- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- بیان موضوع: 1
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد جاری شده بر صبی یا صبیه توسط پدر یا جدّ 1
- اشاره 1
- 1381/6/23 شنبه درس شمارۀ (442) کتاب النکاح/سال پنجم 1
- حال به بیان اقوال فقهاء و روایات موجود در مسئله می پردازیم: 2
- الف) اقوال فقهاء در مورد خیار داشتن صبی یا صبیه: 2
- مفهوم خیار در اصطلاح قدماء و متأخرین 2
- ب) روایات نافی خیار از صبیّه 4
- ج) روایات مثبته خیار فسخ برای صبیّه 6
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- اشاره 8
- 1381/06/24 یکشنبه درس شمارۀ (443) کتاب النکاح/سال پنجم 8
- اشاره 8
- استدلال قدما، برای اثبات لزوم عقد به قواعد و بیان اشکال صاحب حدائق به آن 8
- ایراد آقای خوئی به کلام مرحوم آقای حکیم 9
- اشکال آقای حکیم بر استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی برای لزوم 9
- نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی 10
- نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق 11
- اشکال استاد دام ظله به استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی 12
- دلیل عدم خیار صبی: صحیحۀ أبو عبیدۀ حذاء: 15
- دو روایت بر اختیار فسخ داشتن صبی و صبیه 16
- اشاره 16
- دو توجیه شیخ طوسی برای دو روایت معارض 17
- اشاره 18
- بحث در مورد این مسئله بود که آیا عقدی که پدر بر صغیر یا صغیره انجام داده لازم است؟ 18
- اشاره 18
- بررسی روایات معارض: 18
- خلاصۀ درس این جلسه: 18
- اشاره 18
- 1381/06/25 دوشنبه درس شمارۀ (444) کتاب النکاح/سال پنجم 18
- الف) صحیحۀ محمد بن مسلم 19
- توجیه استاد مدّ ظله: 22
- ب) روایت یزید کناسی 24
- 1381/6/26 شنبه درس شمارۀ (445) کتاب النکاح/سال پنجم 26
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 26
- اشکالات شهید ثانی بر استدلال به این روایت 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- ادلۀ خیار صبی: معتبرۀ یزید کناسی 26
- بررسی اشکال اول: اشکال سندی 27
- بررسی اشکالات شهید ثانی رحمه الله 27
- بررسی اشکال دوم: تناقض در کلام شیخ رحمه الله 28
- مناقشه در یکی از مطالب گذشته 30
- بررسی اشکال سوم: 31
- بررسی اشکال چهارم: اضطراب و مخالفت با اصول 31
- اشکال استاد مد ظله بر استدلال به روایت یزید کناسی 34
- روایت ابان و معتبرۀ فضل بن عبد الملک 34
- صحیحۀ أبو عبیدۀ حذّاء 34
- اشاره 34
- سایر روایات مسئله 34
- 1) طرح بحث (یادآوری) 36
- الف - بررسی روایاتی که در مورد صبی یا صبیه اثبات خیار می کنند 36
- 1381/06/27 چهارشنبه درس شمارۀ (446) کتاب النکاح/سال پنجم 36
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 36
- اشاره 36
- 2) توجیه اول صحیحه محمد بن مسلم 37
- 3) توجیه دوّم صحیحه محمد بن مسلم 38
- 4) ناتمام بودن توجیه دوم بنا بر مبنای مختار 39
- 5) تقریب فنی توجیه اوّل صحیحه محمد بن مسلم 40
- 6) مقدمه ای برای توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذّاء 41
- 7) توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذاء 42
- 8) روایت یزید کناسی و روایات دالّۀ بر لزوم 43
- ب) ادله ای که فقط برای صبی اثبات خیار می کنند 44
- 1) بررسی روایت ابان 44
- 2) بررسی قاعده لا ضرر و اشکال مرحوم آقای حکیم بر استدلال به آن برای نفی لزوم عقد صبی 44
- اشاره 44
- 3) نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای حکیم 45
- اشاره 47
- 1381/07/02 سه شنبه درس شمارۀ (447) کتاب النکاح/سال پنجم 47
