- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- بیان موضوع: 1
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد جاری شده بر صبی یا صبیه توسط پدر یا جدّ 1
- اشاره 1
- 1381/6/23 شنبه درس شمارۀ (442) کتاب النکاح/سال پنجم 1
- حال به بیان اقوال فقهاء و روایات موجود در مسئله می پردازیم: 2
- الف) اقوال فقهاء در مورد خیار داشتن صبی یا صبیه: 2
- مفهوم خیار در اصطلاح قدماء و متأخرین 2
- ب) روایات نافی خیار از صبیّه 4
- ج) روایات مثبته خیار فسخ برای صبیّه 6
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- 1381/06/24 یکشنبه درس شمارۀ (443) کتاب النکاح/سال پنجم 8
- اشاره 8
- استدلال قدما، برای اثبات لزوم عقد به قواعد و بیان اشکال صاحب حدائق به آن 8
- اشاره 8
- ایراد آقای خوئی به کلام مرحوم آقای حکیم 9
- اشکال آقای حکیم بر استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی برای لزوم 9
- نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی 10
- نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق 11
- اشکال استاد دام ظله به استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی 12
- دلیل عدم خیار صبی: صحیحۀ أبو عبیدۀ حذاء: 15
- دو روایت بر اختیار فسخ داشتن صبی و صبیه 16
- اشاره 16
- دو توجیه شیخ طوسی برای دو روایت معارض 17
- بحث در مورد این مسئله بود که آیا عقدی که پدر بر صغیر یا صغیره انجام داده لازم است؟ 18
- اشاره 18
- اشاره 18
- بررسی روایات معارض: 18
- خلاصۀ درس این جلسه: 18
- 1381/06/25 دوشنبه درس شمارۀ (444) کتاب النکاح/سال پنجم 18
- اشاره 18
- الف) صحیحۀ محمد بن مسلم 19
- توجیه استاد مدّ ظله: 22
- ب) روایت یزید کناسی 24
- اشاره 26
- اشکالات شهید ثانی بر استدلال به این روایت 26
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 26
- 1381/6/26 شنبه درس شمارۀ (445) کتاب النکاح/سال پنجم 26
- ادلۀ خیار صبی: معتبرۀ یزید کناسی 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- بررسی اشکال اول: اشکال سندی 27
- بررسی اشکالات شهید ثانی رحمه الله 27
- بررسی اشکال دوم: تناقض در کلام شیخ رحمه الله 28
- مناقشه در یکی از مطالب گذشته 30
- بررسی اشکال چهارم: اضطراب و مخالفت با اصول 31
- بررسی اشکال سوم: 31
- روایت ابان و معتبرۀ فضل بن عبد الملک 34
- صحیحۀ أبو عبیدۀ حذّاء 34
- سایر روایات مسئله 34
- اشکال استاد مد ظله بر استدلال به روایت یزید کناسی 34
- اشاره 34
- الف - بررسی روایاتی که در مورد صبی یا صبیه اثبات خیار می کنند 36
- 1381/06/27 چهارشنبه درس شمارۀ (446) کتاب النکاح/سال پنجم 36
- 1) طرح بحث (یادآوری) 36
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 36
- اشاره 36
- 2) توجیه اول صحیحه محمد بن مسلم 37
- 3) توجیه دوّم صحیحه محمد بن مسلم 38
- 4) ناتمام بودن توجیه دوم بنا بر مبنای مختار 39
- 5) تقریب فنی توجیه اوّل صحیحه محمد بن مسلم 40
- 6) مقدمه ای برای توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذّاء 41
- 7) توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذاء 42
- 8) روایت یزید کناسی و روایات دالّۀ بر لزوم 43
- ب) ادله ای که فقط برای صبی اثبات خیار می کنند 44
- 1) بررسی روایت ابان 44
- 2) بررسی قاعده لا ضرر و اشکال مرحوم آقای حکیم بر استدلال به آن برای نفی لزوم عقد صبی 44
- اشاره 44
- 3) نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای حکیم 45
- اشاره 47
- تتمۀ مسئله چهارم: و کذا لا خیار للمجنون بعد افاقته 47
