نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 10 صفحه 75

اذا کان الشریک غیر کامل العقل فلولیه و الناظر فی امور المسلمین المطالبه له بالشفعه و اذا ترک الولی ذلک فللصغیر اذا بلغ و المجنون اذا عقل المطالبه(1)

من قذف و هو کامل العقل حراً او حره بزنی او لواط... فهو مخیر بین العفو عنه و بین مطالبته بحق القذف.(2)

الحدّ فی شرب قلیل المسکر و کثیره... اذا کان شاربه کامل العقل... ثمانون جلده(3)

فالعمد المحض هو ما وقع من کامل العقل(4).

در عبارات فقهای دیگر هم گاه به وسیله کمال عقل، از صبیان نیز احتراز شده است مثلاً در الجمل و العقود می گوید: کمال العقل شرط فیما عدا المواشی من الاثمان لان من لیس بکامل العقل من الصبیان و المجانین تجب فی مواشیهم الزکاه(5)

در اقتصاد آمده است: فامّا من لیس بکامل العقل من الاطفال و المجانین فلا یجب فی ما لهم الصامت زکاه(6)

در معتبر آورده است: یشترط فی وجوبها الکمال و لا تجب زکاه العین علی صبی و لا مجنون باتفاق علمائنا(7).

در شرائع در کتاب الحج در شرائط نذر حج و مانند آن می گوید: شرائطها اثنان الاول کمال العقل فلا ینعقد نذر الصبی و لا المجنون(8)

در مختصر نافع در شرائط قصاص می گوید: الشرط الرابع کمال العقل فلا یقاد المجنون و لا الصبی(9)

حال با توجه به دو اطلاق کمال العقل، مراد از «من لیس بکمال العقل» در عبارت

1- (1) غنیه: 237 (ینابیع 337:16).
2- (2) غنیه: 427 (ینابیع 203:23).
3- (3) غنیه: 429 (ینابیع 204:23).
4- (4) غنیه: 402 (ینابیع 243:24).
5- (5) الجمل و العقود: 91 (ینابیع فقهیه 134:5).
6- (6) اقتصاد: 278 (ینابیع فقهیه 14:29).
7- (7) معتبر: 256 (چاپ سنگی).
8- (8) شرائع 205:1 (ینابیع فقهیه 619:8).
9- (9) (ینابیع فقهیه 467:25) و نظیر عبارت در شرائع 200:4 (ینابیع فقهیه 441:25) آمده است.