقد سفیه: 190
- اشاره 190
- متن عروه: 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- 1) بیان مرحوم آقای حکیم و آقای خویی در مورد عدم شمول حدیث رفع: 191
- ب) صحت عقد مکره برای غیر خود: 191
- اشاره 191
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظلّه - بر کلام این دو بزرگوار: 192
- 2) پاسخ مرحوم آقای خویی به اشکال مذکور: 193
- اشاره 193
- 1) طرح اشکال: 193
- اشاره 196
- خلاصۀ درس این جلسه: 196
- 1) نقل کلام مرحوم آقای خویی (یادآوری و تکمیل): 196
- الف) نقل و بررسی کلام مرحوم آقای خویی درباره صحت عقد مکره پس از رضایت: 196
- 2) بررسی کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد - مد ظله -: 198
- 5) ادامه بررسی کلام مرحوم آقای خویی: 202
- 6) مقدمه ای در تحقیق مسئله از سوی استاد - مد ظلّه -: 203
- 7) تطبیق مقدمه فوق بر محلّ بحث: 205
- ب) اشاره به مسئله 15: 206
- 2) توضیح مسئله: 206
- 1) متن مسئله: 206
- خلاصۀ درس این جلسه: 207
- الف) مسئله 16 عروه: یشترط بقاء المتعاقدین علی الاهلیه الی تمام العقد 207
- اشاره 207
- 1) متن مسئله: 207
- 3) کلام مرحوم آقای خویی در توضیح صورتهای مسئله: 208
- 4) توسعه در موضوع مسئله: 209
- ب) وجوه لزوم بقاء صلاحیت متعاقدین: 209
- اشاره 209
- 3) وجه دوم؛ انصراف ادله: 210
- 2) نقد استاد مد ظله از وجه اول: 210
- 4) نگاهی به وجه دوم از نظر استاد - مد ظلّه - 211
- 5) وجه سوم؛ تفصیل مرحوم آقای حکیم: 211
- 7) بررسی تفصیل مطرح شده در کلام مرحوم آقای حکیم: 212
- 6) نقد استاد - مد ظله - از وجه سوم: 212
- 9) نقد استاد - مد ظله - از وجه چهارم: 215
- 1) تکمیل بررسی اجماع: 217
- اشاره 217
- الف) پی گیری بحث لزوم بقاء اهلیت متعاقدین تا پایان عقد: 217
- خلاصۀ درس این جلسه: 217
- اشاره 217
- 2) اعتبار مخاطبه بین المتعاقدین: 218
- 3) لزوم صدق معاقده: 218
- اشاره 219
- 5) قیاس عقود لازمه پیش از تحقق رکن دوم آن به عقود جائزه: 219
- 6) انصراف ادله: 220
- مناقشۀ استاد - مد ظله - 220
- متن عروه 222
- ب) طرح مسئلۀ اشتراط تعیین زوج و زوجه و توضیحی پیرامون آن: 222
- الف) وجوه و ادلّه ای که برای اثبات بطلان عقد مطرح شده: 225
- 1) اجماع: 225
- متن عروه: 225
- خلاصۀ درس این جلسه: 225
- اشاره 225
- 2) قیاس نکاح با سایر عقود: 225
- 3) شرطیت جواز استمتاع و عدم امکان استمتاع از طبیعت جامع: 226
- 5) استدلال به آیات و روایات توسط مرحوم آقای خویی رحمه الله: 226
- 4) لزوم تعیین از مرتکزات عقلاء است: 226
- ب) نقد وجوه مذکوره توسط استاد مد ظلّه: 227
- اشاره 227
- 1) ردّ اجماع: 227
- 3) ناتمام بودن دلیل شرطیت بالفعل جواز استمتاع:: 228
- 4) مخدوش بودن استدلال مرحوم آقای حکیم: 229
- 5) پاسخ به استدلال مرحوم آقای خویی: 230
- اشاره 230
- نظر استاد مد ظلّه: 231
- اشاره 232
- متن عروه: 232
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- صورت اول: عنوان مطلقی در صیغۀ نکاح به کار برود 233
