- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- بیان موضوع: 1
- اشاره 1
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد جاری شده بر صبی یا صبیه توسط پدر یا جدّ 1
- 1381/6/23 شنبه درس شمارۀ (442) کتاب النکاح/سال پنجم 1
- حال به بیان اقوال فقهاء و روایات موجود در مسئله می پردازیم: 2
- الف) اقوال فقهاء در مورد خیار داشتن صبی یا صبیه: 2
- مفهوم خیار در اصطلاح قدماء و متأخرین 2
- ب) روایات نافی خیار از صبیّه 4
- ج) روایات مثبته خیار فسخ برای صبیّه 6
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- اشاره 8
- اشاره 8
- استدلال قدما، برای اثبات لزوم عقد به قواعد و بیان اشکال صاحب حدائق به آن 8
- 1381/06/24 یکشنبه درس شمارۀ (443) کتاب النکاح/سال پنجم 8
- ایراد آقای خوئی به کلام مرحوم آقای حکیم 9
- اشکال آقای حکیم بر استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی برای لزوم 9
- نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی 10
- نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق 11
- اشکال استاد دام ظله به استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی 12
- دلیل عدم خیار صبی: صحیحۀ أبو عبیدۀ حذاء: 15
- دو روایت بر اختیار فسخ داشتن صبی و صبیه 16
- اشاره 16
- دو توجیه شیخ طوسی برای دو روایت معارض 17
- بحث در مورد این مسئله بود که آیا عقدی که پدر بر صغیر یا صغیره انجام داده لازم است؟ 18
- اشاره 18
- بررسی روایات معارض: 18
- اشاره 18
- اشاره 18
- 1381/06/25 دوشنبه درس شمارۀ (444) کتاب النکاح/سال پنجم 18
- خلاصۀ درس این جلسه: 18
- الف) صحیحۀ محمد بن مسلم 19
- توجیه استاد مدّ ظله: 22
- ب) روایت یزید کناسی 24
- اشکالات شهید ثانی بر استدلال به این روایت 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- 1381/6/26 شنبه درس شمارۀ (445) کتاب النکاح/سال پنجم 26
- ادلۀ خیار صبی: معتبرۀ یزید کناسی 26
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 26
- بررسی اشکال اول: اشکال سندی 27
- بررسی اشکالات شهید ثانی رحمه الله 27
- بررسی اشکال دوم: تناقض در کلام شیخ رحمه الله 28
- مناقشه در یکی از مطالب گذشته 30
- بررسی اشکال سوم: 31
- بررسی اشکال چهارم: اضطراب و مخالفت با اصول 31
- اشکال استاد مد ظله بر استدلال به روایت یزید کناسی 34
- اشاره 34
- صحیحۀ أبو عبیدۀ حذّاء 34
- روایت ابان و معتبرۀ فضل بن عبد الملک 34
- سایر روایات مسئله 34
- 1) طرح بحث (یادآوری) 36
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 36
- 1381/06/27 چهارشنبه درس شمارۀ (446) کتاب النکاح/سال پنجم 36
- الف - بررسی روایاتی که در مورد صبی یا صبیه اثبات خیار می کنند 36
- اشاره 36
- 2) توجیه اول صحیحه محمد بن مسلم 37
- 3) توجیه دوّم صحیحه محمد بن مسلم 38
- 4) ناتمام بودن توجیه دوم بنا بر مبنای مختار 39
- 5) تقریب فنی توجیه اوّل صحیحه محمد بن مسلم 40
- 6) مقدمه ای برای توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذّاء 41
- 7) توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذاء 42
- 8) روایت یزید کناسی و روایات دالّۀ بر لزوم 43
- ب) ادله ای که فقط برای صبی اثبات خیار می کنند 44
- 2) بررسی قاعده لا ضرر و اشکال مرحوم آقای حکیم بر استدلال به آن برای نفی لزوم عقد صبی 44
- 1) بررسی روایت ابان 44
- اشاره 44
- 3) نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای حکیم 45
