نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 190

1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم

اشاره

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

خلاصۀ درس قبل و این جلسه:

در این جلسه، بحث ولایت حاکم بر صغیر و مجنون طرح و اقوال و آراء فقهاء را در این زمینه نقد و بررسی کرده و ادلّه نقلی این موضوع را از جمله روایت «السلطان ولیّ من لا لی له» و «السلطان ظلّ اللّه» را توضیح خواهیم داد.

***

الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند

1 - متن عروه:

للحاکم الشرعی تزویج من لا لیّ له من الاب و الجدّ و الوصی. بشرط الحاجه إلیه، او قضاء المصلحه اللازمه المراعاه.

توضیح دو جمله در عبارت متن: مرحوم صاحب عروه می فرمایند: حاکم شرع می تواند کسی را که ولی ندارد یعنی پدر و جد و وصی ندارد و در امر ازدواج نیازمند ولی است مثل مجنون و مانند آن بخلاف ثیبه و پسر رشید تزویج نماید لکن به شرط حاجت به تزویج یا به خاطر استیفاء مصلحتی لازم المراعات.

در بیان فرق بین حاجت و مصلحت لازم المراعات گاهی گفته می شود که مراد از حاجت، حاجتی است که به حدّ لزوم نرسیده باشد و در مقابل آن حاجتی است که به حدّ لزوم رسیده که از آن تعبیر به مصلحت لازم المراعات شده است. ولی به نظر ما این تفسیر متفاهم عرفی از عبارت فوق نمی باشد و قدری خالی از لطافت است زیرا از نیازی که به حدّ لزوم نرسیده باشد تعبیر به حاجت نمودن خلاف ذوق می باشد. آنچه به نظر ما در فرق بین این دو مطلب می رسد این است که مراد از