- اشاره 235
- صورت دوم: عنوان خاصی متعلق نکاح قرار گرفته است 235
- اشاره 238
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 238
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 238
- بررسی فرمایش مرحوم آقای بروجردی رحمه الله: 240
- اشکال مرحوم آقای بروجردی رحمه الله به صاحب عروه: 240
- اشاره 240
- اشاره 241
- مناقشۀ مرحوم آقای خویی رحمه الله به کلام عروه: 241
- ادامۀ مسئله: 242
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 242
- بررسی فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله: 242
- فرض دیگر مسئله: 243
- متن عروه: 246
- اشاره 246
- خلاصۀ درس این جلسه: 246
- طرح بحث: 247
- اشاره 248
- کلام شیخ طوسی رحمه الله در مبسوط: 248
- اشاره 249
- کلام علامه رحمه الله در تذکره: 249
- مستفاد از کلام علامه در تذکره: 249
- مستفاد از کلام علامه: 250
- ادامه کلام علامه رحمه الله: 250
- اشاره 250
- اشکال استاد مد ظلّه بر کلام مرحوم سید رحمه الله: 251
- اشاره 253
- نقد استاد مد ظلّه بر آیت الله حکیم رحمه الله: 253
- نقد و نظر استاد مد ظله: 256
- اشاره 256
- اشاره 257
- خلاصۀ درس این جلسه: 257
- 1) طرح مسئله: 257
- الف) اختلاف زوج و زوجه در اصل تعیین: 257
- 4) فرمایش استاد - مد ظلّه - و بیان مراد سید رحمه الله: 258
- 3) اشکال دیگر به فتوای سید رحمه الله: 258
- ج: اختلاف زوج و ولی زوجه در معیَّن، هرگاه آن دو تنها در نیتشان تعیین کرده باشند. 260
- اشاره 260
- ب) اختلاف زوج و زوجه در معیَّن: 260
- 3 - اقوال فقها در مسئله 263
- 2 - متن روایت: 263
- 4) اعراض مشهور از روایت: 264
- اشاره 265
- خلاصۀ درس این جلسه: 265
- الف) توجیهی دیگر برای جریان اصاله الصحه در مسئله تنازع بین زوج و زوجه در تعیین: 265
- ب) ادامه بحث پیرامون صحیحه ابی عبیده حذّاء: 267
- 1) بررسی کلام مرحوم سید دربارۀ اعراض مشهور از روایت: 267
- اشاره 269
- نقد استاد مد ظلّه بر کلام مرحوم آیت الله خویی رحمه الله: 270
- 1 - بیان مورد روایت ابی عبیده از دیدگاه مرحوم آقای خویی: 273
- الف) اذا کان لرجل عده بنات، فزوج واحده و لم یسمّها عند العقد و لا عیّنها بغیر الاسم لکنه قصدها معینه 273
- اشاره 273
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 273
- 2) نقد فرمایش آقای خویی توسط استاد مد ظله: 274
- ب) محتملات روایت از دیدگاه محقق نراقی قدس سرّه: 275
- ج) بررسی اشکالات اصحاب، پیرامون این روایت: 276
- 1) ایراد اول؛ ایراد ابن ادریس (عدم تمییز): 276
- 2) پاسخ کاشف اللثام بر ایراد ابن ادریس: 276
- 4) نقد کلام صاحب جواهر رحمه الله توسط استاد مد ظله: 277
- د) ایراد دوم، ایراد صاحب جواهر رحمه الله 278
- ه) توجیه روایت ابو عبیده توسط محقق حلّی 279
- اشاره 279
- 2) تأمّل استاد مد ظله در توجیه محقق: 280
- 1) اشکال محقق کرکی و شهید ثانی بر توجیه محقق اول: 280