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 47
- تتمۀ مسئله چهارم: و کذا لا خیار للمجنون بعد افاقته 47
- اشاره 47
- الف: اجماع 48
- ادلۀ عدم خیار: 48
- ب) قاعدۀ لزوم 48
- ج) استصحاب 49
- اشاره 50
- آیا باید اصیل در زمان عقد هم صلاحیت اجازه دادن را هم داشته باشد؟ 50
- مسئلۀ 5: یشترط فی صحه تزویج الأب و الجدّ و نفوذه عدم المفسده 50
- روایت اول صحیحۀ أبو عبیده 51
- اشاره 51
- بررسی کلام مرحوم آقای خوئی رحمه الله 51
- روایت دوم: روایت عباد بن کثیر 52
- روایت سوم: صحیحۀ حلبی 53
- مقدمه توضیح روایت: اقوال در طلاق صبی: 53
- توضیح متن روایت: 55
- اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی: 56
- روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع 56
- اشکال اول به استدلال به روایت حلبی: 56
- اشاره 58
- 1381/07/03 چهارشنبه درس شمارۀ (448) کتاب النکاح/سال پنجم 58
- الف) آیا مجیز در هنگام عقد باید صلاحیت اجازه داشته باشد؟ 58
- خلاصۀ درس این جلسه: 58
- ب) بررسی ادّعای اجماع بر اشتراط عقد ولیّ به عدم مفسده: 59
- ج) استدلال به «لا ضرر» بر عدم صحت عقد: 61
- د) استدلال به روایات خاصه بر اعتبار عدم مفسده در عقد ولی: 62
- 1381/06/07 شنبه درس شمارۀ (449) کتاب النکاح/سال پنجم 65
- مسئله 5: یشترط فی صحه تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده 65
- اشاره 65
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- 1 - دلیل لزوم رعایت مصلحت: 66
- الف) بررسی دنباله مسئله پنجم پیرامون شرائط صحّت تزویج ولیّ 66
- 2 - اشکال استاد مد ظله به این دلیل: 67
- 3 - آیا انتخاب اصلح واجب است؟ 67
- 4 - نظر استاد مد ظلّه 68
- 5 - اشکال مرحوم آقای حکیم به عبارت عروه 69
- 6 - نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم 70
- اشاره 72
- ب) تزویج دختر به کمتر از مهر المثل یا پسر به بیشتر از آن 72
- 1 - بیان مسئله 72
- 2 - مسامحه در عبارت عروه 73
- 1) طرح مسئله و اشاره به قول صحت عقد با همان مهر المسمی (یادآوری و تکمیل) 75
- 1381/7/7 یکشنبه درس شمارۀ (450) کتاب النکاح/سال پنجم 75
- اشاره 75
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 75
- الف) ادامه بررسی مسئله 6 75
- 3) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مناقشۀ استاد - مد ظله - 77
- 2) بررسی نفوذ عقد نسبت به مهریه: 77
- 4) بررسی صحت و بطلان اصل عقد: 78
- 1) متن مسئله 80
- 2) توضیح مسئله 80
- ب) بررسی مسئله 7 80
- تکملۀ درس شماره 450 80
- 2) توضیح مسئله 81
- ج) بررسی مسئله 8 81
- 1) متن مسئله 81
- 3) بررسی حکم مسئله 82
- اشاره 84
- الف - بررسی مسئله 9 84
- 1381/07/08 دوشنبه درس شمارۀ (451) کتاب النکاح/سال پنجم 84
- خلاصۀ درس این جلسه: 84
- 1) توضیح فرمایش مرحوم سید 84
- 2) بررسی جریان و عدم جریان استصحاب در معلوم التاریخ 86
- 3) ادامه کلام سید و حکم معلوم التاریخ بودن عقد پدر 88
- 4) یک اشکال بدوی به کلام مرحوم سید و پاسخ آن 89
- اشاره 90
- ب - طرح یک سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاریخ بودن عقد پدر و راههای مختلف پاسخ به آن 90
- 1) تمسک به استصحاب عدم ازلی و نقد آن 91
- 2) تمسک به قاعدۀ مقتضی و مانع 91
- 3) تمسّک به عام در شبهه مصداقیه و نقد آن 92
- 1) وجه اوّل پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 93
- اشاره 93
- ج - بررسی کلام مرحوم سیّد در تقدیم عقد جدّ توسط استاد - مد ظلّه - 93
- 3) یک خاطره علمی 94
- 2) وجه دوم پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 94
