- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 1
- بیان موضوع: 1
- اشاره 1
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد جاری شده بر صبی یا صبیه توسط پدر یا جدّ 1
- 1381/6/23 شنبه درس شمارۀ (442) کتاب النکاح/سال پنجم 1
- حال به بیان اقوال فقهاء و روایات موجود در مسئله می پردازیم: 2
- الف) اقوال فقهاء در مورد خیار داشتن صبی یا صبیه: 2
- مفهوم خیار در اصطلاح قدماء و متأخرین 2
- ب) روایات نافی خیار از صبیّه 4
- ج) روایات مثبته خیار فسخ برای صبیّه 6
- موضوع: خیاری بودن یا لزوم عقد اجراء شده بر صبی توسط پدر یا جد 8
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 8
- اشاره 8
- اشاره 8
- استدلال قدما، برای اثبات لزوم عقد به قواعد و بیان اشکال صاحب حدائق به آن 8
- 1381/06/24 یکشنبه درس شمارۀ (443) کتاب النکاح/سال پنجم 8
- اشکال آقای حکیم بر استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی برای لزوم 9
- ایراد آقای خوئی به کلام مرحوم آقای حکیم 9
- نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای خوئی 10
- نقد استاد دام ظله نسبت به برداشت مرحوم حکیم از کلام صاحب حدائق 11
- اشکال استاد دام ظله به استدلال صاحب حدائق به صحیحه حلبی 12
- دلیل عدم خیار صبی: صحیحۀ أبو عبیدۀ حذاء: 15
- دو روایت بر اختیار فسخ داشتن صبی و صبیه 16
- اشاره 16
- دو توجیه شیخ طوسی برای دو روایت معارض 17
- خلاصۀ درس این جلسه: 18
- 1381/06/25 دوشنبه درس شمارۀ (444) کتاب النکاح/سال پنجم 18
- بحث در مورد این مسئله بود که آیا عقدی که پدر بر صغیر یا صغیره انجام داده لازم است؟ 18
- اشاره 18
- اشاره 18
- اشاره 18
- بررسی روایات معارض: 18
- الف) صحیحۀ محمد بن مسلم 19
- توجیه استاد مدّ ظله: 22
- ب) روایت یزید کناسی 24
- اشاره 26
- اشکالات شهید ثانی بر استدلال به این روایت 26
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 26
- 1381/6/26 شنبه درس شمارۀ (445) کتاب النکاح/سال پنجم 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- ادلۀ خیار صبی: معتبرۀ یزید کناسی 26
- بررسی اشکال اول: اشکال سندی 27
- بررسی اشکالات شهید ثانی رحمه الله 27
- بررسی اشکال دوم: تناقض در کلام شیخ رحمه الله 28
- مناقشه در یکی از مطالب گذشته 30
- بررسی اشکال سوم: 31
- بررسی اشکال چهارم: اضطراب و مخالفت با اصول 31
- اشکال استاد مد ظله بر استدلال به روایت یزید کناسی 34
- اشاره 34
- صحیحۀ أبو عبیدۀ حذّاء 34
- روایت ابان و معتبرۀ فضل بن عبد الملک 34
- سایر روایات مسئله 34
- 1) طرح بحث (یادآوری) 36
- 1381/06/27 چهارشنبه درس شمارۀ (446) کتاب النکاح/سال پنجم 36
- الف - بررسی روایاتی که در مورد صبی یا صبیه اثبات خیار می کنند 36
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 36
- اشاره 36
- 2) توجیه اول صحیحه محمد بن مسلم 37
- 3) توجیه دوّم صحیحه محمد بن مسلم 38
- 4) ناتمام بودن توجیه دوم بنا بر مبنای مختار 39
- 5) تقریب فنی توجیه اوّل صحیحه محمد بن مسلم 40
