- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- بیان موضوع: 1
- اشاره 1
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد جاری شده بر صبی یا صبیه توسط پدر یا جدّ 1
- 1381/6/23 شنبه درس شمارۀ (442) کتاب النکاح/سال پنجم 1
- حال به بیان اقوال فقهاء و روایات موجود در مسئله می پردازیم: 2
- الف) اقوال فقهاء در مورد خیار داشتن صبی یا صبیه: 2
- مفهوم خیار در اصطلاح قدماء و متأخرین 2
- ب) روایات نافی خیار از صبیّه 4
- ج) روایات مثبته خیار فسخ برای صبیّه 6
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- اشاره 8
- استدلال قدما، برای اثبات لزوم عقد به قواعد و بیان اشکال صاحب حدائق به آن 8
- 1381/06/24 یکشنبه درس شمارۀ (443) کتاب النکاح/سال پنجم 8
- اشاره 8
- اشکال آقای حکیم بر استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی برای لزوم 9
- ایراد آقای خوئی به کلام مرحوم آقای حکیم 9
- نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی 10
- نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق 11
- اشکال استاد دام ظله به استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی 12
- دلیل عدم خیار صبی: صحیحۀ أبو عبیدۀ حذاء: 15
- دو روایت بر اختیار فسخ داشتن صبی و صبیه 16
- اشاره 16
- دو توجیه شیخ طوسی برای دو روایت معارض 17
- اشاره 18
- بحث در مورد این مسئله بود که آیا عقدی که پدر بر صغیر یا صغیره انجام داده لازم است؟ 18
- اشاره 18
- اشاره 18
- بررسی روایات معارض: 18
- 1381/06/25 دوشنبه درس شمارۀ (444) کتاب النکاح/سال پنجم 18
- خلاصۀ درس این جلسه: 18
- الف) صحیحۀ محمد بن مسلم 19
- توجیه استاد مدّ ظله: 22
- ب) روایت یزید کناسی 24
- 1381/6/26 شنبه درس شمارۀ (445) کتاب النکاح/سال پنجم 26
- اشکالات شهید ثانی بر استدلال به این روایت 26
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- ادلۀ خیار صبی: معتبرۀ یزید کناسی 26
- بررسی اشکال اول: اشکال سندی 27
- بررسی اشکالات شهید ثانی رحمه الله 27
- بررسی اشکال دوم: تناقض در کلام شیخ رحمه الله 28
- مناقشه در یکی از مطالب گذشته 30
- بررسی اشکال چهارم: اضطراب و مخالفت با اصول 31
- بررسی اشکال سوم: 31
- روایت ابان و معتبرۀ فضل بن عبد الملک 34
- اشکال استاد مد ظله بر استدلال به روایت یزید کناسی 34
- اشاره 34
- صحیحۀ أبو عبیدۀ حذّاء 34
- سایر روایات مسئله 34
- 1) طرح بحث (یادآوری) 36
- الف - بررسی روایاتی که در مورد صبی یا صبیه اثبات خیار می کنند 36
- 1381/06/27 چهارشنبه درس شمارۀ (446) کتاب النکاح/سال پنجم 36
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 36
- اشاره 36
- 2) توجیه اول صحیحه محمد بن مسلم 37
- 3) توجیه دوّم صحیحه محمد بن مسلم 38
- 4) ناتمام بودن توجیه دوم بنا بر مبنای مختار 39
- 5) تقریب فنی توجیه اوّل صحیحه محمد بن مسلم 40
- 6) مقدمه ای برای توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذّاء 41
- 7) توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذاء 42
- 8) روایت یزید کناسی و روایات دالّۀ بر لزوم 43
- ب) ادله ای که فقط برای صبی اثبات خیار می کنند 44
- 1) بررسی روایت ابان 44
- 2) بررسی قاعده لا ضرر و اشکال مرحوم آقای حکیم بر استدلال به آن برای نفی لزوم عقد صبی 44
- اشاره 44
- 3) نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای حکیم 45