- 1381/07/02 سه شنبه درس شمارۀ (447) کتاب النکاح/سال پنجم 47
- اشاره 47
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 47
- الف: اجماع 48
- ب) قاعدۀ لزوم 48
- ادلۀ عدم خیار: 48
- ج) استصحاب 49
- آیا باید اصیل در زمان عقد هم صلاحیت اجازه دادن را هم داشته باشد؟ 50
- اشاره 50
- مسئلۀ 5: یشترط فی صحه تزویج الأب و الجدّ و نفوذه عدم المفسده 50
- بررسی کلام مرحوم آقای خوئی رحمه الله 51
- روایت اول صحیحۀ أبو عبیده 51
- اشاره 51
- روایت دوم: روایت عباد بن کثیر 52
- روایت سوم: صحیحۀ حلبی 53
- مقدمه توضیح روایت: اقوال در طلاق صبی: 53
- توضیح متن روایت: 55
- اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی: 56
- روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع 56
- اشکال اول به استدلال به روایت حلبی: 56
- اشاره 58
- الف) آیا مجیز در هنگام عقد باید صلاحیت اجازه داشته باشد؟ 58
- خلاصۀ درس این جلسه: 58
- 1381/07/03 چهارشنبه درس شمارۀ (448) کتاب النکاح/سال پنجم 58
- ب) بررسی ادّعای اجماع بر اشتراط عقد ولیّ به عدم مفسده: 59
- ج) استدلال به «لا ضرر» بر عدم صحت عقد: 61
- د) استدلال به روایات خاصه بر اعتبار عدم مفسده در عقد ولی: 62
- اشاره 65
- 1381/06/07 شنبه درس شمارۀ (449) کتاب النکاح/سال پنجم 65
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- مسئله 5: یشترط فی صحه تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده 65
- 1 - دلیل لزوم رعایت مصلحت: 66
- الف) بررسی دنباله مسئله پنجم پیرامون شرائط صحّت تزویج ولیّ 66
- 3 - آیا انتخاب اصلح واجب است؟ 67
- 2 - اشکال استاد مد ظله به این دلیل: 67
- 4 - نظر استاد مد ظلّه 68
- 5 - اشکال مرحوم آقای حکیم به عبارت عروه 69
- 6 - نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم 70
- اشاره 72
- ب) تزویج دختر به کمتر از مهر المثل یا پسر به بیشتر از آن 72
- 1 - بیان مسئله 72
- 2 - مسامحه در عبارت عروه 73
- اشاره 75
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 75
- الف) ادامه بررسی مسئله 6 75
- 1) طرح مسئله و اشاره به قول صحت عقد با همان مهر المسمی (یادآوری و تکمیل) 75
- 1381/7/7 یکشنبه درس شمارۀ (450) کتاب النکاح/سال پنجم 75
- 2) بررسی نفوذ عقد نسبت به مهریه: 77
- 3) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مناقشۀ استاد - مد ظله - 77
- 4) بررسی صحت و بطلان اصل عقد: 78
- تکملۀ درس شماره 450 80
- ب) بررسی مسئله 7 80
- 1) متن مسئله 80
- 2) توضیح مسئله 80
- 2) توضیح مسئله 81
- ج) بررسی مسئله 8 81
- 1) متن مسئله 81
- 3) بررسی حکم مسئله 82
- اشاره 84
- الف - بررسی مسئله 9 84
- خلاصۀ درس این جلسه: 84
- 1381/07/08 دوشنبه درس شمارۀ (451) کتاب النکاح/سال پنجم 84
- 1) توضیح فرمایش مرحوم سید 84
- 2) بررسی جریان و عدم جریان استصحاب در معلوم التاریخ 86
- 3) ادامه کلام سید و حکم معلوم التاریخ بودن عقد پدر 88
- 4) یک اشکال بدوی به کلام مرحوم سید و پاسخ آن 89
- ب - طرح یک سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاریخ بودن عقد پدر و راههای مختلف پاسخ به آن 90
- اشاره 90
- 2) تمسک به قاعدۀ مقتضی و مانع 91
- 1) تمسک به استصحاب عدم ازلی و نقد آن 91
- 3) تمسّک به عام در شبهه مصداقیه و نقد آن 92
- 1) وجه اوّل پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 93
- اشاره 93
- ج - بررسی کلام مرحوم سیّد در تقدیم عقد جدّ توسط استاد - مد ظلّه - 93
- 3) یک خاطره علمی 94