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 47
- تتمۀ مسئله چهارم: و کذا لا خیار للمجنون بعد افاقته 47
- اشاره 47
- 1381/07/02 سه شنبه درس شمارۀ (447) کتاب النکاح/سال پنجم 47
- اشاره 47
- ب) قاعدۀ لزوم 48
- الف: اجماع 48
- ادلۀ عدم خیار: 48
- ج) استصحاب 49
- اشاره 50
- مسئلۀ 5: یشترط فی صحه تزویج الأب و الجدّ و نفوذه عدم المفسده 50
- آیا باید اصیل در زمان عقد هم صلاحیت اجازه دادن را هم داشته باشد؟ 50
- بررسی کلام مرحوم آقای خوئی رحمه الله 51
- روایت اول صحیحۀ أبو عبیده 51
- اشاره 51
- روایت دوم: روایت عباد بن کثیر 52
- مقدمه توضیح روایت: اقوال در طلاق صبی: 53
- روایت سوم: صحیحۀ حلبی 53
- توضیح متن روایت: 55
- روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع 56
- اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی: 56
- اشکال اول به استدلال به روایت حلبی: 56
- اشاره 58
- 1381/07/03 چهارشنبه درس شمارۀ (448) کتاب النکاح/سال پنجم 58
- خلاصۀ درس این جلسه: 58
- الف) آیا مجیز در هنگام عقد باید صلاحیت اجازه داشته باشد؟ 58
- ب) بررسی ادّعای اجماع بر اشتراط عقد ولیّ به عدم مفسده: 59
- ج) استدلال به «لا ضرر» بر عدم صحت عقد: 61
- د) استدلال به روایات خاصه بر اعتبار عدم مفسده در عقد ولی: 62
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- اشاره 65
- مسئله 5: یشترط فی صحه تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده 65
- 1381/06/07 شنبه درس شمارۀ (449) کتاب النکاح/سال پنجم 65
- الف) بررسی دنباله مسئله پنجم پیرامون شرائط صحّت تزویج ولیّ 66
- 1 - دلیل لزوم رعایت مصلحت: 66
- 3 - آیا انتخاب اصلح واجب است؟ 67
- 2 - اشکال استاد مد ظله به این دلیل: 67
- 4 - نظر استاد مد ظلّه 68
- 5 - اشکال مرحوم آقای حکیم به عبارت عروه 69
- 6 - نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم 70
- اشاره 72
- 1 - بیان مسئله 72
- ب) تزویج دختر به کمتر از مهر المثل یا پسر به بیشتر از آن 72
- 2 - مسامحه در عبارت عروه 73
- 1) طرح مسئله و اشاره به قول صحت عقد با همان مهر المسمی (یادآوری و تکمیل) 75
- 1381/7/7 یکشنبه درس شمارۀ (450) کتاب النکاح/سال پنجم 75
- الف) ادامه بررسی مسئله 6 75
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 75
- اشاره 75
- 2) بررسی نفوذ عقد نسبت به مهریه: 77
- 3) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مناقشۀ استاد - مد ظله - 77
- 4) بررسی صحت و بطلان اصل عقد: 78
- 2) توضیح مسئله 80
- 1) متن مسئله 80
- تکملۀ درس شماره 450 80
- ب) بررسی مسئله 7 80
- ج) بررسی مسئله 8 81
- 1) متن مسئله 81
- 2) توضیح مسئله 81
- 3) بررسی حکم مسئله 82
- اشاره 84
- خلاصۀ درس این جلسه: 84
- 1) توضیح فرمایش مرحوم سید 84
- الف - بررسی مسئله 9 84
- 1381/07/08 دوشنبه درس شمارۀ (451) کتاب النکاح/سال پنجم 84
- 2) بررسی جریان و عدم جریان استصحاب در معلوم التاریخ 86
- 3) ادامه کلام سید و حکم معلوم التاریخ بودن عقد پدر 88
- 4) یک اشکال بدوی به کلام مرحوم سید و پاسخ آن 89
- ب - طرح یک سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاریخ بودن عقد پدر و راههای مختلف پاسخ به آن 90
- اشاره 90
- 1) تمسک به استصحاب عدم ازلی و نقد آن 91
- 2) تمسک به قاعدۀ مقتضی و مانع 91
- 3) تمسّک به عام در شبهه مصداقیه و نقد آن 92
- ج - بررسی کلام مرحوم سیّد در تقدیم عقد جدّ توسط استاد - مد ظلّه - 93
