نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 11 صفحه 254

هست یا قرشیه نیست، با استصحاب عدم قرشیت (به نحو عدم ازلی) حکم به قرشیه نبودن این زن می کنیم.

در استصحاب عدم ازلی اشکالاتی وجود دارد که فعلاً به آنها کاری نداریم، همچون این اشکال که قضیه سالبه به انتفاء موضوع، قضیه عرفی نیست، لذا در استصحاب عدم ازلی، به نظر عرف، یقین سابق وجود ندارد، همچون به عقیده ما در شک در مقتضی استصحاب جاری نیست بلکه باید مقتضی در استصحاب احراز گردد.(1) و در استصحاب عدم ازلی، مقتضی ثابت نیست.

صرف نظر از این اشکالات، این اشکال مطرح است که به نظر عرف عدم قرشیت زن قبل از وجود (به نحو عدم ازلی) با عدم قرشیت بعد از بلوغ دو عدم است نه یک عدم، پس نمی توان استصحاب عدم ازلی را به نحو استصحاب شخصی جاری دانست، ولی در ما نحن فیه ممکن است بگوییم عدم استقلال دختر باکره قبل از بلوغ و بعد از بلوغ عرفاً یک عدم به شمار می رود نه دو عدم، البته این مسئله به ادراک وجدانی افراد بازمی گردد و چندان استدلال بردار نیست.

به هر حال در استصحاب این بحثها وجود دارد و مهم در مسئله، ملاحظه سایر ادله می باشد.(2)

4) استدلال به آیات قرآن بر ولایت اولیاء و عدم استقلال دختر:

اشاره

پیشتر دیدیم که قائلان به استقلال دختر به آیاتی از قرآن تمسک جسته اند، کسانی هم که به ولایت پدر قائلند و استقلال دختر را منکرند به آیات تمسک کرده اند، آیه «وَ أَنْکِحُوا الْأَیامی مِنْکُمْ» (3) با عنایت به این که در آن دستور النکاح به

1- (1) (توضیح بیشتر) استاد - مد ظلّه - اشاره می فرمودند که همچنان که مرحوم محقق همدانی در حاشیه رسائل اشاره کرد، ظاهر ادله استصحاب با تعابیر همچون «فلیس ینبغی لک» اشاره به قاعده ای عقلایی دارد، قاعده عقلایی استصحاب با شک در مقتضی ثابت نیست، بلکه باید مقتضی بقاء احراز گردد.
2- (2) (توضیح بیشتر) استصحاب در صورتی می تواند مطرح گردد که ادله لفظی از نوع امارات در کار نباشد، لذا تنها در صورتی می توان به استصحاب رو آورد که ما از آیات و روایات مسئله استقلال یا عدم استقلال باکره را نتیجه نگرفته باشیم.
3- (3) سوره نور / 32.