- 6) مقدمه ای برای توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذّاء 41
- 7) توضیح مفاد صحیحه ابی عبیده حذاء 42
- 8) روایت یزید کناسی و روایات دالّۀ بر لزوم 43
- ب) ادله ای که فقط برای صبی اثبات خیار می کنند 44
- 1) بررسی روایت ابان 44
- اشاره 44
- 2) بررسی قاعده لا ضرر و اشکال مرحوم آقای حکیم بر استدلال به آن برای نفی لزوم عقد صبی 44
- 3) نقد استاد دام ظله نسبت به کلام مرحوم آقای حکیم 45
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 47
- اشاره 47
- 1381/07/02 سه شنبه درس شمارۀ (447) کتاب النکاح/سال پنجم 47
- اشاره 47
- تتمۀ مسئله چهارم: و کذا لا خیار للمجنون بعد افاقته 47
- ادلۀ عدم خیار: 48
- ب) قاعدۀ لزوم 48
- الف: اجماع 48
- ج) استصحاب 49
- مسئلۀ 5: یشترط فی صحه تزویج الأب و الجدّ و نفوذه عدم المفسده 50
- آیا باید اصیل در زمان عقد هم صلاحیت اجازه دادن را هم داشته باشد؟ 50
- اشاره 50
- روایت اول صحیحۀ أبو عبیده 51
- اشاره 51
- بررسی کلام مرحوم آقای خوئی رحمه الله 51
- روایت دوم: روایت عباد بن کثیر 52
- مقدمه توضیح روایت: اقوال در طلاق صبی: 53
- روایت سوم: صحیحۀ حلبی 53
- توضیح متن روایت: 55
- اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی: 56
- روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع 56
- اشکال اول به استدلال به روایت حلبی: 56
- 1381/07/03 چهارشنبه درس شمارۀ (448) کتاب النکاح/سال پنجم 58
- خلاصۀ درس این جلسه: 58
- الف) آیا مجیز در هنگام عقد باید صلاحیت اجازه داشته باشد؟ 58
- اشاره 58
- ب) بررسی ادّعای اجماع بر اشتراط عقد ولیّ به عدم مفسده: 59
- ج) استدلال به «لا ضرر» بر عدم صحت عقد: 61
- د) استدلال به روایات خاصه بر اعتبار عدم مفسده در عقد ولی: 62
- 1381/06/07 شنبه درس شمارۀ (449) کتاب النکاح/سال پنجم 65
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 65
- اشاره 65
- مسئله 5: یشترط فی صحه تزویج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده 65
- 1 - دلیل لزوم رعایت مصلحت: 66
- الف) بررسی دنباله مسئله پنجم پیرامون شرائط صحّت تزویج ولیّ 66
- 2 - اشکال استاد مد ظله به این دلیل: 67
- 3 - آیا انتخاب اصلح واجب است؟ 67
- 4 - نظر استاد مد ظلّه 68
- 5 - اشکال مرحوم آقای حکیم به عبارت عروه 69
- 6 - نقد استاد مد ظله بر کلام مرحوم آقای حکیم 70
- اشاره 72
- 1 - بیان مسئله 72
- ب) تزویج دختر به کمتر از مهر المثل یا پسر به بیشتر از آن 72
- 2 - مسامحه در عبارت عروه 73
- 1) طرح مسئله و اشاره به قول صحت عقد با همان مهر المسمی (یادآوری و تکمیل) 75
- 1381/7/7 یکشنبه درس شمارۀ (450) کتاب النکاح/سال پنجم 75
- اشاره 75
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 75
- الف) ادامه بررسی مسئله 6 75
- 3) نقل کلام مرحوم آقای حکیم و مناقشۀ استاد - مد ظله - 77
- 2) بررسی نفوذ عقد نسبت به مهریه: 77
- 4) بررسی صحت و بطلان اصل عقد: 78
- 2) توضیح مسئله 80
- 1) متن مسئله 80
