نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 11

نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق

همانطور که صاحب حدائق بسیار بعید است که مبنای مرحوم خوئی مبنی بر اینکه صحت، اطلاق دارد و ناظر به حالت بقاء نیز هست، را داشته باشد، همچنین به خاطر اینکه بسیار روشن و واضح است که صحت، موضوع امور خیاری است و با خیار منافاتی ندارد و چنین امر روشنی نمی تواند بر صاحب حدائق مخفی مانده باشد، برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق، نیز نمی تواند مراد و مقصود صاحب حدائق بوده باشد. چرا که روشن است ایشان با ادله و روایاتی که به آنها استدلال نموده اصل صحت را می خواهند اثبات کنند و خیاری را که متنازع فیه ما بین قوم می داند، اختیار امضاء و عدم امضائی است که اصیل نسبت به عقد فضولی دارد، و این روایات را برای ابطال نظر قوم که عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد را عقد فضولی می دانند، اقامه و با این روایات مستقیماً می خواهد اصل صحت عقد را اثبات کند و اصلاً در صدد اثبات لزوم عقد نیست. اما از آنجا که مسئله را ذو قولین می داند، (1 - عقد ولی مانند عقد فضولی بوده و تنها صحت شأنیه دارد 2 - عقد ولیّ علاوه بر صحت شأنیه صحت فعلیه داشته و لازم هم می باشد) و قول ثالثی در بین نیست. و از طرفی هم خیاری بودن به نحو فضولی نیست قهراً به طور غیر مستقیم با ردّ قول اوّل، قول دوّم یعنی لزوم عقد نیز ثابت می شود. ایشان در ذیل کلامشان پس از آنکه به دو روایت دیگر که در مورد توارث صبی و صبیه وارد شده (عبیده بن زراره(1) که در کتاب حسین بن سعید آمده و صحیحه محمد بن مسلم(2) که در مورد توارث صبی و صبیه وارد شده است) استدلال می نماید، می فرماید: و التقریب فیهما انه علیه السلام رتب التوارث الذی هو ثمره النکاح الصحیح - و لو کان التوارث قبل بلوغ کل منهما بان ماتا صغرین - علی مجرد کون تزویجهما من الابوین، و لو توقف