- اشاره 93
- 1) وجه اوّل پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 93
- 3) یک خاطره علمی 94
- 2) وجه دوم پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 94
- 4) نتیجه بحث 95
- اشاره 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- 1381/07/09 سه شنبه درس شمارۀ (452) کتاب النکاح/سال پنجم 96
- کلام در این مسئله بود که اگر پدر، صغیره را به عقد زید و جدّ، او را به عقد عمرو درآورد. کدام یک از دو عقد صحیح است. 96
- اشاره 96
- صورت اول: تنها تاریخ عقد جد معلوم است 97
- اشاره 97
- صورت دوم: تنها تاریخ عقد پدر معلوم است 97
- نقد استاد مد ظله: 98
- وجه اول: قاعده مقتضی و مانع 98
- وجه دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 99
- نقد استاد مد ظله: 100
- وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه 101
- وجه سوم: استصحاب عدم ازلی 101
- نقد استاد مد ظله 101
- صورت سوم: مجهولی التاریخ 102
- کلام استاد مد ظله: 102
- احتمال اول: قاعده مقتضی و مانع 102
- احتمال دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصص 102
- اشاره 102
- نقد مشترک استاد مد ظله بر وجوه گذشته: 103
- احتمال سوم: استصحاب به نحو لیس تامه 103
- نظر استاد مد ظله در حکم صورتهای ثلاثه: 104
- حکم صورت سوم: مجهولی التاریخ: 104
- حکم صورت اول: که تنها تاریخ عقد جدّ معلوم باشد 104
- حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد 105
- اشاره 106
- کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله در حکم معلوم بالاجمال: 106
- نقد استاد مد ظله: 106
- اشاره 108
- الف) بررسی کلمات فقهاء در مورد فرض اختلاف و تشاح پدر و جدّ نسبت به ولایت بر صغیر و صغیره 108
- 1381/07/10 چهارشنبه درس شمارۀ (453) کتاب النکاح/سال پنجم 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- 1) تصویر مسئله و کلام صاحب عروه: 108
- 2) ذکر کلماتِ قائلین به صحت عقد پدر در فرض تشاحّ 110
- 3) نقل کلمات قائلین به بطلان عقد پدر در فرض تشاحّ 111
- ب) بررسی روایات مسئله 114
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 116
- در صورت اختلاف نظر و نزاع پدر و جدّ، اگر پدر فرزند صغیره خود را زودتر عقد نمود آیا این عقد باطل است یا صحیح می باشد؟ 116
- 1381/07/14 یکشنبه درس شمارۀ (454) کتاب النکاح/سال پنجم 116
- اشاره 116
- خلاصۀ درس این جلسه: 116
- اشاره 116
- الف) بررسی روایات 116
- جواب شبهه: 117
- شبهه اطلاق در حدیث: 117
- 2 - روایت عبید الله بن زراره 118
- توضیحی درباره کلمه «احق» در روایت: 118
- 3 - روایت علی بن جعفر عن أخیه موسی بن جعفر علیه السلام 118
- 4 - صحیحه هشام بن سالم و محمد بن حکیم 119
- 5 - موثقه عبید بن زراره: 121
- 6 - روایت ابی العباس 122
- ب) آیا جدّ اعلی هم بر پدر مقدّم است؟ 123
- ج) دنباله مسئله 9: متن عروه: 123
- الف) بررسی جواز و عدم جواز عقد مذکور 125
- 1381/7/15 دوشنبه درس شمارۀ (455) کتاب النکاح/سال پنجم 125
- تزویج مولّی علیه توسط ولیّ به شخص ذات عیب 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید 125
- اشاره 125
- 2) بررسی کلمات و نظرات فقهاء 126
- ب) حق خیار ولیّ و مولّی علیه پس از بلوغ در موارد جواز تزویج به ذات عیب 129
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید در مورد خیار مولّی علیه 129
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید 131