- ب) بررسی مسئله 7 80
- تکملۀ درس شماره 450 80
- 2) توضیح مسئله 81
- ج) بررسی مسئله 8 81
- 1) متن مسئله 81
- 3) بررسی حکم مسئله 82
- الف - بررسی مسئله 9 84
- اشاره 84
- خلاصۀ درس این جلسه: 84
- 1) توضیح فرمایش مرحوم سید 84
- 1381/07/08 دوشنبه درس شمارۀ (451) کتاب النکاح/سال پنجم 84
- 2) بررسی جریان و عدم جریان استصحاب در معلوم التاریخ 86
- 3) ادامه کلام سید و حکم معلوم التاریخ بودن عقد پدر 88
- 4) یک اشکال بدوی به کلام مرحوم سید و پاسخ آن 89
- ب - طرح یک سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاریخ بودن عقد پدر و راههای مختلف پاسخ به آن 90
- اشاره 90
- 1) تمسک به استصحاب عدم ازلی و نقد آن 91
- 2) تمسک به قاعدۀ مقتضی و مانع 91
- 3) تمسّک به عام در شبهه مصداقیه و نقد آن 92
- 1) وجه اوّل پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 93
- اشاره 93
- ج - بررسی کلام مرحوم سیّد در تقدیم عقد جدّ توسط استاد - مد ظلّه - 93
- 3) یک خاطره علمی 94
- 2) وجه دوم پاسخ استاد - مد ظلّه - از کلام مرحوم سید 94
- 4) نتیجه بحث 95
- کلام در این مسئله بود که اگر پدر، صغیره را به عقد زید و جدّ، او را به عقد عمرو درآورد. کدام یک از دو عقد صحیح است. 96
- اشاره 96
- 1381/07/09 سه شنبه درس شمارۀ (452) کتاب النکاح/سال پنجم 96
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 96
- اشاره 96
- صورت دوم: تنها تاریخ عقد پدر معلوم است 97
- اشاره 97
- صورت اول: تنها تاریخ عقد جد معلوم است 97
- وجه اول: قاعده مقتضی و مانع 98
- نقد استاد مد ظله: 98
- وجه دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصّص 99
- نقد استاد مد ظله: 100
- نقد استاد مد ظله 101
- وجه چهارم: استصحاب به نحو لیس تامّه 101
- وجه سوم: استصحاب عدم ازلی 101
- احتمال اول: قاعده مقتضی و مانع 102
- کلام استاد مد ظله: 102
- احتمال دوم: تمسک به عام در شبهه مصداقیه مخصص 102
- صورت سوم: مجهولی التاریخ 102
- اشاره 102
- نقد مشترک استاد مد ظله بر وجوه گذشته: 103
- احتمال سوم: استصحاب به نحو لیس تامه 103
- حکم صورت سوم: مجهولی التاریخ: 104
- حکم صورت اول: که تنها تاریخ عقد جدّ معلوم باشد 104
- نظر استاد مد ظله در حکم صورتهای ثلاثه: 104
- حکم صورت دوم: که تنها تاریخ عقد پدر معلوم باشد 105
- نقد استاد مد ظله: 106
- اشاره 106
- کلام مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله در حکم معلوم بالاجمال: 106
- 1381/07/10 چهارشنبه درس شمارۀ (453) کتاب النکاح/سال پنجم 108
- خلاصۀ درس این جلسه: 108
- 1) تصویر مسئله و کلام صاحب عروه: 108
- الف) بررسی کلمات فقهاء در مورد فرض اختلاف و تشاح پدر و جدّ نسبت به ولایت بر صغیر و صغیره 108
- اشاره 108
- 2) ذکر کلماتِ قائلین به صحت عقد پدر در فرض تشاحّ 110
- 3) نقل کلمات قائلین به بطلان عقد پدر در فرض تشاحّ 111
- ب) بررسی روایات مسئله 114
- در صورت اختلاف نظر و نزاع پدر و جدّ، اگر پدر فرزند صغیره خود را زودتر عقد نمود آیا این عقد باطل است یا صحیح می باشد؟ 116