- تتمۀ مسئله چهارم: و کذا لا خیار للمجنون بعد افاقته 47
- اشاره 47
- 1381/07/02 سه شنبه درس شمارۀ (447) کتاب النکاح/سال پنجم 47
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 47
- اشاره 47
- الف: اجماع 48
- ادلۀ عدم خیار: 48
- ب) قاعدۀ لزوم 48
- ج) استصحاب 49
- مسئلۀ 5: یشترط فی صحه تزویج الأب و الجدّ و نفوذه عدم المفسده 50
- آیا باید اصیل در زمان عقد هم صلاحیت اجازه دادن را هم داشته باشد؟ 50
- اشاره 50
- روایت اول صحیحۀ أبو عبیده 51
- اشاره 51
- بررسی کلام مرحوم آقای خوئی رحمه الله 51
- روایت دوم: روایت عباد بن کثیر 52
- مقدمه توضیح روایت: اقوال در طلاق صبی: 53
- روایت سوم: صحیحۀ حلبی 53
- توضیح متن روایت: 55
- اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی: 56
- روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع 56
- اشکال اول به استدلال به روایت حلبی: 56
- 1381/07/03 چهارشنبه درس شمارۀ (448) کتاب النکاح/سال پنجم 58
- الف) آیا مجیز در هنگام عقد باید صلاحیت اجازه داشته باشد؟ 58
- خلاصۀ درس این جلسه: 58
- اشاره 58
- ب) بررسی ادّعای اجماع بر اشتراط عقد ولیّ به عدم مفسده: 59
- ج) استدلال به «لا ضرر» بر عدم صحت عقد: 61
- د) استدلال به روایات خاصه بر اعتبار عدم مفسده در عقد ولی: 62
- 1381/06/07 شنبه درس شمارۀ (449) کتاب النکاح/سال پنجم 65
- اشاره 65
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- مسئله 5: یشترط فی صحه تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده 65
- 1 - دلیل لزوم رعایت مصلحت: 66
- الف) بررسی دنباله مسئله پنجم پیرامون شرائط صحّت تزویج ولیّ 66
- 3 - آیا انتخاب اصلح واجب است؟ 67
- 2 - اشکال استاد مد ظله به این دلیل: 67
- 4 - نظر استاد مد ظلّه 68
- 5 - اشکال مرحوم آقای حکیم به عبارت عروه 69
- 6 - نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم 70
- اشاره 72
- ب) تزویج دختر به کمتر از مهر المثل یا پسر به بیشتر از آن 72
- 1 - بیان مسئله 72
- 2 - مسامحه در عبارت عروه 73
- 1) طرح مسئله و اشاره به قول صحت عقد با همان مهر المسمی (یادآوری و تکمیل) 75
- 1381/7/7 یکشنبه درس شمارۀ (450) کتاب النکاح/سال پنجم 75
- اشاره 75
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 75
- الف) ادامه بررسی مسئله 6 75
- 3) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مناقشۀ استاد - مد ظله - 77
- 2) بررسی نفوذ عقد نسبت به مهریه: 77
- 4) بررسی صحت و بطلان اصل عقد: 78
- 1) متن مسئله 80
- 2) توضیح مسئله 80
- ب) بررسی مسئله 7 80
- تکملۀ درس شماره 450 80
- 2) توضیح مسئله 81
- ج) بررسی مسئله 8 81
- 1) متن مسئله 81
- 3) بررسی حکم مسئله 82
- الف - بررسی مسئله 9 84
- اشاره 84
- 1) توضیح فرمایش مرحوم سید 84
- خلاصۀ درس این جلسه: 84
- 1381/07/08 دوشنبه درس شمارۀ (451) کتاب النکاح/سال پنجم 84
- 2) بررسی جریان و عدم جریان استصحاب در معلوم التاریخ 86
- 3) ادامه کلام سید و حکم معلوم التاریخ بودن عقد پدر 88
- 4) یک اشکال بدوی به کلام مرحوم سید و پاسخ آن 89
- ب - طرح یک سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاریخ بودن عقد پدر و راههای مختلف پاسخ به آن 90
- اشاره 90
- 1) تمسک به استصحاب عدم ازلی و نقد آن 91
- 2) تمسک به قاعدۀ مقتضی و مانع 91
