نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 235

هم بعضی از آنها با بعضی دیگر دوستی و یاری می کنند و اگر شما به این دستور عمل نکنید (هجرت نکنید یا به کمک مسلمین نروید) باعث ایجاد فتنه بر روی زمین و یا فساد بزرگی خواهد شد.(1) از این آیه به خوبی استفاده می شود که مراد از «ولایت» در اینجا دوستی و کمک کردن است یعنی شما مؤمنین باید ید واحده باشید و نسبت به یکدیگر یاری و دوستی کنید همان گونه که کفار نیز در بین خود دوستی می کنند و به یاری یکدیگر می شتابند و اصلاً نمی خواهد بفرماید مهاجرین و انصار برخی از آنها نسبت به صغار یا مجانین و قصّر ولایت دارند و کفار هم در بین خود بر قصّر و صغارشان ولایت دارند. این مطلب از آیات بعد نیز به روشنی به دست می آید. در آیه ولایت مؤمنین نیز که لسان او مثل همین آیات است بیان مذکور می آید که ولایت به معنی دوستی و کمک کردن است.

این تعبیر شبیه تعبیری است که در باب میاه فرموده اند: ان ماء الحمام کماء النهر یطهر بعضه بعضاً(2) مراد از این جمله این است که آبهای نهر کمک یکدیگر بوده و در نتیجه از آلودگی و انفعال آن جلوگیری می کنند.

آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» نیز در همین مقام می باشد نه اینکه برخی از مؤمنین را مجنون و صغیر و برخی دیگر را کبیر و عاقل فرض کرده و کبار را ولی صغار دانسته باشد. بنابراین آیات مذکوره ناظر به ولایت به معنای سرپرستی نیست لذا استدلال شیخ طوسی برای نفی ولایت مسلمان بر کافر نیز مخدوش می باشد.

د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً»

1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه

ایشان در مورد آیۀ سبیل نیز می فرماید: مراد از «سبیل» که در آیه نفی شده بنا بر