- اشاره 116
- اشاره 116
- 1 - صحیحه محمد بن مسلم 116
- 1381/07/14 یکشنبه درس شمارۀ (454) کتاب النکاح/سال پنجم 116
- الف) بررسی روایات 116
- خلاصۀ درس این جلسه: 116
- جواب شبهه: 117
- شبهه اطلاق در حدیث: 117
- 2 - روایت عبید الله بن زراره 118
- توضیحی درباره کلمه «احق» در روایت: 118
- 3 - روایت علی بن جعفر عن أخیه موسی بن جعفر علیه السلام 118
- 4 - صحیحه هشام بن سالم و محمد بن حکیم 119
- 5 - موثقه عبید بن زراره: 121
- 6 - روایت ابی العباس 122
- ب) آیا جدّ اعلی هم بر پدر مقدّم است؟ 123
- ج) دنباله مسئله 9: متن عروه: 123
- 1381/7/15 دوشنبه درس شمارۀ (455) کتاب النکاح/سال پنجم 125
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 125
- الف) بررسی جواز و عدم جواز عقد مذکور 125
- تزویج مولّی علیه توسط ولیّ به شخص ذات عیب 125
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید 125
- اشاره 125
- 2) بررسی کلمات و نظرات فقهاء 126
- ب) حق خیار ولیّ و مولّی علیه پس از بلوغ در موارد جواز تزویج به ذات عیب 129
- 1) عبارت عروه و بیان نظر مرحوم سید در مورد خیار مولّی علیه 129
- 2) اشکال مرحوم آقای حکیم به کلام مرحوم سید 131
- 3) جواب مرحوم آقای خوئی از اشکال مرحوم آقای حکیم 131
- 4) نظر مرحوم سید در مورد خیار ولیّ در ما نحن فیه 132
- 1381/7/16 سه شنبه درس شمارۀ (456) کتاب النکاح/سال پنجم 133
- اشاره 133
- خلاصۀ درس این جلسه: 133
- ایراد به تفصیل بین حق استیفاء و حق اسقاط خیار 133
- متن عروه: 133
- اگر ولیّ هنگام عقد، جاهل به عیب باشد ولی بعد از عقد عیب را بفهمد و عیب از عیوب مجوّزۀ للفسخ باشد 135
- ادامۀ متن عروه: 135
- امّا اگر عیب از عیوب مجوّزۀ فسخ نباشد 136
- اگر ولیّ اطلاع بر عیب پیدا نکرد تا آنکه مولّی علیه بالغ شد یا افاقه پیدا کرد 136
- خلاصۀ درس این جلسه: 138
- اشاره 138
- الف) بررسی حقّ وصیّ در تزویج مجنون یا صغیر 138
- 1381/7/17 چهارشنبه درس شمارۀ (457) کتاب النکاح/سال پنجم 138
- 1) متن عروه 138
- 2) اقوال در مسئله 139
- کلام مرحوم آقای خویی 139
- 3) بررسی ادلّه مسئله 139
- : الف) آیات: 139
- نقد استاد مد ظله: 140
- ب) روایات: 141
- 4) ذکر دو روایت مبنی بر عدم صحت تزویج وصی نسبت به صغیر 142
- خلاصۀ درس این جلسه: 144
- الف) بیان صور مختلف وصیت: 144
- اشاره 144
- 1381/07/20 شنبه درس شمارۀ (458) کتاب النکاح/سال پنجم 144
- 1) توضیحی دربارۀ مسئله: 145
- ب) تحقیق در مورد وصیّتی که در آن به امر تزویج اشاره یا تصریح شده: 145
- 3) تحقیق درباره نسبت «قول به عدم صحت» به مشهور 146
- 2) فایده تحقیق در مشهور بودن یا نبودن یک قول 146
- ج) بررسی آیاتی که به عنوان مدرک حکم به صحت مطرح شده: 147
- اشاره 147
- 1) آیه اوّل: 147
- اشاره 148
- 2) آیه دوم: 148
- اشکال مرحوم آقای حکیم با توضیحی از استاد مد ظلّه: 148
- 1) روایت ابو بصیر: 150
- اشاره 150
- د) بررسی روایاتی که برای اثبات حکم صحّت به آنها استدلال شده است: 150