- 3) تمسّک به عام در شبهه مصداقیه و نقد آن 92
- 1) وجه اوّل پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 93
- اشاره 93
- ج - بررسی کلام مرحوم سیّد در تقدیم عقد جدّ توسط استاد - مد ظلّه - 93
- 3) یک خاطره علمی 94
- 2) وجه دوم پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 94
- 4) نتیجه بحث 95
- اشاره 96
- کلام در این مسئله بود که اگر پدر، صغیره را به عقد زید و جدّ، او را به عقد عمرو درآورد. کدام یک از دو عقد صحیح است. 96
- 1381/07/09 سه شنبه درس شمارۀ (452) کتاب النکاح/سال پنجم 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- اشاره 96
- صورت دوم: تنها تاریخ عقد پدر معلوم است 97
- صورت اول: تنها تاریخ عقد جد معلوم است 97
- اشاره 97
- وجه اول: قاعده مقتضی و مانع 98
- نقد استاد مد ظله: 98
- وجه دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 99
- نقد استاد مد ظله: 100
- نقد استاد مد ظله 101
- وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه 101
- وجه سوم: استصحاب عدم ازلی 101
- کلام استاد مد ظله: 102
- احتمال اول: قاعده مقتضی و مانع 102
- احتمال دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصص 102
- صورت سوم: مجهولی التاریخ 102
- اشاره 102
- احتمال سوم: استصحاب به نحو لیس تامه 103
- نقد مشترک استاد مد ظله بر وجوه گذشته: 103
- حکم صورت اول: که تنها تاریخ عقد جدّ معلوم باشد 104
- حکم صورت سوم: مجهولی التاریخ: 104
- نظر استاد مد ظله در حکم صورتهای ثلاثه: 104
- حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد 105
- نقد استاد مد ظله: 106
- اشاره 106
- کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله در حکم معلوم بالاجمال: 106
- 1381/07/10 چهارشنبه درس شمارۀ (453) کتاب النکاح/سال پنجم 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- 1) تصویر مسئله و کلام صاحب عروه: 108
- الف) بررسی کلمات فقهاء در مورد فرض اختلاف و تشاح پدر و جدّ نسبت به ولایت بر صغیر و صغیره 108
- اشاره 108
- 2) ذکر کلماتِ قائلین به صحت عقد پدر در فرض تشاحّ 110
- 3) نقل کلمات قائلین به بطلان عقد پدر در فرض تشاحّ 111
- ب) بررسی روایات مسئله 114
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 116
- 1381/07/14 یکشنبه درس شمارۀ (454) کتاب النکاح/سال پنجم 116
- الف) بررسی روایات 116
- خلاصۀ درس این جلسه: 116
- در صورت اختلاف نظر و نزاع پدر و جدّ، اگر پدر فرزند صغیره خود را زودتر عقد نمود آیا این عقد باطل است یا صحیح می باشد؟ 116
- اشاره 116
- اشاره 116
- جواب شبهه: 117
- شبهه اطلاق در حدیث: 117
- 2 - روایت عبید الله بن زراره 118
- توضیحی درباره کلمه «احق» در روایت: 118
- 3 - روایت علی بن جعفر عن أخیه موسی بن جعفر علیه السلام 118
- 4 - صحیحه هشام بن سالم و محمد بن حکیم 119
- 5 - موثقه عبید بن زراره: 121
- 6 - روایت ابی العباس 122
- ج) دنباله مسئله 9: متن عروه: 123
- ب) آیا جدّ اعلی هم بر پدر مقدّم است؟ 123
- 1381/7/15 دوشنبه درس شمارۀ (455) کتاب النکاح/سال پنجم 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- تزویج مولّی علیه توسط ولیّ به شخص ذات عیب 125
- الف) بررسی جواز و عدم جواز عقد مذکور 125
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید 125
- اشاره 125
