نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 192

تردید دارد و می فرماید مقتضای ادله این است که حاکم بر صغیر و صغیره نیز ولایت داشته باشد مگر اینکه اجماعی مبنی بر عدم ولایت او بر صغار وجود داشته باشد.(1)

3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله

صاحب حدائق فرموده است روایت «السلطان ولی من لا لی له» در میان اخبار ما نیست و ظاهر این است که عامی است و با قطع نظر از اشکال سندی، از جهت دلالی نیز تمام نیست زیرا مراد از «سلطان» امام معصوم علیه السلام است و ربطی به حاکم شرعی ندارد(2) عین همین مطلب را مرحوم آقای خوئی دارند، ایشان نیز می گویند مراد از «سلطان» امام معصوم است (آقای خوئی خیلی با حدائق سر و کار داشته و به آن مراجعه می کرده اند».

نظیر این مطلب را یک وقتی بنده از سخنرانی مرحوم آقای [امام] خمینی راجع به «السلطان ظل اللّه» شنیدم ایشان می فرمود: اگر این جمله روایت باشد مراد از «سلطان» در آن پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم است زیرا ظلّ تابع ذی ظلّ است هرکجا ذی ظلّ باشد او هم همان جا می رود و این قهراً منطبق بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است.

4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه»

در مورد اطلاق کلمه «سلطان» بر امام معصوم علیه السلام برای نمونه حتی به یک مورد نیز برنخوردیم بله دربارۀ حضرت رضا علیه السلام این کلمه اطلاق شده است و لیکن این به خاطر حکومت و ولایت ظاهری است که آن حضرت داشته اند ولی اطلاق این کلمه بر ائمه اطهار علیهم السلام به مجرد اینکه آنها امام بوده و ولایت باطنی داشته اند در هیچ جایی سابقه ندارد. البته در کتب فقهاء مثل علامه و غیر او تعبیر سلطان دربارۀ