- 3) جواب مرحوم آقای خوئی از اشکال مرحوم آقای حکیم 131
- 4) نظر مرحوم سید در مورد خیار ولیّ در ما نحن فیه 132
- متن عروه: 133
- ایراد به تفصیل بین حق استیفاء و حق اسقاط خیار 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- اشاره 133
- 1381/7/16 سه شنبه درس شمارۀ (456) کتاب النکاح/سال پنجم 133
- اگر ولیّ هنگام عقد، جاهل به عیب باشد ولی بعد از عقد عیب را بفهمد و عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد 135
- ادامۀ متن عروه: 135
- امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد 136
- اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد 136
- خلاصۀ درس این جلسه: 138
- 1381/7/17 چهارشنبه درس شمارۀ (457) کتاب النکاح/سال پنجم 138
- اشاره 138
- الف) بررسی حقّ وصیّ در تزویج مجنون یا صغیر 138
- 1) متن عروه 138
- : الف) آیات: 139
- 3) بررسی ادلّه مسئله 139
- کلام مرحوم آقای خویی 139
- 2) اقوال در مسئله 139
- نقد استاد مد ظله: 140
- ب) روایات: 141
- 4) ذکر دو روایت مبنی بر عدم صحت تزویج وصی نسبت به صغیر 142
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- الف) بیان صور مختلف وصیت: 144
- 1381/07/20 شنبه درس شمارۀ (458) کتاب النکاح/سال پنجم 144
- اشاره 144
- 1) توضیحی دربارۀ مسئله: 145
- ب) تحقیق در مورد وصیّتی که در آن به امر تزویج اشاره یا تصریح شده: 145
- 2) فایده تحقیق در مشهور بودن یا نبودن یک قول 146
- 3) تحقیق درباره نسبت «قول به عدم صحت» به مشهور 146
- 1) آیه اوّل: 147
- اشاره 147
- ج) بررسی آیاتی که به عنوان مدرک حکم به صحت مطرح شده: 147
- اشکال مرحوم آقای حکیم با توضیحی از استاد مد ظلّه: 148
- اشاره 148
- 2) آیه دوم: 148
- د) بررسی روایاتی که برای اثبات حکم صحّت به آنها استدلال شده است: 150
- 1) روایت ابو بصیر: 150
- اشاره 150
- 4) روایت حلبی و ابو بصیر و سماعه: 152
- 3) روایت حلبی: 152
- 2) صحیحۀ ابی بصیر و محمد بن مسلم: 152
- 5) روایت ابو بصیر و سماعه: 152
- 6) روایت عیاشی: 153
- 7) روایت سماعه: 154
- اشاره 154
- 1) صحیحه ابن بزیع: 154
- 2) صحیحه ابو عبیدۀ حذّاء: 154
- ه) بررسی روایاتی که برای عدم صحت به آنها استدلال شده: 154
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان 155
- الف) نقل و بررسی بقیّه روایاتی که جهت حق داشتن وصی برای تزویج صغیره به آنها استناد شده است: 155
- 2 - روایت رفاعه 155
- 1381/07/21 یکشنبه درس شمارۀ (459) کتاب النکاح/سال پنجم 155
- اشاره 155
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- اشاره 156
- 3 - روایت محمد بن مسلم: 156
- *بررسی سند روایت: 156
- *معنا و دلالت حدیث: 157
- 4 - روایت خالد الطویل: 158
- ب) روایاتی که به آنها استدلال شده که وصی، اجازه نکاح صغیره را ندارد و عقد او فضولی است: 159
- 3 - صحیحۀ محمد بن مسلم 159
- 1 - روایت أبو عبیده حذاء 159
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 159
- 5 - روایت دیگری از محمد بن مسلم 160
- 4 - صحیحه دیگر محمد بن مسلم 160
- 6 - روایت عبیده بن زراره 160
- 7 - صحیحه منصور بن حازم 160
- 10 - روایت داود بن سرحان 161
- 9 - صحیحه ابن ابی یعفور 161
- 11 - روایت محمد بن اسماعیل بن بزیع 161
- 8 - روایت دعائم الاسلام 161
- اشاره 161
- *بررسی سند حدیث 162
- *مفاد روایت: 162
- ج) جمع روایات: 163
- اشاره 163
- 1 - توجیه مرحوم نراقی: 163
- 2 - حمل ولایت وصی بر استحباب 164
