نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 101

وجه سوم: استصحاب عدم ازلی

از روایات باب استفاده کردیم که عقد جد همیشه مقدم است مگر آن کسی که قبل از تمایل او، پدر عقد کرده باشد. در ما نحن فیه که تقدم عقد پدر مشکوک است می توانیم در مورد عقد پدر به نحو عدم ازلی استصحاب جاری کنیم و بگوییم عقد پدر قبل وجوده لم یکن متّصفاً بالسبق، الآن هم متصف به سبق نیست. پس عقد پدر باطل است و حالا که وضعیت عقد موجود پدر را روشن کردیم مانعی برای صحت عقد جد در کار نیست، لذا حکم به صحت عقد جد می کنیم.

نقد استاد مد ظله

هر چند بزرگانی مانند مرحوم آقای آخوند رحمه الله و مرحوم آقای خوئی رحمه الله و مرحوم آقای حکیم رحمه الله استصحاب عدم ازلی را تمام می دانند ولی به نظر مرحوم سید رحمه الله - و ما هم با ایشان موافقیم - این مبنا تمام نیست.

وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه

از روایات استفاده می شود که عقد جد صحیح است مگر آن که قبل از آن عقدی از پدر صادر شده باشد، و ما می توانیم وجود عقد پدر در زمان سابق را - به نحو لیس تامه - نفی کنیم و بگوییم چون استصحاباً تا زمان عقد جد عقدی از پدر صادر نشده است، پس عقد جد بلامانع بوده و صحیح است.

ان قلت: تاریخ عقد پدر معلوم است و اصل در معلوم التاریخ جاری نمی شود.

قلت: ما نمی خواهیم وضعیت عقدی را که از پدر صادر شده مشخص کنیم تا بگویید این عقد معلوم التاریخ است و استصحاب نمی خواهد بلکه فقط می خواهیم طبیعت وجود عقد صادرۀ از پدر را در زمان سابق بر عقد جدّ نفی کنیم و چون می دانیم که در سالهای قبل، العقد الصادر من الاب وجود نداشته است با استصحاب