- 2) وجه دوم پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 94
- 4) نتیجه بحث 95
- کلام در این مسئله بود که اگر پدر، صغیره را به عقد زید و جدّ، او را به عقد عمرو درآورد. کدام یک از دو عقد صحیح است. 96
- اشاره 96
- اشاره 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- 1381/07/09 سه شنبه درس شمارۀ (452) کتاب النکاح/سال پنجم 96
- صورت دوم: تنها تاریخ عقد پدر معلوم است 97
- صورت اول: تنها تاریخ عقد جد معلوم است 97
- اشاره 97
- وجه اول: قاعده مقتضی و مانع 98
- نقد استاد مد ظله: 98
- وجه دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 99
- نقد استاد مد ظله: 100
- وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه 101
- وجه سوم: استصحاب عدم ازلی 101
- نقد استاد مد ظله 101
- صورت سوم: مجهولی التاریخ 102
- اشاره 102
- احتمال اول: قاعده مقتضی و مانع 102
- کلام استاد مد ظله: 102
- احتمال دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصص 102
- احتمال سوم: استصحاب به نحو لیس تامه 103
- نقد مشترک استاد مد ظله بر وجوه گذشته: 103
- نظر استاد مد ظله در حکم صورتهای ثلاثه: 104
- حکم صورت سوم: مجهولی التاریخ: 104
- حکم صورت اول: که تنها تاریخ عقد جدّ معلوم باشد 104
- حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد 105
- نقد استاد مد ظله: 106
- کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله در حکم معلوم بالاجمال: 106
- اشاره 106
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- 1) تصویر مسئله و کلام صاحب عروه: 108
- 1381/07/10 چهارشنبه درس شمارۀ (453) کتاب النکاح/سال پنجم 108
- الف) بررسی کلمات فقهاء در مورد فرض اختلاف و تشاح پدر و جدّ نسبت به ولایت بر صغیر و صغیره 108
- اشاره 108
- 2) ذکر کلماتِ قائلین به صحت عقد پدر در فرض تشاحّ 110
- 3) نقل کلمات قائلین به بطلان عقد پدر در فرض تشاحّ 111
- ب) بررسی روایات مسئله 114
- اشاره 116
- در صورت اختلاف نظر و نزاع پدر و جدّ، اگر پدر فرزند صغیره خود را زودتر عقد نمود آیا این عقد باطل است یا صحیح می باشد؟ 116
- اشاره 116
- 1381/07/14 یکشنبه درس شمارۀ (454) کتاب النکاح/سال پنجم 116
- الف) بررسی روایات 116
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 116
- خلاصۀ درس این جلسه: 116
- جواب شبهه: 117
- شبهه اطلاق در حدیث: 117
- 2 - روایت عبید الله بن زراره 118
- توضیحی درباره کلمه «احق» در روایت: 118
- 3 - روایت علی بن جعفر عن أخیه موسی بن جعفر علیه السلام 118
- 4 - صحیحه هشام بن سالم و محمد بن حکیم 119
- 5 - موثقه عبید بن زراره: 121
- 6 - روایت ابی العباس 122
- ب) آیا جدّ اعلی هم بر پدر مقدّم است؟ 123
- ج) دنباله مسئله 9: متن عروه: 123
- 1381/7/15 دوشنبه درس شمارۀ (455) کتاب النکاح/سال پنجم 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- الف) بررسی جواز و عدم جواز عقد مذکور 125
- تزویج مولّی علیه توسط ولیّ به شخص ذات عیب 125
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید 125
- اشاره 125
- 2) بررسی کلمات و نظرات فقهاء 126
- ب) حق خیار ولیّ و مولّی علیه پس از بلوغ در موارد جواز تزویج به ذات عیب 129
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید در مورد خیار مولّی علیه 129
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید 131
- 3) جواب مرحوم آقای خوئی از اشکال مرحوم آقای حکیم 131
- 4) نظر مرحوم سید در مورد خیار ولیّ در ما نحن فیه 132