- 3 - توجیه استاد (مد ظلّه) درباره «موصی الیه» 165
- الف: تکمیل مناقشه در استدلال به روایات مذکور 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- اشاره 167
- 1381/07/22 دوشنبه درس شمارۀ (460) کتاب النکاح/سال پنجم 167
- 1) توضیح استدلال 168
- ب: استدلال به روایاتی که «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را به «ولی امرها» تفسیر نموده اند 168
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله - در استدلال مذکور 169
- اشاره 169
- یک اشکال و پاسخ آن 170
- ج: بررسی ادلۀ دال بر عدم جواز تزویج صغیره توسط وصی 171
- اشاره 171
- 3) پاسخ صحیح به استدلال به روایات حاصره ولایت در پدر 172
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 172
- 1) توجیه روایاتی که ولایت را منحصر در پدر و یا صحت عقد را منحصر در عقد او می داند: 172
- 4) توضیح مبنای اصولی عدم جواز تمسک به عام برای تبیین کیفیت اراده با روشن بودن مراد 173
- 5 - تطبیق مبنای اصولی فوق بر محلّ کلام 175
- اشاره 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به این استدلال 178
- 6 - استدلال به روایت ابن بزیع که عقد وصی را فضولی دانسته است 178
- اشاره 179
- پاسخ استاد (مد ظله) به استدلال مذکور 179
- 7 - استدلال به روایاتی که صحت عقد باکره را منحصر در امر از جانب دختر می داند 179
- اشاره 180
- د - چکیده بحث و نتیجه گیری 180
- نکته ای دربارۀ ادعای شهرت بر عدم صحت تزویج وصی 181
- بررسی مسئلۀ 12: واجب است وصی اینکه تزویج کند مجنون و صغیری که نیاز به ازدواج دارد. 182
- اشاره 182
- اشاره 182
- 1381/07/23 سه شنبه درس شمارۀ (461) کتاب النکاح/سال پنجم 182
- خلاصۀ درس این جلسه: 182
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله و نقد آن 186
- بررسی مسئلۀ 13: للحاکم الشرعی تزویج من لا ولیّ له من الأب و الجدّ و الوصیّ 187
- 1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم 190
- 1 - متن عروه: 190
- الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند 190
- اشاره 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- 2 - کلام مرحوم صاحب جواهر 191
- 4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه» 192
- 3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله 192
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم و نقد استاد مد ظله 194
- 6 - نقل کلامی از صاحب حدائق و بررسی آن 195
- اشاره 197
- 1 - یادآوری مطالب گذشته و طرح اشکال اجماع 197
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- 1381/07/27 شنبه درس شمارۀ (463) کتاب النکاح/سال پنجم 197
- الف) بررسی مجدد اقوال فقها (دلیل اجماع): 197
- 2 - تأملی در کلام مرحوم شیخ و قطب الدین کیدری قدس سرّه: 198
- 3 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 200
- ب) بررسی ادلۀ دیگر و بیان مختار استاد (مد ظلّه): 202
- 1 - نظر صاحب مدارک قدس سرّه: 202
- 3 - نقد کلام صاحب حدائق رحمه الله توسط استاد (مد ظلّه): 203
- 2 - مناقشۀ صاحب حدائق قدس سرّه: 203
- 4 - نظر و مختار استاد (مد ظلّه): 204
- الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له 207
- اشاره 207
- 1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- 1) چکیده بحث گذشته 209
- ب - استدراکی بر بحث ولایت اوصیاء در امر تزویج 209
- 2) تقویت استدلال به روایات «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» و دفع اشکال آن: 210