- 4) نتیجه بحث 95
- کلام در این مسئله بود که اگر پدر، صغیره را به عقد زید و جدّ، او را به عقد عمرو درآورد. کدام یک از دو عقد صحیح است. 96
- اشاره 96
- 1381/07/09 سه شنبه درس شمارۀ (452) کتاب النکاح/سال پنجم 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- اشاره 96
- صورت دوم: تنها تاریخ عقد پدر معلوم است 97
- اشاره 97
- صورت اول: تنها تاریخ عقد جد معلوم است 97
- وجه اول: قاعده مقتضی و مانع 98
- نقد استاد مد ظله: 98
- وجه دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 99
- نقد استاد مد ظله: 100
- وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه 101
- وجه سوم: استصحاب عدم ازلی 101
- نقد استاد مد ظله 101
- اشاره 102
- صورت سوم: مجهولی التاریخ 102
- احتمال اول: قاعده مقتضی و مانع 102
- کلام استاد مد ظله: 102
- احتمال دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصص 102
- نقد مشترک استاد مد ظله بر وجوه گذشته: 103
- احتمال سوم: استصحاب به نحو لیس تامه 103
- نظر استاد مد ظله در حکم صورتهای ثلاثه: 104
- حکم صورت اول: که تنها تاریخ عقد جدّ معلوم باشد 104
- حکم صورت سوم: مجهولی التاریخ: 104
- حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد 105
- اشاره 106
- کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله در حکم معلوم بالاجمال: 106
- نقد استاد مد ظله: 106
- الف) بررسی کلمات فقهاء در مورد فرض اختلاف و تشاح پدر و جدّ نسبت به ولایت بر صغیر و صغیره 108
- 1381/07/10 چهارشنبه درس شمارۀ (453) کتاب النکاح/سال پنجم 108
- 1) تصویر مسئله و کلام صاحب عروه: 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- اشاره 108
- 2) ذکر کلماتِ قائلین به صحت عقد پدر در فرض تشاحّ 110
- 3) نقل کلمات قائلین به بطلان عقد پدر در فرض تشاحّ 111
- ب) بررسی روایات مسئله 114
- در صورت اختلاف نظر و نزاع پدر و جدّ، اگر پدر فرزند صغیره خود را زودتر عقد نمود آیا این عقد باطل است یا صحیح می باشد؟ 116
- اشاره 116
- اشاره 116
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 116
- الف) بررسی روایات 116
- خلاصۀ درس این جلسه: 116
- 1381/07/14 یکشنبه درس شمارۀ (454) کتاب النکاح/سال پنجم 116
- جواب شبهه: 117
- شبهه اطلاق در حدیث: 117
- 2 - روایت عبید الله بن زراره 118
- توضیحی درباره کلمه «احق» در روایت: 118
- 3 - روایت علی بن جعفر عن أخیه موسی بن جعفر علیه السلام 118
- 4 - صحیحه هشام بن سالم و محمد بن حکیم 119
- 5 - موثقه عبید بن زراره: 121
- 6 - روایت ابی العباس 122
- ج) دنباله مسئله 9: متن عروه: 123
- ب) آیا جدّ اعلی هم بر پدر مقدّم است؟ 123
- 1381/7/15 دوشنبه درس شمارۀ (455) کتاب النکاح/سال پنجم 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- تزویج مولّی علیه توسط ولیّ به شخص ذات عیب 125
- الف) بررسی جواز و عدم جواز عقد مذکور 125
- اشاره 125
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید 125
- 2) بررسی کلمات و نظرات فقهاء 126
- ب) حق خیار ولیّ و مولّی علیه پس از بلوغ در موارد جواز تزویج به ذات عیب 129
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید در مورد خیار مولّی علیه 129
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید 131
- 3) جواب مرحوم آقای خوئی از اشکال مرحوم آقای حکیم 131
- 4) نظر مرحوم سید در مورد خیار ولیّ در ما نحن فیه 132
- 1381/7/16 سه شنبه درس شمارۀ (456) کتاب النکاح/سال پنجم 133
- اشاره 133