- 1381/7/16 سه شنبه درس شمارۀ (456) کتاب النکاح/سال پنجم 133
- اشاره 133
- ایراد به تفصیل بین حق استیفاء و حق اسقاط خیار 133
- متن عروه: 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- اگر ولیّ هنگام عقد، جاهل به عیب باشد ولی بعد از عقد عیب را بفهمد و عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد 135
- ادامۀ متن عروه: 135
- امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد 136
- اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد 136
- 1381/7/17 چهارشنبه درس شمارۀ (457) کتاب النکاح/سال پنجم 138
- اشاره 138
- خلاصۀ درس این جلسه: 138
- الف) بررسی حقّ وصیّ در تزویج مجنون یا صغیر 138
- 1) متن عروه 138
- کلام مرحوم آقای خویی 139
- 2) اقوال در مسئله 139
- : الف) آیات: 139
- 3) بررسی ادلّه مسئله 139
- نقد استاد مد ظله: 140
- ب) روایات: 141
- 4) ذکر دو روایت مبنی بر عدم صحت تزویج وصی نسبت به صغیر 142
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- الف) بیان صور مختلف وصیت: 144
- اشاره 144
- 1381/07/20 شنبه درس شمارۀ (458) کتاب النکاح/سال پنجم 144
- 1) توضیحی دربارۀ مسئله: 145
- ب) تحقیق در مورد وصیّتی که در آن به امر تزویج اشاره یا تصریح شده: 145
- 3) تحقیق درباره نسبت «قول به عدم صحت» به مشهور 146
- 2) فایده تحقیق در مشهور بودن یا نبودن یک قول 146
- ج) بررسی آیاتی که به عنوان مدرک حکم به صحت مطرح شده: 147
- اشاره 147
- 1) آیه اوّل: 147
- 2) آیه دوم: 148
- اشکال مرحوم آقای حکیم با توضیحی از استاد مد ظلّه: 148
- اشاره 148
- اشاره 150
- 1) روایت ابو بصیر: 150
- د) بررسی روایاتی که برای اثبات حکم صحّت به آنها استدلال شده است: 150
- 5) روایت ابو بصیر و سماعه: 152
- 4) روایت حلبی و ابو بصیر و سماعه: 152
- 3) روایت حلبی: 152
- 2) صحیحۀ ابی بصیر و محمد بن مسلم: 152
- 6) روایت عیاشی: 153
- 1) صحیحه ابن بزیع: 154
- ه) بررسی روایاتی که برای عدم صحت به آنها استدلال شده: 154
- 7) روایت سماعه: 154
- 2) صحیحه ابو عبیدۀ حذّاء: 154
- اشاره 154
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان 155
- الف) نقل و بررسی بقیّه روایاتی که جهت حق داشتن وصی برای تزویج صغیره به آنها استناد شده است: 155
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- 1381/07/21 یکشنبه درس شمارۀ (459) کتاب النکاح/سال پنجم 155
- اشاره 155
- 2 - روایت رفاعه 155
- اشاره 156
- 3 - روایت محمد بن مسلم: 156
- *بررسی سند روایت: 156
- *معنا و دلالت حدیث: 157
- 4 - روایت خالد الطویل: 158
- 1 - روایت أبو عبیده حذاء 159
- ب) روایاتی که به آنها استدلال شده که وصی، اجازه نکاح صغیره را ندارد و عقد او فضولی است: 159
- 3 - صحیحۀ محمد بن مسلم 159
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 159
- 4 - صحیحه دیگر محمد بن مسلم 160
- 6 - روایت عبیده بن زراره 160
- 5 - روایت دیگری از محمد بن مسلم 160
- 7 - صحیحه منصور بن حازم 160
- 11 - روایت محمد بن اسماعیل بن بزیع 161
- 10 - روایت داود بن سرحان 161
- اشاره 161
- 8 - روایت دعائم الاسلام 161
- 9 - صحیحه ابن ابی یعفور 161
- *بررسی سند حدیث 162
- *مفاد روایت: 162
- ج) جمع روایات: 163
- اشاره 163
- 1 - توجیه مرحوم نراقی: 163
- 2 - حمل ولایت وصی بر استحباب 164
- 3 - توجیه استاد (مد ظلّه) درباره «موصی الیه» 165
- اشاره 167
- 1381/07/22 دوشنبه درس شمارۀ (460) کتاب النکاح/سال پنجم 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- الف: تکمیل مناقشه در استدلال به روایات مذکور 167
