نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 13 صفحه 145

ایشان این است که فقط یک انشاء نکاح در کار است اما شارع مقدس حکم کرده که طرف مقابل یعنی من له الاجازه مالک التزام این طرف می شود و او هیچ اطلاعی هم از این عقد نداشته باشد. خلاصه اگر وجه اول مقصود ایشان باشد که وجداناً می دانیم چنین چیزی نیست و اگر می خواهند بفرمایند شارع چنین حکمی کرده و لو انشائی از طرف اصیل صورت نگرفته، این احتیاج به دلیل عقلی یا نقلی دارد و ایشان هیچ دلیلی اقامه نکرده اند.(1)

نظر شیخ انصاری رحمه الله در این مسئله:

اشاره

مرحوم شیخ می فرماید: عقد عبارت از قرارداد بین دو طرف است. بر ایجاب بدون قبول قرارداد صدق نمی کند اما وقتی دو طرف قرار گذاشتند و انشاء از هر دو طرف حاصل شد عقد صدق می کند و این معنا در باب فضولی هم وجود دارد. البته اینکه شارع این عقد را امضا کرده یا نکرده بحث دیگری است اما در اصل اینکه عقدی حاصل شده نباید تردید کرد(2) حتی در مورد دو نفر غاصب که یک مال غصبی را معامله می کنند، عقد صدق می کند هر چند شارع آن را تنفیذ نمی کند. لذا به مقتضای «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» که می گوید همه افراد باید به قرارهای خود وفا کنند، اصیل و فضولی که با هم عقد کرده اند باید به این عقد وفا کنند. به تعبیر علاّمه - علی المظنون - حتی فضولی هم نمی تواند عقد را ابطال کند و باید منتظر شوند تا من له الاجازه تصمیم بگیرد. بنابراین، طرف اصیل که ملتزم به نکاح شده باید به مقتضای این التزام خود عمل کند لذا نمی تواند اگر با دختری عقد کرده، با مادر آن معقوده یا