- 2) بررسی کلمات و نظرات فقهاء 126
- ب) حق خیار ولیّ و مولّی علیه پس از بلوغ در موارد جواز تزویج به ذات عیب 129
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید در مورد خیار مولّی علیه 129
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید 131
- 3) جواب مرحوم آقای خوئی از اشکال مرحوم آقای حکیم 131
- 4) نظر مرحوم سید در مورد خیار ولیّ در ما نحن فیه 132
- 1381/7/16 سه شنبه درس شمارۀ (456) کتاب النکاح/سال پنجم 133
- اشاره 133
- ایراد به تفصیل بین حق استیفاء و حق اسقاط خیار 133
- متن عروه: 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- اگر ولیّ هنگام عقد، جاهل به عیب باشد ولی بعد از عقد عیب را بفهمد و عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد 135
- ادامۀ متن عروه: 135
- امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد 136
- اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد 136
- خلاصۀ درس این جلسه: 138
- 1381/7/17 چهارشنبه درس شمارۀ (457) کتاب النکاح/سال پنجم 138
- اشاره 138
- الف) بررسی حقّ وصیّ در تزویج مجنون یا صغیر 138
- 1) متن عروه 138
- کلام مرحوم آقای خویی 139
- 2) اقوال در مسئله 139
- : الف) آیات: 139
- 3) بررسی ادلّه مسئله 139
- نقد استاد مد ظله: 140
- ب) روایات: 141
- 4) ذکر دو روایت مبنی بر عدم صحت تزویج وصی نسبت به صغیر 142
- الف) بیان صور مختلف وصیت: 144
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- 1381/07/20 شنبه درس شمارۀ (458) کتاب النکاح/سال پنجم 144
- اشاره 144
- 1) توضیحی دربارۀ مسئله: 145
- ب) تحقیق در مورد وصیّتی که در آن به امر تزویج اشاره یا تصریح شده: 145
- 3) تحقیق درباره نسبت «قول به عدم صحت» به مشهور 146
- 2) فایده تحقیق در مشهور بودن یا نبودن یک قول 146
- ج) بررسی آیاتی که به عنوان مدرک حکم به صحت مطرح شده: 147
- اشاره 147
- 1) آیه اوّل: 147
- 2) آیه دوم: 148
- اشاره 148
- اشکال مرحوم آقای حکیم با توضیحی از استاد مد ظلّه: 148
- 1) روایت ابو بصیر: 150
- اشاره 150
- د) بررسی روایاتی که برای اثبات حکم صحّت به آنها استدلال شده است: 150
- 3) روایت حلبی: 152
- 2) صحیحۀ ابی بصیر و محمد بن مسلم: 152
- 4) روایت حلبی و ابو بصیر و سماعه: 152
- 5) روایت ابو بصیر و سماعه: 152
- 6) روایت عیاشی: 153
- 7) روایت سماعه: 154
- 1) صحیحه ابن بزیع: 154
- اشاره 154
- 2) صحیحه ابو عبیدۀ حذّاء: 154
- ه) بررسی روایاتی که برای عدم صحت به آنها استدلال شده: 154
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان 155
- الف) نقل و بررسی بقیّه روایاتی که جهت حق داشتن وصی برای تزویج صغیره به آنها استناد شده است: 155
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- 1381/07/21 یکشنبه درس شمارۀ (459) کتاب النکاح/سال پنجم 155
- اشاره 155
- 2 - روایت رفاعه 155
- اشاره 156
- 3 - روایت محمد بن مسلم: 156
- *بررسی سند روایت: 156
- *معنا و دلالت حدیث: 157
- 4 - روایت خالد الطویل: 158
- ب) روایاتی که به آنها استدلال شده که وصی، اجازه نکاح صغیره را ندارد و عقد او فضولی است: 159
- 1 - روایت أبو عبیده حذاء 159
- 3 - صحیحۀ محمد بن مسلم 159
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 159
- 5 - روایت دیگری از محمد بن مسلم 160
- 6 - روایت عبیده بن زراره 160
