نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 105

معلوم التاریخ هم می توانیم اصل جاری کنیم و بگوییم چون می دانیم در سالهای قبل کلّی عقد صادرۀ از جدّ وجود نداشته است، عدم چنین عقدی را تا پایان زمان صدور عقد از پدر استصحاب می کنیم پس عقد صادرۀ از پدر هم بلامانع بوده و صحیحاً واقع شده است و این استصحاب - همچنان که گذشت - اشکال مثبِت بودن هم ندارد چون شرط صحت عقد پدر اتصاف به عنوان «سبق» نیست و لازم نیست با استصحاب این وصف وجودی را اثبات کنیم بلکه عقد جدّ - متقدماً و مقارناً لعقد الاب - مانع صحت عقد پدر است و این مانع را با استصحاب عدم تحقق عقدی از جد تا زمان صدور عقد پدر برطرف می کنیم.

قلت: استصحاب دوم محکوم استصحاب اول است و نمی تواند با آن معارضه کند زیرا شک در وجود عقدی از جد در زمان قبل مسبب از این است که عقد موجودی که از جدّ صادر شده در چه زمانی بوده است و استصحاب عدم صدور عقدی از پدر متقدماً بر عقد موجود صادرشدۀ از جدّ، حکم می کند عقد جد صحیح باشد و اگر اصلی صحت عقد موجود صادرشدۀ از جد را اثبات کرد نوبت به استصحاب عدم تحقق کلّی عقدی از جد تا زمان عقد پدر، نمی رسد.

نتیجه آن که اگر تنها تاریخ عقد جد معلوم باشد باید حکم به صحت عقد جد بنماییم.

حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد

در این صورت باید حکم به صحت عقد پدر بنماییم چون استصحاب عدم صدور عقدی از جدّ در زمان سابق و مقارن با عقد پدر حکم می کند که مانعی سر راه عقد پدر نبوده است پس عقد پدر صحیحاً واقع شده است و این استصحاب با استصحاب عدم صدور عقدی از پدر در زمان سابق بر عقد جدّ معارض نیست چون شک در صدور چنین عقدی از پدر مسبب از شک در وضعیت عقد موجود پدر