نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 222

جواهر را اضعف الوجوه دانسته اند.

توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله:

ظاهر فرمایش مرحوم سید این است که می خواهد همان فتوای ابن ادریس را بگوید یعنی می خواهد بفرماید سکوت فی نفسه دلیل رضایت نیست و باید منضم به قرائنی شود که در نظر عرف حجّت باشد و حجّیت عند العرف هم منوط به حصول اطمینان است البته ابن ادریس روایت را طوری توجیه کرده که علی القاعده سید نمی تواند با این توجیه موافق باشد. ابن ادریس روایت «اذنها صماتها» را حمل کرده بر صورتی که دختر باکره به پدر یا برادر یا شخص دیگری وکالت در تزویج داده و اگر زوجه برای ازدواج وکیل بگیرد، مستحب است وکیل موقعی که می خواهد عقد کند از دختر استیذان کند. روایت در چنین فرضی سکوت دختر را به منزلۀ اذن دانسته است. واضح است که حمل روایت بر چنین فرضی هیچ مدرکی ندارد و اصل حکم یعنی استحباب استیذان وکیل هم دلیلی ندارد همانطور که صاحب حدائق نیز این دو اشکال را مطرح نموده است.

به نظر ما فرمایش سید رحمه الله به مطلبی ناظر است که ما هم با ایشان موافقیم و آن اینکه در این نوع مسائل باید اختلاف محیطها را در نظر گرفت. بر خلاف دورۀ فعلی که بر اثر کثرت ارتباطات و تأثیر نشریات و رسانه های عمومی در آن خجالتی بودن دخترها تا حدود زیادی کم شده است، در دوره های سابق دخترها به دلیل حیای زیاد فقط در صورت مخالفت می توانستند ابراز عدم رضایت کنند اما در صورت موافقت نمی توانستند رضایت خود را صریحاً اعلام کنند لذا سکوت آنها موجب اطمینان نوعی به رضایت می شده است و این روایت ناظر به چنین فضایی است نه اینکه یک حکم ابدی را بیان کرده باشد که در هر شرایطی سکوت دختر معیار باشد.

به عبارت دیگر: روایت در محیطی صادر شده است که سکوت باکره موجب اطمینان نوعی بر رضایت بوده است، از چنین روایاتی بیش از تأیید نظریه عرف