- 4 - صحیحه دیگر محمد بن مسلم 160
- 7 - صحیحه منصور بن حازم 160
- 11 - روایت محمد بن اسماعیل بن بزیع 161
- اشاره 161
- 10 - روایت داود بن سرحان 161
- 9 - صحیحه ابن ابی یعفور 161
- 8 - روایت دعائم الاسلام 161
- *بررسی سند حدیث 162
- *مفاد روایت: 162
- ج) جمع روایات: 163
- اشاره 163
- 1 - توجیه مرحوم نراقی: 163
- 2 - حمل ولایت وصی بر استحباب 164
- 3 - توجیه استاد (مد ظلّه) درباره «موصی الیه» 165
- اشاره 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- الف: تکمیل مناقشه در استدلال به روایات مذکور 167
- 1381/07/22 دوشنبه درس شمارۀ (460) کتاب النکاح/سال پنجم 167
- 1) توضیح استدلال 168
- ب: استدلال به روایاتی که «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را به «ولی امرها» تفسیر نموده اند 168
- اشاره 169
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله - در استدلال مذکور 169
- یک اشکال و پاسخ آن 170
- ج: بررسی ادلۀ دال بر عدم جواز تزویج صغیره توسط وصی 171
- اشاره 171
- 1) توجیه روایاتی که ولایت را منحصر در پدر و یا صحت عقد را منحصر در عقد او می داند: 172
- 3) پاسخ صحیح به استدلال به روایات حاصره ولایت در پدر 172
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 172
- 4) توضیح مبنای اصولی عدم جواز تمسک به عام برای تبیین کیفیت اراده با روشن بودن مراد 173
- 5 - تطبیق مبنای اصولی فوق بر محلّ کلام 175
- اشاره 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به این استدلال 178
- 6 - استدلال به روایت ابن بزیع که عقد وصی را فضولی دانسته است 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به استدلال مذکور 179
- 7 - استدلال به روایاتی که صحت عقد باکره را منحصر در امر از جانب دختر می داند 179
- اشاره 179
- د - چکیده بحث و نتیجه گیری 180
- اشاره 180
- نکته ای دربارۀ ادعای شهرت بر عدم صحت تزویج وصی 181
- 1381/07/23 سه شنبه درس شمارۀ (461) کتاب النکاح/سال پنجم 182
- بررسی مسئلۀ 12: واجب است وصی اینکه تزویج کند مجنون و صغیری که نیاز به ازدواج دارد. 182
- اشاره 182
- خلاصۀ درس این جلسه: 182
- اشاره 182
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله و نقد آن 186
- بررسی مسئلۀ 13: للحاکم الشرعی تزویج من لا ولیّ له من الأب و الجدّ و الوصیّ 187
- 1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم 190
- الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند 190
- 1 - متن عروه: 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- اشاره 190
- 2 - کلام مرحوم صاحب جواهر 191
- 4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه» 192
- 3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله 192
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم و نقد استاد مد ظله 194
- 6 - نقل کلامی از صاحب حدائق و بررسی آن 195
- اشاره 197
- الف) بررسی مجدد اقوال فقها (دلیل اجماع): 197
- 1381/07/27 شنبه درس شمارۀ (463) کتاب النکاح/سال پنجم 197
- 1 - یادآوری مطالب گذشته و طرح اشکال اجماع 197
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- 2 - تأملی در کلام مرحوم شیخ و قطب الدین کیدری قدس سرّه: 198
- 3 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 200
- ب) بررسی ادلۀ دیگر و بیان مختار استاد (مد ظلّه): 202