- 1) توضیح استدلال 168
- ب: استدلال به روایاتی که «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را به «ولی امرها» تفسیر نموده اند 168
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله - در استدلال مذکور 169
- اشاره 169
- یک اشکال و پاسخ آن 170
- اشاره 171
- ج: بررسی ادلۀ دال بر عدم جواز تزویج صغیره توسط وصی 171
- 3) پاسخ صحیح به استدلال به روایات حاصره ولایت در پدر 172
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 172
- 1) توجیه روایاتی که ولایت را منحصر در پدر و یا صحت عقد را منحصر در عقد او می داند: 172
- 4) توضیح مبنای اصولی عدم جواز تمسک به عام برای تبیین کیفیت اراده با روشن بودن مراد 173
- 5 - تطبیق مبنای اصولی فوق بر محلّ کلام 175
- اشاره 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به این استدلال 178
- 6 - استدلال به روایت ابن بزیع که عقد وصی را فضولی دانسته است 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به استدلال مذکور 179
- 7 - استدلال به روایاتی که صحت عقد باکره را منحصر در امر از جانب دختر می داند 179
- اشاره 179
- د - چکیده بحث و نتیجه گیری 180
- اشاره 180
- نکته ای دربارۀ ادعای شهرت بر عدم صحت تزویج وصی 181
- 1381/07/23 سه شنبه درس شمارۀ (461) کتاب النکاح/سال پنجم 182
- خلاصۀ درس این جلسه: 182
- بررسی مسئلۀ 12: واجب است وصی اینکه تزویج کند مجنون و صغیری که نیاز به ازدواج دارد. 182
- اشاره 182
- اشاره 182
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله و نقد آن 186
- بررسی مسئلۀ 13: للحاکم الشرعی تزویج من لا ولیّ له من الأب و الجدّ و الوصیّ 187
- اشاره 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- 1 - متن عروه: 190
- الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند 190
- 1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم 190
- 2 - کلام مرحوم صاحب جواهر 191
- 3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله 192
- 4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه» 192
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم و نقد استاد مد ظله 194
- 6 - نقل کلامی از صاحب حدائق و بررسی آن 195
- اشاره 197
- الف) بررسی مجدد اقوال فقها (دلیل اجماع): 197
- 1381/07/27 شنبه درس شمارۀ (463) کتاب النکاح/سال پنجم 197
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- 1 - یادآوری مطالب گذشته و طرح اشکال اجماع 197
- 2 - تأملی در کلام مرحوم شیخ و قطب الدین کیدری قدس سرّه: 198
- 3 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 200
- ب) بررسی ادلۀ دیگر و بیان مختار استاد (مد ظلّه): 202
- 1 - نظر صاحب مدارک قدس سرّه: 202
- 3 - نقد کلام صاحب حدائق رحمه الله توسط استاد (مد ظلّه): 203
- 2 - مناقشۀ صاحب حدائق قدس سرّه: 203
- 4 - نظر و مختار استاد (مد ظلّه): 204
- اشاره 207
- الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له 207
- 1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- ب - استدراکی بر بحث ولایت اوصیاء در امر تزویج 209
- 1) چکیده بحث گذشته 209
- 2) تقویت استدلال به روایات «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» و دفع اشکال آن: 210
- 3) اشکال به استدلال به عموم تعلیل موثقه محمد بن مسلم 211
- ج - استحباب استیذان دختر در تزویج 213
- 1) متن مسئله 14 213
- 2) توضیح مسئله و استحباب استیذان از پدر یا جدّ 214