- و) نظر کاشف اللثام در توجیه روایت: 282
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 283
- اشاره 283
- الف) بررسی احتمالات چهارگانه: 283
- ب) عدم صحت نکاح حمل: 287
- 1) متن عروه، مسئله 20: 287
- 2) عدم وجود «اجماع» در مسئله: 288
- 4) کلام مرحوم آقای حکیم: 289
- 6) اشکال مرحوم حکیم بر کلام سید رحمه الله: 290
- 5) نظر استاد مد ظله: 290
- خلاصه درس قبل و این جلسه: 291
- اشاره 291
- فرمایش استاد مد ظله: 291
- حاشیه مرحوم آقای خویی: 293
- اشاره 293
- اشاره 293
- بررسی حواشی آقایان بر عروه: 293
- نظر نهایی استاد مد ظله: 294
- حاشیه مرحوم آقای گلپایگانی: 294
- اشاره 294
- پاسخ استاد مد ظله: 294
- متن عروه: 295
- لا یشترط فی النکاح علم کل من الزوج و الزوجه باوصاف الأخر مما تختلف به الرغبات 295
- خلاصۀ درس این جلسه: 297
- فی مسائل متفرقه 297
- متن عروه: 297
- اشاره 297
- اشاره 297
- عدم جواز شرط خیار در عقد نکاح: 297
- اشاره 297
- وجه اول: اجماع فقها بر بطلان: 298
- وجه دوم: مخالفت با مقتضای عقد: 300
- پاسخ وجه مذکور: 301
- وجه سوم: مخالفت خیار فسخ با لزوم که از احکام نکاح است نه از حقوق طرفین: 301
- پاسخ استاد مد ظله به وجه مذکور: 302
- وجه چهارم: انحصار موارد جواز فسخ به عیوب خاصه: 303
- پاسخ استاد مد ظله به وجه مذکور: 303
- اشاره 304
- خلاصۀ درس این جلسه: 304
- الف) نقد و بررسی کلام آقای خویی پیرامون بطلان اشتراط خیار در عقد نکاح: 304
- 1) یادآوری کلام مرحوم آقای خویی: 304
- 2) نقد استاد مد ظلّه در مورد وجه اول: 305
- 3) پاسخ استاد مد ظلّه به وجه دوم: 308
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 309
- ب) نقد و بررسی ضابطه مطرح شده در کلام مرحوم آقای نائینی: 309
- 1) نقل کلام ایشان: 309
- ج) بررسی بطلان عقد به وسیله شرط خیار: 310
- 1) متن عروه: 310
- استدلال صاحب عروه بر اینکه در مقام، شرط فاسد مفسد نیست. 312
- اشاره 312
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 312
- استدلال محقق خویی بر افساد شرط خیار نسبت به عقد نکاح و نقد آن 313
- مختار استاد دام ظله در مسئله 314
- اشاره 315
- بررسی اقوال در مسئله 315
- اشتراط خیار در مهر، در عقد دائم 315
- اشاره 316
- اشتراط خیار در مهر در عقد منقطع 316
- توضیح عبارت شرایع 318
- الف) لزوم تعیین مدّت در مورد اشتراط خیار در مهر: 320
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 320
- اشاره 320
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 320
- 2) نقد کلام مرحوم آقای خویی توسط استاد مد ظله: 321
- اشاره 322
- ب) تکمیل مبحث طریقه تشخیص حقی یا حکمی بودن لزوم عقد: 322
- 1) احکام الزامی و اباحی: 323
- 2) تمسک به ادله ای مانند «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» و «المؤمنون عند شروطهم» در مورد شک: 324
- الف) تتمه مسئله اول (اشتراط خیار در عقد نکاح): 327