- 1 - نظر صاحب مدارک قدس سرّه: 202
- 3 - نقد کلام صاحب حدائق رحمه الله توسط استاد (مد ظلّه): 203
- 2 - مناقشۀ صاحب حدائق قدس سرّه: 203
- 4 - نظر و مختار استاد (مد ظلّه): 204
- اشاره 207
- الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له 207
- 1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- 1) چکیده بحث گذشته 209
- ب - استدراکی بر بحث ولایت اوصیاء در امر تزویج 209
- 2) تقویت استدلال به روایات «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» و دفع اشکال آن: 210
- 3) اشکال به استدلال به عموم تعلیل موثقه محمد بن مسلم 211
- ج - استحباب استیذان دختر در تزویج 213
- 1) متن مسئله 14 213
- 2) توضیح مسئله و استحباب استیذان از پدر یا جدّ 214
- 3) بررسی استحباب توکیل برادر 215
- 4) بررسی استدلال مرحوم آقای حکیم برای اثبات اولویت برادر بزرگتر 216
- 1) عبارت متن (مسئله 15) 217
- 2) توضیح مسئله و اشاره اجمالی به کلام علماء 217
- د) بررسی موارد علامت رضا بودن سکوت باکره 217
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 219
- اشاره 219
- فرمایش صاحب جواهر رحمه الله در مسئله سکوت بکر: 219
- 1381/7/29 دوشنبه درس شمارۀ (465) کتاب النکاح/سال پنجم 219
- فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله در مسئله: 220
- اشاره 220
- اشکال استاد مد ظله به مرحوم آقای حکیم: 221
- توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله: 222
- مناقشۀ استاد مد ظله در کلام مرحوم آقای خویی: 223
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله در مسئله: 223
- اشاره 223
- روایت اول: روایت ضحّاک بن مزاحم 224
- روایات مسئله: 224
- روایت دوم: روایت طبری 225
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام 225
- روایت چهارم: صحیحۀ حلبی: 226
- روایت ششم: روایت یزید کناسی 227
- روایت هفتم: صحیحه بزنطی، 227
- روایت پنجم: روایت داود بن سرحان 227
- خلاصۀ درس این جلسه: 228
- 1381/8/1 چهارشنبه درس شمارۀ (466) کتاب النکاح/سال پنجم 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- الف) کلام مرحوم آقای خویی دربارۀ روایت «اذنها صماتها» و توضیح استاد مد ظله 228
- کلام استاد مد ظله 229
- متن عروه 230
- توضیح مسئله: 230
- ب) شرایط ولایت داشتن اولیاء 230
- ولایتی بر پدر کافر بر فرزند مسلم نیست 232
- متن عروه: 232
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- الف) بررسی اقوال فقها 232
- 1381/08/04 شنبه درس شمارۀ (467) کتاب النکاح/سال پنجم 232
- اشاره 232
- اشاره 232
- ب) بررسی سائر ادله 233
- 2 - توضیح کلام حدائق توسط استاد (مد ظلّه) 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 234
- ج) بررسی آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 235
- د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» 235
- 2 - مناقشۀ شیخ انصاری رحمه الله در دلالت آیه 236
- 3 - دفاع مفتاح الکرامه و القواعد الفقهیه از دلالت آیه 237
- 4 - توضیح کلام شیخ رحمه الله در رد دفاع مذکور توسط استاد (مد ظله) 238
- 1381/08/05 یکشنبه درس شمارۀ «468» کتاب النکاح / سال پنجم 240
- اشاره 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- 1 - آیۀ شریفه: «وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ» 240