- 3) بررسی استحباب توکیل برادر 215
- 4) بررسی استدلال مرحوم آقای حکیم برای اثبات اولویت برادر بزرگتر 216
- 1) عبارت متن (مسئله 15) 217
- د) بررسی موارد علامت رضا بودن سکوت باکره 217
- 2) توضیح مسئله و اشاره اجمالی به کلام علماء 217
- فرمایش صاحب جواهر رحمه الله در مسئله سکوت بکر: 219
- 1381/7/29 دوشنبه درس شمارۀ (465) کتاب النکاح/سال پنجم 219
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 219
- اشاره 219
- فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله در مسئله: 220
- اشاره 220
- اشکال استاد مد ظله به مرحوم آقای حکیم: 221
- توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله: 222
- مناقشۀ استاد مد ظله در کلام مرحوم آقای خویی: 223
- اشاره 223
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله در مسئله: 223
- روایت اول: روایت ضحّاک بن مزاحم 224
- روایات مسئله: 224
- روایت دوم: روایت طبری 225
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام 225
- روایت چهارم: صحیحۀ حلبی: 226
- روایت ششم: روایت یزید کناسی 227
- روایت هفتم: صحیحه بزنطی، 227
- روایت پنجم: روایت داود بن سرحان 227
- خلاصۀ درس این جلسه: 228
- الف) کلام مرحوم آقای خویی دربارۀ روایت «اذنها صماتها» و توضیح استاد مد ظله 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- 1381/8/1 چهارشنبه درس شمارۀ (466) کتاب النکاح/سال پنجم 228
- کلام استاد مد ظله 229
- ب) شرایط ولایت داشتن اولیاء 230
- توضیح مسئله: 230
- متن عروه 230
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- الف) بررسی اقوال فقها 232
- متن عروه: 232
- ولایتی بر پدر کافر بر فرزند مسلم نیست 232
- اشاره 232
- اشاره 232
- 1381/08/04 شنبه درس شمارۀ (467) کتاب النکاح/سال پنجم 232
- ب) بررسی سائر ادله 233
- 2 - توضیح کلام حدائق توسط استاد (مد ظلّه) 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 234
- ج) بررسی آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 235
- د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» 235
- 2 - مناقشۀ شیخ انصاری رحمه الله در دلالت آیه 236
- 3 - دفاع مفتاح الکرامه و القواعد الفقهیه از دلالت آیه 237
- 4 - توضیح کلام شیخ رحمه الله در رد دفاع مذکور توسط استاد (مد ظله) 238
- 1381/08/05 یکشنبه درس شمارۀ «468» کتاب النکاح / سال پنجم 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- اشاره 240
- 1 - آیۀ شریفه: «وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ» 240
- اشاره 240
- بررسی استدلال: 240
- الف) ادامۀ بررسی ادلّۀ عدم ولایت کافر بر مؤمن: 240
- 2 - روایت شریفۀ: «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه» 241
- نقل اول: عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الاسلام یعلو و لا یُعلی علیه»: 241
- نقل دوم: مرحوم آقای بجنوردی روایت را با زیادتی نقل کرده اند که: الاسلام یعلو و لا یعلی علیه و الکفار بمنزله الموتی لا یحجبون و لا یرثون. 242
- بررسی استدلال: 242
- بررسی استدلال: 242
- 4 چند روایت دیگر 244
- الف) روایت عبد الله بن أعین: 244
- ب) روایت عبد الرحمن بن أعین: 244
- 3 - روایت عوالی اللئالی: 244
- ج) موثقه عبد الرحمن بن أعین: 245
- د) صحیحۀ جمیل و هشام: 245
- مناقشه استاد مد ظلّه: 245
- تقریب استدلال: 245
- اشاره 247
- 5 - استدلال علامه حلّی در نهایه الاحکام: 247
- *مناقشه استاد (مد ظلّه) 248