- 3) روایت حلبی: 152
- 2) صحیحۀ ابی بصیر و محمد بن مسلم: 152
- 4) روایت حلبی و ابو بصیر و سماعه: 152
- 5) روایت ابو بصیر و سماعه: 152
- 6) روایت عیاشی: 153
- 1) صحیحه ابن بزیع: 154
- 7) روایت سماعه: 154
- اشاره 154
- 2) صحیحه ابو عبیدۀ حذّاء: 154
- ه) بررسی روایاتی که برای عدم صحت به آنها استدلال شده: 154
- 1 - صحیحه عبد الله بن سنان 155
- الف) نقل و بررسی بقیّه روایاتی که جهت حق داشتن وصی برای تزویج صغیره به آنها استناد شده است: 155
- اشاره 155
- 2 - روایت رفاعه 155
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 155
- 1381/07/21 یکشنبه درس شمارۀ (459) کتاب النکاح/سال پنجم 155
- 3 - روایت محمد بن مسلم: 156
- اشاره 156
- *بررسی سند روایت: 156
- *معنا و دلالت حدیث: 157
- 4 - روایت خالد الطویل: 158
- ب) روایاتی که به آنها استدلال شده که وصی، اجازه نکاح صغیره را ندارد و عقد او فضولی است: 159
- 1 - روایت أبو عبیده حذاء 159
- 3 - صحیحۀ محمد بن مسلم 159
- 2 - صحیحه محمد بن مسلم 159
- 5 - روایت دیگری از محمد بن مسلم 160
- 6 - روایت عبیده بن زراره 160
- 4 - صحیحه دیگر محمد بن مسلم 160
- 7 - صحیحه منصور بن حازم 160
- 11 - روایت محمد بن اسماعیل بن بزیع 161
- اشاره 161
- 10 - روایت داود بن سرحان 161
- 8 - روایت دعائم الاسلام 161
- 9 - صحیحه ابن ابی یعفور 161
- *بررسی سند حدیث 162
- *مفاد روایت: 162
- ج) جمع روایات: 163
- 1 - توجیه مرحوم نراقی: 163
- اشاره 163
- 2 - حمل ولایت وصی بر استحباب 164
- 3 - توجیه استاد (مد ظلّه) درباره «موصی الیه» 165
- اشاره 167
- الف: تکمیل مناقشه در استدلال به روایات مذکور 167
- 1381/07/22 دوشنبه درس شمارۀ (460) کتاب النکاح/سال پنجم 167
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 167
- 1) توضیح استدلال 168
- ب: استدلال به روایاتی که «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» را به «ولی امرها» تفسیر نموده اند 168
- اشاره 169
- 2) مناقشۀ استاد - مد ظله - در استدلال مذکور 169
- یک اشکال و پاسخ آن 170
- اشاره 171
- ج: بررسی ادلۀ دال بر عدم جواز تزویج صغیره توسط وصی 171
- 1) توجیه روایاتی که ولایت را منحصر در پدر و یا صحت عقد را منحصر در عقد او می داند: 172
- 3) پاسخ صحیح به استدلال به روایات حاصره ولایت در پدر 172
- 2) مناقشۀ استاد (مد ظله) 172
- 4) توضیح مبنای اصولی عدم جواز تمسک به عام برای تبیین کیفیت اراده با روشن بودن مراد 173
- 5 - تطبیق مبنای اصولی فوق بر محلّ کلام 175
- اشاره 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به این استدلال 178
- 6 - استدلال به روایت ابن بزیع که عقد وصی را فضولی دانسته است 178
- پاسخ استاد (مد ظله) به استدلال مذکور 179
- 7 - استدلال به روایاتی که صحت عقد باکره را منحصر در امر از جانب دختر می داند 179
- اشاره 179
- د - چکیده بحث و نتیجه گیری 180
- اشاره 180
- نکته ای دربارۀ ادعای شهرت بر عدم صحت تزویج وصی 181