- ایراد به تفصیل بین حق استیفاء و حق اسقاط خیار 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- متن عروه: 133
- ادامۀ متن عروه: 135
- اگر ولیّ هنگام عقد، جاهل به عیب باشد ولی بعد از عقد عیب را بفهمد و عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد 135
- امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد 136
- اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد 136
- 1381/7/17 چهارشنبه درس شمارۀ (457) کتاب النکاح/سال پنجم 138
- اشاره 138
- خلاصۀ درس این جلسه: 138
- الف) بررسی حقّ وصیّ در تزویج مجنون یا صغیر 138
- 1) متن عروه 138
- 2) اقوال در مسئله 139
- کلام مرحوم آقای خویی 139
- : الف) آیات: 139
- 3) بررسی ادلّه مسئله 139
- نقد استاد مد ظله: 140
- ب) روایات: 141
- 4) ذکر دو روایت مبنی بر عدم صحت تزویج وصی نسبت به صغیر 142
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- الف) بیان صور مختلف وصیت: 144
- 1381/07/20 شنبه درس شمارۀ (458) کتاب النکاح/سال پنجم 144
- اشاره 144
- 1) توضیحی دربارۀ مسئله: 145
- ب) تحقیق در مورد وصیّتی که در آن به امر تزویج اشاره یا تصریح شده: 145
- 3) تحقیق درباره نسبت «قول به عدم صحت» به مشهور 146
- 2) فایده تحقیق در مشهور بودن یا نبودن یک قول 146
- ج) بررسی آیاتی که به عنوان مدرک حکم به صحت مطرح شده: 147
- اشاره 147
- 1) آیه اوّل: 147
- اشاره 148
- 2) آیه دوم: 148
- اشکال مرحوم آقای حکیم با توضیحی از استاد مد ظلّه: 148
- 1) روایت ابو بصیر: 150
- اشاره 150
- د) بررسی روایاتی که برای اثبات حکم صحّت به آنها استدلال شده است: 150
- 5) روایت ابو بصیر و سماعه: 152
- 4) روایت حلبی و ابو بصیر و سماعه: 152
- 3) روایت حلبی: 152
- 2) صحیحۀ ابی بصیر و محمد بن مسلم: 152
- 6) روایت عیاشی: 153
- 2) صحیحه ابو عبیدۀ حذّاء: 154
- 1) صحیحه ابن بزیع: 154
- 7) روایت سماعه: 154
- اشاره 154
- ه) بررسی روایاتی که برای عدم صحت به آنها استدلال شده: 154
- الف) نقل و بررسی بقیّه روایاتی که جهت حق داشتن وصی برای تزویج صغیره به آنها استناد شده است: 155
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان 155
- 1381/07/21 یکشنبه درس شمارۀ (459) کتاب النکاح/سال پنجم 155
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- اشاره 155
- 2 - روایت رفاعه 155
- 3 - روایت محمد بن مسلم: 156
- اشاره 156
- *بررسی سند روایت: 156
- *معنا و دلالت حدیث: 157
- 4 - روایت خالد الطویل: 158
- 3 - صحیحۀ محمد بن مسلم 159
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 159
- 1 - روایت أبو عبیده حذاء 159
- ب) روایاتی که به آنها استدلال شده که وصی، اجازه نکاح صغیره را ندارد و عقد او فضولی است: 159
- 6 - روایت عبیده بن زراره 160
- 5 - روایت دیگری از محمد بن مسلم 160
- 7 - صحیحه منصور بن حازم 160
- 4 - صحیحه دیگر محمد بن مسلم 160
- 11 - روایت محمد بن اسماعیل بن بزیع 161
- 10 - روایت داود بن سرحان 161
- اشاره 161
- 8 - روایت دعائم الاسلام 161
- 9 - صحیحه ابن ابی یعفور 161
- *بررسی سند حدیث 162
- *مفاد روایت: 162
- 1 - توجیه مرحوم نراقی: 163
- اشاره 163
- ج) جمع روایات: 163
- 2 - حمل ولایت وصی بر استحباب 164
- 3 - توجیه استاد (مد ظلّه) درباره «موصی الیه» 165
- اشاره 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- 1381/07/22 دوشنبه درس شمارۀ (460) کتاب النکاح/سال پنجم 167
- الف: تکمیل مناقشه در استدلال به روایات مذکور 167
- 1) توضیح استدلال 168