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 327
- اشاره 327
- اشاره 327
- 2) طرح اشکال در عموم و اطلاق آیات و روایات: 329
- 3) اشکال دلیل دوم (اقرار): 335
- 1) عبارت عروه: 335
- 2) توضیح عبارت متن: 335
- 4) مناقشه استاد - مد ظلّه - در استدلال به دلیل اقرار در امثال مقام: 336
- 5) نکته کلی در عدم انحلال اخبارات: 337
- خلاصۀ درس این جلسه: 339
- اشاره 339
- اذا ادعی رجل زوجیه امرأه فصدقته او ادعت امرأه زوجیه رجل فصدقها 339
- اشاره 339
- متن عروه: 339
- متن عروه: 341
- اما اذا ادعی احدهما الزوجیّه و انکر الآخر 341
- و لا فرق فی ذلک بین کونهما بلدیین معروفین او غریبین. 341
- متن عروه: 341
- متن عروه: 342
- علی المنکر ترتب آثاره فی الظاهر لکن یجب علی کل منهما العمل علی الواقع فیما بینه و بین الله 342
- متن عروه: 342
- اذا حلف المنکر حکم بعدم الزوجیه بینهما 342
- بیان استاد - مد ظله - پیرامون قاعدۀ اقرار 343
- یجب علیه ایصال المهر الیها 346
- متن عروه: 346
- مناقشۀ استاد - مد ظله - بر کلام مرحوم آقای خویی 346
- متن عروه: 347
- لا یجب علیه نفقتها لنشوزها بالانکار 347
- مناقشه مرحوم آقای حکیم 347
- اشاره 347
- پاسخ استاد - مد ظله - به مناقشه مذکور 347
- خلاصۀ درس این جلسه: 349
- 1) یادآوری فتوای مرحوم سید: 349
- الف) بررسی مجدّد قاعده اقرار به صورت خلاصه: 349
- اشاره 349
- 2) اشکال مرحوم آقای خویی: 349
- 4) دفاع استاد مد ظلّه از مرحوم آقای خویی: 350
- 3) نقد استاد مدّ ظله: 350
- متن عروه: 351
- ب) بررسی بخش دیگری از مسئله دوم: 351
- 1) نقد استاد مد ظلّه: 351
- 1) کلام مرحوم آقای خویی: 353
- ج) بررسی عدم جواز اقداماتی که متوقف به اذن شوهر است: 353
- متن عروه: 353
- 2) اشکال استاد مد ظلّه به شیخ انصاری رحمه الله: 353
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 354
- 1) اشکال مرحوم آقای خویی: 355
- 2) نقد استاد مد ظلّه: 355
- متن عروه: 355
- ه) رجوع مدّعی بعد از اقامۀ بیّنه: 356
- متن عروه: 356
- خلاصه درس این جلسه: 357
- متن عروه 357
- الف) بررسی مسئله عروه اذا تزوج امرأه تدّعی خلوّها عن الزوج فادّعی زوجیّتها رجل آخر 357
- اشاره 357
- مسامحه در کلام سیّد و توجیه آن 358
- فرض عدم بیّنه 358
- اشاره 359
- ب) تفصیل دو قول در مسئله 359
- 1) منافع بضع حرّه مضمون است یا نه؟ و بررسی تاریخی آن 360
- اشاره 361
- 2) فرمایش محقق خویی در مقام 361
- توضیح فرمایش محقق خویی 362
- اشاره 364
- الف) معنای عبارت «لم تسمع دعواه الا بالبینه» یا «لم یلتفت الی دعواه الا بالبینه» در کلمات فقهاء و بیان دیدگاه قائلین به عدم جریان قانون مدعی و منکر در مقام 364
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 364
- 1) کلام محقق کرکی در جامع المقاصد و علامه در تذکره: 365
- ب) بررسی نظر قائلین به جریان قانون مدعی و منکر در مقام و ثمرات ذکر شده برای آن: 365