- 1381/07/23 سه شنبه درس شمارۀ (461) کتاب النکاح/سال پنجم 182
- بررسی مسئلۀ 12: واجب است وصی اینکه تزویج کند مجنون و صغیری که نیاز به ازدواج دارد. 182
- اشاره 182
- اشاره 182
- خلاصۀ درس این جلسه: 182
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله و نقد آن 186
- بررسی مسئلۀ 13: للحاکم الشرعی تزویج من لا ولیّ له من الأب و الجدّ و الوصیّ 187
- 1381/07/24 چهارشنبه درس شمارۀ (462) کتاب النکاح/سال پنجم 190
- 1 - متن عروه: 190
- الف) ولایت حاکم شرع در امر تزویج کسانی که ولیّ ندارند 190
- اشاره 190
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 190
- 2 - کلام مرحوم صاحب جواهر 191
- 4 - بررسی حدیث «السلطان ولی من لا لی له» و «السلطان ظل اللّه» 192
- 3 - کلام مرحوم صاحب حدائق و مرحوم خوئی و مرحوم امام خمینی رحمه الله 192
- 5 - کلام مرحوم آقای حکیم و نقد استاد مد ظله 194
- 6 - نقل کلامی از صاحب حدائق و بررسی آن 195
- الف) بررسی مجدد اقوال فقها (دلیل اجماع): 197
- اشاره 197
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 197
- 1381/07/27 شنبه درس شمارۀ (463) کتاب النکاح/سال پنجم 197
- 1 - یادآوری مطالب گذشته و طرح اشکال اجماع 197
- 2 - تأملی در کلام مرحوم شیخ و قطب الدین کیدری قدس سرّه: 198
- 3 - بررسی فرمایش مرحوم آقای حکیم قدس سرّه 200
- ب) بررسی ادلۀ دیگر و بیان مختار استاد (مد ظلّه): 202
- 1 - نظر صاحب مدارک قدس سرّه: 202
- 2 - مناقشۀ صاحب حدائق قدس سرّه: 203
- 3 - نقد کلام صاحب حدائق رحمه الله توسط استاد (مد ظلّه): 203
- 4 - نظر و مختار استاد (مد ظلّه): 204
- اشاره 207
- الف - اشاره به فتاوای علما و مسئلۀ ولایت حاکم در تزویج من لا لی له 207
- 1381/7/28 یکشنبه درس شمارۀ (464) کتاب النکاح/سال پنجم 207
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 207
- 1) چکیده بحث گذشته 209
- ب - استدراکی بر بحث ولایت اوصیاء در امر تزویج 209
- 2) تقویت استدلال به روایات «اَلَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکاحِ» و دفع اشکال آن: 210
- 3) اشکال به استدلال به عموم تعلیل موثقه محمد بن مسلم 211
- ج - استحباب استیذان دختر در تزویج 213
- 1) متن مسئله 14 213
- 2) توضیح مسئله و استحباب استیذان از پدر یا جدّ 214
- 3) بررسی استحباب توکیل برادر 215
- 4) بررسی استدلال مرحوم آقای حکیم برای اثبات اولویت برادر بزرگتر 216
- 1) عبارت متن (مسئله 15) 217
- 2) توضیح مسئله و اشاره اجمالی به کلام علماء 217
- د) بررسی موارد علامت رضا بودن سکوت باکره 217
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 219
- اشاره 219
- فرمایش صاحب جواهر رحمه الله در مسئله سکوت بکر: 219
- 1381/7/29 دوشنبه درس شمارۀ (465) کتاب النکاح/سال پنجم 219
- فرمایش مرحوم آقای حکیم رحمه الله در مسئله: 220
- اشاره 220
- اشکال استاد مد ظله به مرحوم آقای حکیم: 221
- توضیح فرمایش مرحوم سید رحمه الله: 222
- مناقشۀ استاد مد ظله در کلام مرحوم آقای خویی: 223
- فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله در مسئله: 223
- اشاره 223
- روایت اول: روایت ضحّاک بن مزاحم 224
- روایات مسئله: 224
- روایت دوم: روایت طبری 225
- روایت سوم: روایت دعائم الاسلام 225
- روایت چهارم: صحیحۀ حلبی: 226
- روایت هفتم: صحیحه بزنطی، 227
- روایت ششم: روایت یزید کناسی 227
- روایت پنجم: روایت داود بن سرحان 227
- خلاصۀ درس این جلسه: 228
- 1381/8/1 چهارشنبه درس شمارۀ (466) کتاب النکاح/سال پنجم 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- الف) کلام مرحوم آقای خویی دربارۀ روایت «اذنها صماتها» و توضیح استاد مد ظله 228
- کلام استاد مد ظله 229
- متن عروه 230
- توضیح مسئله: 230
- ب) شرایط ولایت داشتن اولیاء 230
- اشاره 232
- متن عروه: 232
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 232
- ولایتی بر پدر کافر بر فرزند مسلم نیست 232
- الف) بررسی اقوال فقها 232
- 1381/08/04 شنبه درس شمارۀ (467) کتاب النکاح/سال پنجم 232
- اشاره 232
- ب) بررسی سائر ادله 233
- 2 - توضیح کلام حدائق توسط استاد (مد ظلّه) 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 234
- ج) بررسی آیۀ «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ» 234
- 1 - مناقشۀ صاحب حدائق در دلالت آیه 235
- د) بررسی آیۀ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» 235
- 2 - مناقشۀ شیخ انصاری رحمه الله در دلالت آیه 236
- 3 - دفاع مفتاح الکرامه و القواعد الفقهیه از دلالت آیه 237
- 4 - توضیح کلام شیخ رحمه الله در رد دفاع مذکور توسط استاد (مد ظله) 238
- اشاره 240
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 240
- 1381/08/05 یکشنبه درس شمارۀ «468» کتاب النکاح / سال پنجم 240
- 1 - آیۀ شریفه: «وَ لِلّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ» 240
- الف) ادامۀ بررسی ادلّۀ عدم ولایت کافر بر مؤمن: 240
- بررسی استدلال: 240
- اشاره 240
- نقل اول: عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الاسلام یعلو و لا یُعلی علیه»: 241
- 2 - روایت شریفۀ: «الاسلام یعلو و لا یعلی علیه» 241
- نقل دوم: مرحوم آقای بجنوردی روایت را با زیادتی نقل کرده اند که: الاسلام یعلو و لا یعلی علیه و الکفار بمنزله الموتی لا یحجبون و لا یرثون. 242
- بررسی استدلال: 242
- بررسی استدلال: 242
- ب) روایت عبد الرحمن بن أعین: 244
- الف) روایت عبد الله بن أعین: 244
- 4 چند روایت دیگر 244
- 3 - روایت عوالی اللئالی: 244
- ج) موثقه عبد الرحمن بن أعین: 245
- مناقشه استاد مد ظلّه: 245
- د) صحیحۀ جمیل و هشام: 245
- تقریب استدلال: 245
- اشاره 247
- 5 - استدلال علامه حلّی در نهایه الاحکام: 247
- *مناقشه استاد (مد ظلّه) 248
- ب) دلیل مسئله طبق نظر استاد (مدّ ظلّه) 249
- *آیا مدرک این دو قول چه می تواند باشد؟ 250
- اشاره 250
- ج) آیا کافر می تواند بر کافر ولایت داشته باشد؟ 250
- اشاره 252
- الف) پی گیری تحقیق در مسئله ولایت کافر بر مسلمان: 252