- الف) ادامۀ بررسی ادلّۀ عدم ولایت کافر بر مؤمن: 240
- بررسی استدلال: 240
- اشاره 240
- نقل اول: عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الاسلام یعلو و لا یُعلی علیه»: 241
- 2 - روایت شریفۀ: «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه» 241
- بررسی استدلال: 242
- نقل دوم: مرحوم آقای بجنوردی روایت را با زیادتی نقل کرده اند که: الاسلام یعلو و لا یعلی علیه و الکفار بمنزله الموتی لا یحجبون و لا یرثون. 242
- بررسی استدلال: 242
- الف) روایت عبد الله بن أعین: 244
- 4 چند روایت دیگر 244
- ب) روایت عبد الرحمن بن أعین: 244
- 3 - روایت عوالی اللئالی: 244
- ج) موثقه عبد الرحمن بن أعین: 245
- د) صحیحۀ جمیل و هشام: 245
- مناقشه استاد مد ظلّه: 245
- تقریب استدلال: 245
- اشاره 247
- 5 - استدلال علامه حلّی در نهایه الاحکام: 247
- *مناقشه استاد (مد ظلّه) 248
- ب) دلیل مسئله طبق نظر استاد (مدّ ظلّه) 249
- *آیا مدرک این دو قول چه می تواند باشد؟ 250
- ج) آیا کافر می تواند بر کافر ولایت داشته باشد؟ 250
- اشاره 250
- الف) پی گیری تحقیق در مسئله ولایت کافر بر مسلمان: 252
- اشاره 252
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 252
- 1381/08/06 دوشنبه درس شمارۀ «469» کتاب النکاح / سال پنجم 252
- اشاره 252
- 1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه: 253
- 2) نقد استاد (مدّ ظلّه) 253
- 4) نقد استاد (مدّ ظلّه) 254
- 3) دلیل دوم آقای خویی، قاعدۀ إلزام: 254
- ب) بررسی مسئله ولایت کافر بر کافر: 255
- 1) اشاره ای به گذشته و بیان وجه کلام قائلین به نفی ولایت: 255
- 2) نقد استاد مدّ ظلّه: 255
- 3) نظر شیخ طوسی و قطب الدین کیدری دربارۀ ولایت کافر بر کافر و مسلمان بر کافر: 256
- 5) نظر صاحب جواهر: 257
- 6) نظر استاد مدّ ظلّه: 257
- 4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد: 257
- ج) بررسی ولایت سفیه: 258
- 1) متن عروه با توضیح استاد مدّ ظلّه: 258
- 2) بیان وجه عدم مانعیت سفه از ولایت: 259
- د) تقریب ولایت ولیّ در مواردی که فساد عقل او زودگذر است: 260
- متن عروه: 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- 1381/08/07 سه شنبه درس شمارۀ «470» کتاب النکاح / سال پنجم 262
- اشاره 262
- توضیح فقرۀ یجب مراعاه مصلحه الموکّل: 263
- استدلال به موثقۀ عمار بر استقلال باکره و جواب از آن (استدراکٌ عمّا تقدم) 266
- اشاره 266
- توجیهات مختلف در موثقۀ عمار 267
- مختار استاد مد ظلّه در توجیه روایت 269
که همیشه و در همه جا آنها می توانند اعمال ولایت کنند از محل کلام خارج بوده و مورد بحث نیست و این روایات هم ناظر به آن نمی باشد. همچنان که این روایات به ولایت الهی نیز ناظر نیست. و اما به این معنا که امام علیه السلام طبق ضوابط معمولی صغیره و مجنونه را در غیر صورت ضرورت و در حد امور حسبیه آیا تزویج می کند یا نه، به نظر ما این روایات نافی آن است و آنها نیز در غیر ضرورت اقدام به تزویج صغیره و مجنونه نمی کرده اند. پس مقدم داشتن ادلۀ ولایت حاکم بر ادلۀ نافی ولایت ترجیحی ندارد.
خلاصه: حق با مرحوم صاحب مدارک است و تفصیل صاحب حدائق رحمه الله را نمی توان پذیرفت و نباید قایل به ولایت حاکم بر صغیره شد. البته ولایت او بر صغار از باب امور حسبی بحثی دیگر است که در جای خود باید بحث شود.
«* و السلام *»