- ب: استدلال به روایاتی که «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را به «ولی امرها» تفسیر نموده اند 168
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله - در استدلال مذکور 169
- اشاره 169
- یک اشکال و پاسخ آن 170
- ج: بررسی ادلۀ دال بر عدم جواز تزویج صغیره توسط وصی 171
- اشاره 171
- 3) پاسخ صحیح به استدلال به روایات حاصره ولایت در پدر 172
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 172
- 1) توجیه روایاتی که ولایت را منحصر در پدر و یا صحت عقد را منحصر در عقد او می داند: 172
- 4) توضیح مبنای اصولی عدم جواز تمسک به عام برای تبیین کیفیت اراده با روشن بودن مراد 173
- 5 - تطبیق مبنای اصولی فوق بر محلّ کلام 175
- اشاره 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به این استدلال 178
- 6 - استدلال به روایت ابن بزیع که عقد وصی را فضولی دانسته است 178
- 7 - استدلال به روایاتی که صحت عقد باکره را منحصر در امر از جانب دختر می داند 179
- پاسخ استاد (مد ظله) به استدلال مذکور 179
- اشاره 179
- د - چکیده بحث و نتیجه گیری 180
- اشاره 180
- نکته ای دربارۀ ادعای شهرت بر عدم صحت تزویج وصی 181
- 1381/07/23 سه شنبه درس شمارۀ (461) کتاب النکاح/سال پنجم 182
- اشاره 182
- اشاره 182
- بررسی مسئلۀ 12: واجب است وصی اینکه تزویج کند مجنون و صغیری که نیاز به ازدواج دارد. 182
- خلاصۀ درس این جلسه: 182
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله و نقد آن 186
- بررسی مسئلۀ 13: للحاکم الشرعی تزویج من لا ولیّ له من الأب و الجدّ و الوصیّ 187
- اشاره 190
- 1 - متن عروه: 190
- الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند 190
- 1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- 2 - کلام مرحوم صاحب جواهر 191
- 4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه» 192
- 3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله 192
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم و نقد استاد مد ظله 194
- 6 - نقل کلامی از صاحب حدائق و بررسی آن 195
- اشاره 197
- الف) بررسی مجدد اقوال فقها (دلیل اجماع): 197
- 1381/07/27 شنبه درس شمارۀ (463) کتاب النکاح/سال پنجم 197
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- 1 - یادآوری مطالب گذشته و طرح اشکال اجماع 197
- 2 - تأملی در کلام مرحوم شیخ و قطب الدین کیدری قدس سرّه: 198
- 3 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 200
- ب) بررسی ادلۀ دیگر و بیان مختار استاد (مد ظلّه): 202
- 1 - نظر صاحب مدارک قدس سرّه: 202
- 2 - مناقشۀ صاحب حدائق قدس سرّه: 203
- 3 - نقد کلام صاحب حدائق رحمه الله توسط استاد (مد ظلّه): 203
- 4 - نظر و مختار استاد (مد ظلّه): 204
- 1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم 207
- الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له 207
- اشاره 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- 1) چکیده بحث گذشته 209
- ب - استدراکی بر بحث ولایت اوصیاء در امر تزویج 209
- 2) تقویت استدلال به روایات «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» و دفع اشکال آن: 210
- 3) اشکال به استدلال به عموم تعلیل موثقه محمد بن مسلم 211
- 1) متن مسئله 14 213
- ج - استحباب استیذان دختر در تزویج 213
- 2) توضیح مسئله و استحباب استیذان از پدر یا جدّ 214
- 3) بررسی استحباب توکیل برادر 215
- 4) بررسی استدلال مرحوم آقای حکیم برای اثبات اولویت برادر بزرگتر 216