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 252
- 1381/08/06 دوشنبه درس شمارۀ «469» کتاب النکاح / سال پنجم 252
- اشاره 252
- 1) دلیل اول آقای خویی، انصراف ادلّه: 253
- 2) نقد استاد (مدّ ظلّه) 253
- 3) دلیل دوم آقای خویی، قاعدۀ إلزام: 254
- 4) نقد استاد (مدّ ظلّه) 254
- 1) اشاره ای به گذشته و بیان وجه کلام قائلین به نفی ولایت: 255
- 2) نقد استاد مدّ ظلّه: 255
- ب) بررسی مسئله ولایت کافر بر کافر: 255
- 3) نظر شیخ طوسی و قطب الدین کیدری دربارۀ ولایت کافر بر کافر و مسلمان بر کافر: 256
- 5) نظر صاحب جواهر: 257
- 6) نظر استاد مدّ ظلّه: 257
- 4) نظر عده ای از اعلام درباره ولایت بر کافر در صورتی که یکی از دو ولیّ مسلمان باشد: 257
- ج) بررسی ولایت سفیه: 258
- 1) متن عروه با توضیح استاد مدّ ظلّه: 258
- 2) بیان وجه عدم مانعیت سفه از ولایت: 259
- د) تقریب ولایت ولیّ در مواردی که فساد عقل او زودگذر است: 260
- متن عروه: 262
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه: 262
- 1381/08/07 سه شنبه درس شمارۀ «470» کتاب النکاح / سال پنجم 262
- اشاره 262
- توضیح فقرۀ یجب مراعاه مصلحه الموکّل: 263
- استدلال به موثقۀ عمار بر استقلال باکره و جواب از آن (استدراکٌ عمّا تقدم) 266
- اشاره 266
- توجیهات مختلف در موثقۀ عمار 267
- مختار استاد مد ظلّه در توجیه روایت 269
اشکال اول به استدلال به روایت حلبی:
شهید اول در غایه المراد ادعای اجماع کرده که ایقاع فضولی از اساس باطل است پس مورد روایت با امضاء بعدی هم تصحیح نمی شود، و چون مضمون روایت خلاف اجماع است باید از آن صرف نظر کنیم.
پاسخ اشکال: با تتبع روشن می شود که چنین اجماعی در کار نیست.
اشکال دوم به استدلال به روایت حلبی:
مشهور قدماء طلاق صبی را صحیح می دانند و ظاهر کلامشان صحت فعلی است نه این که به نحو فضولی بوده، نیازمند اجازۀ بعدی باشد و روایت حلبی طلاق صبی را فضولی می داند و لذا به نظر ما به خاطر شهرت قدمائی در صحت استدلال به روایت مناقشه هست.
روایت چهارم: صحیحۀ ابن بزیع
محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیی عن أحمد بن محمّد عن محمد بن اسماعیل بن بزیع قال سأله رجل عن رجل مات و ترک أخوین و ابنه و الابنه صغیره فعمد أحد الاخوین الوصیُّ فزوّج الابنه. من ابنه یکی از این دو برادر که وصیّ میت نیز بوده است دختر صغیرۀ میت را به ازدواج پسرش درآورده است. از ادامه روایت استفاده می شود که وصیّ چنین حقی نداشته که بتواند صغیره را تزویج نماید بلکه تزویج او فضولی بوده است. ثم مات ابو الابن المزوِّج. این وصی می میرد فلمّا ان مات قال الآخر: أخی لم یزوّج ابنه فزوّج الجاریه من ابنه فقیل للجاریه ایّ الزوجین أحبّ الیک الأول أو الآخر. قالت: الآخر.
ظاهر این جمله این است که بدون موافقت قبلی دختر برادر دوّم فضولتاً عقد جاری می کند و سپس از دختر می پرسند که کدام شوهر را دوست داری؟ شوهر دوم را تعیین می کند. ثم ان الأخ الثانی مات و للأخ الأوّل ابن أکبر من الابن المزوَّج فقال (برادر