نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 10 صفحه 410

ب) فرض دوم، صورتی که فقط یکی از دو مدعی بیّنه دارد (کلام مرحوم سید)

اشاره

کلام مرحوم سید در رابطۀ با این فرض این چنین است: «و علی الثانی - و هو ما اذا کان لأحدهما بیّنه - یثبت مدعی من له البیّنه، و هل تسقط دعوی الآخر، او یجری علیه قواعد الدعوی من حلف المنکر او ردّه؟ قد یُدّعی القطع بالثانی، لأن کل دعوی لا بدّ فیها من البیّنه او الحلف. و لکن لا یبعد تقویه الوجه الاول، لأن البیّنه حجّه شرعیه، و اذا ثبت بها زوجیه احدی الامرأتین لا یمکن معه زوجیه الأخری لأن المفروض عدم امکان الجمع بین الامرأتین - فلازم ثبوت زوجیه إحداهما بالأماره الشرعیه عدم زوجیه الأخری».

حاصل فرمایش سید رحمه الله این است که در صورتی که یکی از دو مدعی فقط بیّنه دارد مثل اینکه تنها مرد در دعوای اول که مدعی زوجیت آن زن است برای اثبات مدعای خود بیّنه اقامه نمود، در اینجا این دعوا اثبات می شود اما در دعوای دوم که زن مدعی است او بیّنه ای برای اثبات مدعای خود ندارد. حال بحث این است که آیا بر مرد لازم است که طبق قواعد باب دعوا که می گوید در صورت عدم اقامۀ بینه توسط مدعی، منکر می بایست قسم بخورد یا اینکه ردّ قسم به مدعی نماید. او نیز باید برای نفی دعوای دوم قسم بخورد و یا اینکه همین که مرد برای اثبات مدعای خود در دعوای اول بینه اقامه کرد و آنها شهادت دادند که آن زن زوجۀ او است.

همین مقدار باعث سقوط دعوای دوم می شود زیرا فرض این است که جمع بین آن دو زن در زوجیت نمی شود و اگر مرد به واسطه بینه اثبات زوجیت یکی از زن ها را نمود دعوای دوم ساقط است. بعضی گفته اند منکر در دعوای دوم می بایست قسم بخورد و اقامه بیّنه نسبت به دعوای اول موجب سقوط دعوای دوم نمی شود چرا که ما دو دعوای مستقل داریم و در هر کدام جداگانه قواعد باب قضا و دعوا باید اجرا شود. و لیکن مرحوم سید می فرمایند بعید نیست که بگوییم نیازی به قسم خوردن منکر نیست زیرا وقتی فرض این است که بینه، شهادت بر زوجیت زن او در دعوای اول داده اند و جمع بین دو زن نیز ممکن نیست و مثبتات بیّنه نیز به خاطر این که جزء امارات می باشد حجت است، لذا دعوای دوم ساقط می شود.