- 2) توضیح مسئله و اشاره اجمالی به کلام علماء 217
- د) بررسی موارد علامت رضا بودن سکوت باکره 217
- 1) عبارت متن (مسئله 15) 217
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 219
- اشاره 219
- فرمایش صاحب جواهر رحمه الله در مسئله سکوت بکر: 219
- 1381/7/29 دوشنبه درس شمارۀ (465) کتاب النکاح/سال پنجم 219
- اشاره 220
- فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله در مسئله: 220
- اشکال استاد مد ظله به مرحوم آقای حکیم: 221
- توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله: 222
- مناقشۀ استاد مد ظله در کلام مرحوم آقای خویی: 223
- اشاره 223
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله در مسئله: 223
- روایات مسئله: 224
- روایت اول: روایت ضحّاک بن مزاحم 224
- روایت دوم: روایت طبری 225
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام 225
- روایت چهارم: صحیحۀ حلبی: 226
- روایت هفتم: صحیحه بزنطی، 227
- روایت ششم: روایت یزید کناسی 227
- روایت پنجم: روایت داود بن سرحان 227
- خلاصۀ درس این جلسه: 228
- الف) کلام مرحوم آقای خویی دربارۀ روایت «اذنها صماتها» و توضیح استاد مد ظله 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- 1381/8/1 چهارشنبه درس شمارۀ (466) کتاب النکاح/سال پنجم 228
- کلام استاد مد ظله 229
- ب) شرایط ولایت داشتن اولیاء 230
- توضیح مسئله: 230
- متن عروه 230
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- الف) بررسی اقوال فقها 232
- ولایتی بر پدر کافر بر فرزند مسلم نیست 232
- متن عروه: 232
- اشاره 232
- اشاره 232
- 1381/08/04 شنبه درس شمارۀ (467) کتاب النکاح/سال پنجم 232
- ب) بررسی سائر ادله 233
- 2 - توضیح کلام حدائق توسط استاد (مد ظلّه) 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 234
- ج) بررسی آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 235
- د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» 235
- 2 - مناقشۀ شیخ انصاری رحمه الله در دلالت آیه 236
- 3 - دفاع مفتاح الکرامه و القواعد الفقهیه از دلالت آیه 237
- 4 - توضیح کلام شیخ رحمه الله در رد دفاع مذکور توسط استاد (مد ظله) 238
- اشاره 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- 1381/08/05 یکشنبه درس شمارۀ «468» کتاب النکاح / سال پنجم 240
- 1 - آیۀ شریفه: «وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ» 240
- بررسی استدلال: 240
- اشاره 240
- الف) ادامۀ بررسی ادلّۀ عدم ولایت کافر بر مؤمن: 240
- نقل اول: عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الاسلام یعلو و لا یُعلی علیه»: 241
- 2 - روایت شریفۀ: «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه» 241
- بررسی استدلال: 242
- نقل دوم: مرحوم آقای بجنوردی روایت را با زیادتی نقل کرده اند که: الاسلام یعلو و لا یعلی علیه و الکفار بمنزله الموتی لا یحجبون و لا یرثون. 242
- بررسی استدلال: 242
- الف) روایت عبد الله بن أعین: 244
- 4 چند روایت دیگر 244
- ب) روایت عبد الرحمن بن أعین: 244
- 3 - روایت عوالی اللئالی: 244
- ج) موثقه عبد الرحمن بن أعین: 245
- مناقشه استاد مد ظلّه: 245
- د) صحیحۀ جمیل و هشام: 245
- تقریب استدلال: 245
- اشاره 247
- 5 - استدلال علامه حلّی در نهایه الاحکام: 247
- *مناقشه استاد (مد ظلّه) 248
- ب) دلیل مسئله طبق نظر استاد (مدّ ظلّه) 249
- ج) آیا کافر می تواند بر کافر ولایت داشته باشد؟ 250
- *آیا مدرک این دو قول چه می تواند باشد؟ 250