- 3) توجیه استاد دام ظله برای کلام محقق کرکی و شهید ثانی بر مبنای شیخ انصاری رحمه الله در مسئله خروج از محل ابتلاء: 366
- 5) وجود ثمره در لوازم زوجیت: 369
- 7) نظر صاحب جواهر: 370
- 8) کلام مرحوم بروجردی در تصویر ثمره برای اجرای قانون مدعی و منکر در مقام: 371
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 373
- فصل فی مسائل متفرقه 373
- اشاره 373
- اشاره 373
- متن عروه: 373
- الف) بررسی عبارت «لا تسمع دعواه الا بالبینه»: 374
- 1) طرح مسئله: 374
- 3) سابقه طرح اشکال: 375
- توجیه مرحوم آقای گلپایگانی 376
- نقد استاد مد ظله بر توجیه مرحوم آقای گلپایگانی: 376
- نقد توجیه استاد و جواب آن: 377
- 1) توضیح عبارت «فحلف لا یکون حلفه»: 377
- نقل کلام مرحوم آقای خمینی رحمه الله 377
- پاسخ استاد مد ظله: 377
- ب) چند توضیح عبارتی نسبت به متن عروه (مسئله 3857): 377
- نقد کلام مرحوم امام خمینی رحمه الله 378
- 3) اغلاط چاپی مسئله (چاپ جامعه مدرسین): 379
- نکته توضیحی: 380
- الف) بیان قرینه دال بر اینکه فرض مسئلۀ سید رحمه الله در انحصار راه ثبوت زوجیت در بینه، پیش از مراجعه به حاکم است: 381
- خلاصۀ درس این جلسه: 381
- اشاره 381
- ب) نقل و بررسی روایات: 382
- اشاره 382
- 2 و 3 - مضمرۀ یونس و مکاتبۀ حسین بن سعید: 383
- 4 - موثقه سماعه: 384
- اشاره 385
- ج) جمع بین روایات: 385
- نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم و بیان وجه جمع مختار: 386
- د) ادامۀ توضیح و شرح عبارت عروه: 387
- اشاره 390
- خلاصۀ درس این جلسه: 390
- 2) توضیح: 390
- الف) بررسی مسئله چهارم از مسائل متفرّقه: 390
- 1) متن عروه (صد مسئله): 390
- 3) نظر شهید ثانی در مسالک با توضیحی از استاد مد ظلّه: 391
- 4) نقد استاد مد ظلّه: 392
- 6) توضیح و نظر استاد مد ظلّه: 393
- ب) بررسی مسئله پنجم از مسائل متفرقه: 394
- 1) متن عروه (صدر مسئله): 394
- خلاصۀ درس این جلسه: 397
- اشاره 397
- ادّعای عدم تعارض بین روایت سماعه و سایر روایات 398
- اشاره 398
- جواب استاد دام ظله از ادّعای عدم تعارض 399
- ادامۀ بررسی مسئله خامسه 400
- سرایت تعارض از مدلول مطابقی به مدلول التزامی و عدم آن 401
- اشاره 402
- تقریبی برای نفی ثالث و نقد آن 402
- تقریب استاد دام ظله برای نفی ثالث مبنای حجیت اجمالی یکی از دو بیّنه لا علی التعیین 403
- الف) فرض اول: هیچ کدام از دو مدعی بیّنه ندارند (کلام مرحوم سید) 405
- بررسی فروض مطرح در مسئله پنجم 405
- اشاره 405
- اشاره 405
- 1) تتمیم کلام مرحوم سید توسط استاد مد ظله 406
- 3) پاسخ مرحوم آقای خویی از اشکال فوق 407
- 2) طرح یک اشکال 407
- 4) تکمیل جواب مرحوم آقای خویی توسط استاد مد ظله: 408
- اشاره 410
- ج) فرض سوم، هر دو مدعی بیّنه دارند (کلام مرحوم سید و توضیح استاد مد ظله) 411
- الف) توضیح کلام سید درباره تقدم مورد یکی از دو بیّنه بر مورد بیّنه دیگر: 413
- اشاره 413