- 3) اشکال به استدلال به عموم تعلیل موثقه محمد بن مسلم 211
- ج - استحباب استیذان دختر در تزویج 213
- 1) متن مسئله 14 213
- 2) توضیح مسئله و استحباب استیذان از پدر یا جدّ 214
- 3) بررسی استحباب توکیل برادر 215
- 4) بررسی استدلال مرحوم آقای حکیم برای اثبات اولویت برادر بزرگتر 216
- 1) عبارت متن (مسئله 15) 217
- د) بررسی موارد علامت رضا بودن سکوت باکره 217
- 2) توضیح مسئله و اشاره اجمالی به کلام علماء 217
- اشاره 219
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 219
- 1381/7/29 دوشنبه درس شمارۀ (465) کتاب النکاح/سال پنجم 219
- فرمایش صاحب جواهر رحمه الله در مسئله سکوت بکر: 219
- اشاره 220
- فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله در مسئله: 220
- اشکال استاد مد ظله به مرحوم آقای حکیم: 221
- توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله: 222
- مناقشۀ استاد مد ظله در کلام مرحوم آقای خویی: 223
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله در مسئله: 223
- اشاره 223
- روایات مسئله: 224
- روایت اول: روایت ضحّاک بن مزاحم 224
- روایت دوم: روایت طبری 225
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام 225
- روایت چهارم: صحیحۀ حلبی: 226
- روایت پنجم: روایت داود بن سرحان 227
- روایت ششم: روایت یزید کناسی 227
- روایت هفتم: صحیحه بزنطی، 227
- اشاره 228
- اشاره 228
- خلاصۀ درس این جلسه: 228
- 1381/8/1 چهارشنبه درس شمارۀ (466) کتاب النکاح/سال پنجم 228
- الف) کلام مرحوم آقای خویی دربارۀ روایت «اذنها صماتها» و توضیح استاد مد ظله 228
- کلام استاد مد ظله 229
- ب) شرایط ولایت داشتن اولیاء 230
- توضیح مسئله: 230
- متن عروه 230
- الف) بررسی اقوال فقها 232
- ولایتی بر پدر کافر بر فرزند مسلم نیست 232
- متن عروه: 232
- 1381/08/04 شنبه درس شمارۀ (467) کتاب النکاح/سال پنجم 232
- اشاره 232
- اشاره 232
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- ب) بررسی سائر ادله 233
- 2 - توضیح کلام حدائق توسط استاد (مد ظلّه) 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 234
- ج) بررسی آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 235
- د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» 235
- 2 - مناقشۀ شیخ انصاری رحمه الله در دلالت آیه 236
- 3 - دفاع مفتاح الکرامه و القواعد الفقهیه از دلالت آیه 237
- 4 - توضیح کلام شیخ رحمه الله در رد دفاع مذکور توسط استاد (مد ظله) 238
- اشاره 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- 1381/08/05 یکشنبه درس شمارۀ «468» کتاب النکاح / سال پنجم 240
- بررسی استدلال: 240
- اشاره 240
- الف) ادامۀ بررسی ادلّۀ عدم ولایت کافر بر مؤمن: 240
- 1 - آیۀ شریفه: «وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ» 240
- نقل اول: عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الاسلام یعلو و لا یُعلی علیه»: 241
- 2 - روایت شریفۀ: «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه» 241
- نقل دوم: مرحوم آقای بجنوردی روایت را با زیادتی نقل کرده اند که: الاسلام یعلو و لا یعلی علیه و الکفار بمنزله الموتی لا یحجبون و لا یرثون. 242
- بررسی استدلال: 242
- بررسی استدلال: 242
- الف) روایت عبد الله بن أعین: 244
- 4 چند روایت دیگر 244
- 3 - روایت عوالی اللئالی: 244
- ب) روایت عبد الرحمن بن أعین: 244
