نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 253

1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه:

ایشان مقتضای تناسب حکم و موضوع و متفاهم عرفی را انصراف ادلۀ ولایت از ولایت کافر بر مسلمان دانسته و می فرمایند:

بنا بر تفاهم عرفی، جعل ولایت برای اولیاء به خاطر رعایت احترام و اداء حقوق آنان بوده است. بنابراین شامل کافر نمی شود. زیرا اسلام برای کافر احترامی قائل نبوده و مسلمانان را از دوستی با آنها پرهیز داده و آنان را مکلّف به دوری جستن از آنها کرده است.

2) نقد استاد (مدّ ظلّه)

برای ما روشن نیست که ایشان این ملاک را از کجا به دست آورده اند؟

اوّلاً: بنا بر آنچه که عرف می فهمد و بنای عقلا نیز بر آن استوار است، ملاک جعل ولایت عبارت از حفظ اموال مولّی علیه و حراست هر چه بهتر از حقوقی است که وی از به دست آوردن و حفظ آنها عاجز و قاصر است، و بر همین اساس است که این ولایت به پدر که قدرت او از مادر اقوی است داده شده، ولی برای مادر که پاسداری از حرمت او نیز واجب است جعل نگردیده است.

ثانیاً: بر فرض که جعل ولایت به مناط احترام اولیاء باشد، احترام پدر مقیّد به مسلمان بودن او نبوده و - همچنان که قرآن بر مدارا کردن و برخورد انسانی با پدر و مادر و رعایت احترام آنان حتّی در صورتی که پای از شرک به خدای متعال فراتر گذاشته و می کوشند تا فرزند خود را نیز به شرک وادار نمایند، تأکید دارد (1)- اگر مشرک و کافر هم باشد باید احترام او محفوظ بماند. هر چند پیروی از او جایز نبوده و اسلام نیز با میزان «لا طاعه لمخلوق فی معصیه الخالق» از تبعیت از مخلوق در مواردی که منجرّ به معصیت خالق می گردد پرهیز داده است.

بنابراین، ادّعای انصراف ادلّه از ولایت کافر بر مسلمان حتّی روی فرض جعل