- ب) دلیل مسئله طبق نظر استاد (مدّ ظلّه) 249
- ج) آیا کافر می تواند بر کافر ولایت داشته باشد؟ 250
- *آیا مدرک این دو قول چه می تواند باشد؟ 250
- اشاره 250
- اشاره 252
- الف) پی گیری تحقیق در مسئله ولایت کافر بر مسلمان: 252
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 252
- 1381/08/06 دوشنبه درس شمارۀ «469» کتاب النکاح / سال پنجم 252
- اشاره 252
- 1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه: 253
- 2) نقد استاد (مدّ ظلّه) 253
- 4) نقد استاد (مدّ ظلّه) 254
- 3) دلیل دوم آقای خویی، قاعدۀ إلزام: 254
- ب) بررسی مسئله ولایت کافر بر کافر: 255
- 1) اشاره ای به گذشته و بیان وجه کلام قائلین به نفی ولایت: 255
- 2) نقد استاد مدّ ظلّه: 255
- 3) نظر شیخ طوسی و قطب الدین کیدری دربارۀ ولایت کافر بر کافر و مسلمان بر کافر: 256
- 5) نظر صاحب جواهر: 257
- 6) نظر استاد مدّ ظلّه: 257
- 4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد: 257
- ج) بررسی ولایت سفیه: 258
- 1) متن عروه با توضیح استاد مدّ ظلّه: 258
- 2) بیان وجه عدم مانعیت سفه از ولایت: 259
- د) تقریب ولایت ولیّ در مواردی که فساد عقل او زودگذر است: 260
- متن عروه: 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- 1381/08/07 سه شنبه درس شمارۀ «470» کتاب النکاح / سال پنجم 262
- اشاره 262
- توضیح فقرۀ یجب مراعاه مصلحه الموکّل: 263
- استدلال به موثقۀ عمار بر استقلال باکره و جواب از آن (استدراکٌ عمّا تقدم) 266
- اشاره 266
- توجیهات مختلف در موثقۀ عمار 267
- مختار استاد مد ظلّه در توجیه روایت 269
دیگر علی بن الحسن نقل شده و بلا اشکال غلط است و نسخۀ صحیح همان علی بن الحسن است که در چاپ آقای غفاری از فقیه هم دیده می شود.
البته وصف این راوی در چاپهای فقیه و نسخ خطی از فقیه که ما مراجعه کرده ایم میثمی آمده، این نیز غلط است و صحیح آن «تیمی» است و تیمی به میثمی تصحیف شده است. نظیر این تصحیف مکرراً در اسانید کافی رخ داده است.(1) عاصمی روایاتش را از علی بن حسن بن فضال نقل می کند که او از موالی تیم اللات است و به او تیمی و احیاناً تیملی گفته می شود. (البته خود او مولی و آزادشده نیست بلکه اجداد وی آزاد شده بودند، امّا به همه آنها مولی اطلاق می شود)(2) در هر حال او فطحی و موثق است.
حسن بن علی بن یوسف هم ثقه است و دربارۀ مثنی بن ولید هم گفته اند «لا بأس به» خلاصه روایت موثقه است.
*معنا و دلالت حدیث:
روایت دربارۀ شخصی است که به کسی دربارۀ فرزندش وصیت کرده و به او اذن داده که با اموال او کار کند و منافع آن را بین خود و فرزندان او تقسیم نماید که حضرت می فرمایند: مانعی ندارد چون پدر آنها در حالی که زنده بوده به او اجازه داده است.
مرحوم آقای خوئی فرموده اند: مقتضای عموم تعلیل «إنّ اباهم قد اذن له و هو حیّ»
1- (1) - مثلاً کافی 29/275:2، 18/505:3، 4/242:4، 7/381:6، 11/374:7.
2- (2) - (توضیح بیشتر) کلمه مولی در اطلاقات ائمه رجال، به معنای اعضاء غیر اصیل یک قبیله می باشد، که از طریق ولاء عضو آن قبیله شده اند، ولاء غالباً از طریق آزادشدگی صورت می گرفته، با آزاد شدن یک شخص توسط یک نفر، شخص آزاد شده و فرزندان و نوادگانی که پس از آزاد شدن بدنیا آمده اند، همگی اعضاء الحاقی قبیله آزادکننده بشمار می آمده اند، در ارتباط «ولاء» نیازی نیست که خود شخص، توسط اعضاء قبیله دیگر آزاد شده باشد، لذا مثلاً حسین بن سعید و برادر وی حسن، در کتب رجال به مولی علی بن الحسین علیه السلام موصوف گردیده اند. (رجال برقی: 56، رجال شیخ طوسی: 65669/385)