نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 12 صفحه 257

است که مسلمان بر مولّی علیه کافر ولایت ندارد. البته مرحوم شیخ، ولایت مسلمان بر کنیز کافر را استثناء کرده و قائل است، همچنان که ائمه معصومین علیهم السلام خدمۀ کافر داشته و با آنها مانند سایر مملوکین معامله می کردند، مسلمان می تواند بر امۀ کافره ولایت داشته است. به هر حال، با وجود چنین قولی دیگر نمی توان ادّعا کرد که ولایت کافر بر کافر مخالف با اجماع است. البته اصل استفاده ای که مرحوم شیخ از این آیات کرده ناتمام است چون گفتیم ولایت در این آیات ولایت محل کلام نیست، بلکه راجع به مودّت و یاری بوده و لذا ارتباطی به بحث قصّر و ولایت غیر قصّر بر آنها ندارد.

4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد:

عده ای از اعلام فرموده اند: چنانچه کافر دارای دو ولیّ باشد که یکی از آنها مسلمان است، ولایت بر کافر منحصراً از آنِ مسلمان خواهد بود. البته ایشان معمولاً جدّ را مسلمان، و پدر را کافر فرض کرده و قائل شده اند که ولایت مخصوص جدّ است ولیّ ظاهراً منظور آنان اختصاص به جدّ نیست بلکه - و لو ولایت جدّ در سایر موارد مقدّم بر پدر است لیکن - عند التزاحم، ولایت پدر مسلمان مقدّم بر او می باشد.

5) نظر صاحب جواهر:

مرحوم صاحب جواهر احتمال داده اند: در صورتی که مولّی علیه کافر دارای دو ولیّ باشد که یکی از آنها مسلمان و دیگری کافر است، ولایت بر او انحصاری نبوده و هر دو ولیّ دارای ولایت باشند.

البته ایشان می فرماید: من کسی را که قائل به این نظر باشد پیدا نکرده ام.

6) نظر استاد مدّ ظلّه:

ما نیز به قائل صریحی برخورد نکرده ایم که این فرع را عنوان کرده باشد، ولی از ظاهر کلام برخی چنین به دست می آید که قائل به ولایت هر دو ولیّ بوده اند، زیرا مثلاً علاّمه در تحریر و تذکره در یک جا، ولایت کافر بر کافره را بی مانع دانسته، و در جای دیگر ولایت مسلمان بر کافره را تثبیت می کند. از اطلاق این دو قضیه می توان