- اشاره 250
- اشاره 252
- الف) پی گیری تحقیق در مسئله ولایت کافر بر مسلمان: 252
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 252
- 1381/08/06 دوشنبه درس شمارۀ «469» کتاب النکاح / سال پنجم 252
- اشاره 252
- 1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه: 253
- 2) نقد استاد (مدّ ظلّه) 253
- 4) نقد استاد (مدّ ظلّه) 254
- 3) دلیل دوم آقای خویی، قاعدۀ إلزام: 254
- ب) بررسی مسئله ولایت کافر بر کافر: 255
- 1) اشاره ای به گذشته و بیان وجه کلام قائلین به نفی ولایت: 255
- 2) نقد استاد مدّ ظلّه: 255
- 3) نظر شیخ طوسی و قطب الدین کیدری دربارۀ ولایت کافر بر کافر و مسلمان بر کافر: 256
- 5) نظر صاحب جواهر: 257
- 6) نظر استاد مدّ ظلّه: 257
- 4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد: 257
- ج) بررسی ولایت سفیه: 258
- 1) متن عروه با توضیح استاد مدّ ظلّه: 258
- 2) بیان وجه عدم مانعیت سفه از ولایت: 259
- د) تقریب ولایت ولیّ در مواردی که فساد عقل او زودگذر است: 260
- متن عروه: 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- 1381/08/07 سه شنبه درس شمارۀ «470» کتاب النکاح / سال پنجم 262
- اشاره 262
- توضیح فقرۀ یجب مراعاه مصلحه الموکّل: 263
- استدلال به موثقۀ عمار بر استقلال باکره و جواب از آن (استدراکٌ عمّا تقدم) 266
- اشاره 266
- توجیهات مختلف در موثقۀ عمار 267
- مختار استاد مد ظلّه در توجیه روایت 269
لکن این که سیّد فرموده: لا اشکال در اینکه ولیّ حق فسخ دارد محل مناقشه است زیرا از آنجا که این عقد مصلحت داشته است صحیحاً واقع شده و ادلۀ مثبتۀ خیار فسخ برای زوج و زوجه اثبات خیار می کند نه برای ولی، بلکه فسخ ولی باعث تضییع حق زوجه می گردد یعنی اگر ولی این عقد را فسخ کند و بعداً مولّی علیه بخواهد به این عقد راضی شود با فسخ ولیّ موضوعی برای امضاء او باقی نمی ماند بنابراین، چگونه ما حکم به جواز فسخ برای ولی بکنیم با آنکه مورد از موارد عیوب مجوّزه للفسخ است و شارع در باب این عیوب فقط برای زوج یا زوجه حق فسخ و خیار عیب قرار داده است و او خودش بعداً می تواند عقد را امضاء یا ردّ کند لذا فرقی بین فرض علم و جهل ولی نیست و در هیچ کدام ولی حق فسخ عقد ندارد.
خلاصه وقتی طبق روایات، پدر حق تزویج دارد ولی حق طلاق ندارد و در مورد فسخ دلیلی نداریم که پدر چنین حقی داشته باشد چگونه ما فتوا بدهیم که پدر می تواند فسخ کند؟! به مجرّد اینکه پدر فی الجمله ولایتی دارد نمی توان حکم کرد که حق فسخ نیز برای او هست. و ملازمه ای نیست بین اینکه اگر پدر حق تزویج دارد حق فسخ هم داشته باشد همانطور که بین حق تزویج و حق طلاق ملازمه شرعاً ثابت نیست.
بنابراین، اینکه سید فرمود: فلا اشکال فی ثبوت الخیار له می گوییم بلکه اقوی این است که ولی خیار ندارد.
اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد
ادامۀ متن عروه: «و للمولّی علیه فقط اذا لم یعلم به الولیّ الی ان بلغ أو أفاق»
سید می فرماید: اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد خیار تنها برای مولّی علیه ثابت است. این در جایی است که عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد.
امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد
* و ان کان من العیوب الأخر فلا خیار للولیّ و فی ثبوته للمولّی علیه و عدمه وجهان أوجههما ذلک لانه یکشف عن عدم المصلحه فی ذلک التزویج بل یمکن ان یقال: ان العقد فضولی حینئذ لا أنه صحیح و له الخیار.
و امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد مرحوم سید بین ولیّ و مولّی علیه