- 1) طرح بحث: 413
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 413
- 2) متن عروه: 414
- 3) توضیح صورت های مسئله بر طبق متن عروه: 414
- ب) تقریر دیگری از صورتهای مسئله توسط استاد: 416
- 1) صورتهای مسئله: 416
- 2) حکم صورت های فرض اول: 417
- 3) حکم صورتهای فرض دوم: 418
- ج) بررسی کلام سید: 419
- 1) طرح اشکالات بر کلام سید: 419
- اشاره 420
- 2) توجیه کلام سید و پاسخ به اشکال اوّل توسط استاد مد ظلّه: 420
- استدلال بر مرجّح بودن اصل عملی نسبت به امارات متعارض 420
- تطبیق مبنای اصولی فوق بر محل کلام 421
- 4) تذکر یک نکته: 423
- اشاره 424
- 1) توضیح عبارت مرحوم سید: 424
- خلاصۀ درس این جلسه: 424
- الف) اذا کانت تشهد بالزوجیه من ذلک التاریخ الی زمان الثانیه 424
- متن عروه: 424
- 2) مناقشه در وجهی که برای فتوای سید رحمه الله ذکر کرده بودیم: 425
- 3) بیان وجه کلام سید رحمه الله توسط استاد مد ظله: 426
- متن عروه: 427
- ب) بخلاف الاختین و الام و البنت مع تقدم تاریخ الام 427
- 1) توضیح کلام سید رحمه الله: 428
- ج) وردت روایه تدل علی تقدیم بینه الرجل الا مع سبق بینه الامرأه المدعیه او الدخول بها فی الاختین 428
- متن عروه: 428
- 2) نقل و بررسی سند و حجیت روایت مذکور توسط استاد مد ظله: 429
- 3) آیا شهرت یا اجماع بر عمل به روایت محقق است؟ 430
2) محل مناسب جمله معترضه موجود در متن:
در صدر این مسئله، جملۀ معترضه ای وجود دارد اما در چاپ جامعه مدرسین علامت گذاری نشده است. ابتدای این جمله از عبارت «و تبقی علی زوجیه» شروع می شود، اما اینکه انتهای جمله، معترضه کجا باشد، دو نظر وجود دارد:
1. نظر مرحوم فیروزآبادی: ایشان انتهای جمله را بعد از «زوجیه الزوج» دانسته اند (یعنی «لا یکون حلفه حجه علی الزوج - و تبقی زوجیه الزوج - مع عدلها سواء کان عالماً...»). این تفسیر گرچه محتمل و قابل اعتنا است، اما بهتر است انتهای جمله را در جای دیگری بدانیم.
2. نظر استاد مد ظله: به نظر می رسد مناسب تر این باشد که انتهای جمله در دو سطر بعد و پس از جمله «و ان کان الاحوط حینئذٍ طلاقها» باشد («لا یکون حلفه حجه علی الزوج - و تبقی علی زوجیه الزوج مع عدلها... و ان کان الاحوط حینئذ طلاقها - فیبقی النزاع بینه و بین الزوج...»)
3) اغلاط چاپی مسئله (چاپ جامعه مدرسین):
این مسئله در چاپهای مختلف دارای چند اشکال چاپی است. در نسخه جامعه مدرسین، 4 غلط به چشم می خورد که ذیلاً به آنها اشاره می کنیم:
اشتباه اول: در چاپ جامعه قبل از «و ان اخبر» نقطۀ پایان جمله گذاشته شده است، در حالی که «و ان» جمله وصلیه است (نه شرطیه) و ادامه جمله قبل می باشد.
اشتباه دوم: در ادامه مسئله، در عبارت «بعد ان حلف فی الدعوی علی الزوجیه بعد الرد علیه» کلمه «الزوجیه» غلط می باشد و صحیح آن «الزوجه» است.
اشتباه سوم: تعبیر «الزوجیه» در جمله «و ان کان قبل تمامیه الدعوی مع الزوجیه فیبقی النزاع...» غلط است و صحیح آن «الزوجه» می باشد.