- د) صحیحۀ جمیل و هشام: 245
- مناقشه استاد مد ظلّه: 245
- ج) موثقه عبد الرحمن بن أعین: 245
- تقریب استدلال: 245
- 5 - استدلال علامه حلّی در نهایه الاحکام: 247
- اشاره 247
- *مناقشه استاد (مد ظلّه) 248
- ب) دلیل مسئله طبق نظر استاد (مدّ ظلّه) 249
- ج) آیا کافر می تواند بر کافر ولایت داشته باشد؟ 250
- *آیا مدرک این دو قول چه می تواند باشد؟ 250
- اشاره 250
- اشاره 252
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 252
- الف) پی گیری تحقیق در مسئله ولایت کافر بر مسلمان: 252
- اشاره 252
- 1381/08/06 دوشنبه درس شمارۀ «469» کتاب النکاح / سال پنجم 252
- 1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه: 253
- 2) نقد استاد (مدّ ظلّه) 253
- 4) نقد استاد (مدّ ظلّه) 254
- 3) دلیل دوم آقای خویی، قاعدۀ إلزام: 254
- 1) اشاره ای به گذشته و بیان وجه کلام قائلین به نفی ولایت: 255
- 2) نقد استاد مدّ ظلّه: 255
- ب) بررسی مسئله ولایت کافر بر کافر: 255
- 3) نظر شیخ طوسی و قطب الدین کیدری دربارۀ ولایت کافر بر کافر و مسلمان بر کافر: 256
- 5) نظر صاحب جواهر: 257
- 6) نظر استاد مدّ ظلّه: 257
- 4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد: 257
- ج) بررسی ولایت سفیه: 258
- 1) متن عروه با توضیح استاد مدّ ظلّه: 258
- 2) بیان وجه عدم مانعیت سفه از ولایت: 259
- د) تقریب ولایت ولیّ در مواردی که فساد عقل او زودگذر است: 260
- متن عروه: 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- 1381/08/07 سه شنبه درس شمارۀ «470» کتاب النکاح / سال پنجم 262
- اشاره 262
- توضیح فقرۀ یجب مراعاه مصلحه الموکّل: 263
- استدلال به موثقۀ عمار بر استقلال باکره و جواب از آن (استدراکٌ عمّا تقدم) 266
- اشاره 266
- توجیهات مختلف در موثقۀ عمار 267
- مختار استاد مد ظلّه در توجیه روایت 269
1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم
اشاره
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ
خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
در جلسه پیش ولایت حاکم را بر تزویج من لا لی له تنها در فرض اضطرار و از باب امور حسبیه ثابت دانستیم.
در این جلسه اشاره می کنیم که این امر مخالف فتوای مشهور قدماء نیست. در ادامه به استدراکی درباره دلیل ولایت اوصیاء پرداخته، بر خلاف جلسات پیشین دلالت روایت مضمن «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را بر ولایت وصی پذیرفته و اشاره می کنیم که کلمۀ «وصیّ» با «الی» به معنای وصی قرار دادن می باشد و مربوط به پس از مرگ می باشد.
در ادامه دلالت عموم تعلیل در موثقه محمد بن مسلم را بر ولایت اوصیاء در امر تزویج ناتمام دانسته، از جهت عدم اطلاق روایت و عدم امکان تعدی از باب مضاربه به وصیت به تزویج، استدلال به این حدیث را نادرست می خوانیم.
در ادامه به بررسی استحباب استیذان دختری که در امر ازدواج استقلال دارد از پدر یا جد خود و در صورت نبودن آنها واگذار نمودن این امر به برادر پرداخته، استحباب واگذاری امر تزویج را به برادر نمی پذیریم، در پایان بحث کفایت سکوت باکره را در رضایت وی آغاز می کنیم.
***
الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له
ما در مسئله ولایت حاکم در تزویج من لا لی له این نظر را اختیار کردیم که تنها در صورت اضطرار و از باب امور حسبیه ثابت است و مطلق مصلحت کافی نیست، در اینجا این اشکال پیش می آید که آیا اصل ثبوت ولایت حاکم مخالف فتوای مشهور