نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 13 صفحه 174

1 - همانطوری که در جلسه پیشین گفتیم، چه مانعی دارد که در این مورد احد العقدین لا بعینه را صحیح بدانیم چنانچه در نظایر این مسئله در روایات نیز به همین صورت اشکال حل شده است. مثلاً در روایت آمده است که شخصی در عقد واحد دو خواهر را تزویج می نماید که فقهاء از مورد روایت به مواردی که طرفین عقد هر دو وکیل باشند یا موردی که یکی از طرفین اصیل و طرف دیگر وکیل است تعدی نموده اند. و یا مثلاً در روایت هست که شخصی به عقد واحد پنج زن را عقد می کند.

در این موارد مدلول روایات این است که هر کدام از دو خواهر را که اختیار کند او همسرش است و یا نسبت به مورد دوم، چهار نفر از آنها را مجاز است که انتخاب نماید و آنها همسر او می باشند و یکی را باید ردّ نماید. حتی در مورد مسئله دوم یعنی عقد پنج زن در عقد واحد، مرحوم آقای خویی ادعای اتفاق می کنند که فقهاء بر طبق روایت فتوا داده اند ولی می فرمایند راجع به اختین مسئله خلافی است. البته ادعای اتفاقی را که ایشان می فرمایند چون ما عنوان مسئله را در کلمات بزرگان نیافتیم خیلی برای ما روشن نیست و لیکن علی ایّ حال مدلول روایات این است که احد لا بعینه یا چهار نفر لا بعینها زوجۀ او می باشند که با اختیار زوج تعیین می شود.

2 - اگر مطلب قبلی را قبول نکنیم و بگوییم حکم به صحت احد لا بعینه و مانند آن در مواردی است که مورد عقد کلی باشد مثل اینکه فرض کنید شخصی 10 عدد کاسۀ متشابه بطور کلی را در عقد واحد به کسی بفروشد، در اینجا اگر شارع بگوید معامله نسبت به 5 کاسه صحیح است و نسبت به پنج تای دیگر باطل است می شود گفت که آن 5 عدد صحیح لا بعینها هستند و با اختیار خود بایع انتخاب می شوند یا اینکه کسی در انشاء واحد بگوید یکی از این دو خواهر را همسر خود قرار دادم در اینجا احد لا بعینها اشکالی ندارد، چنانچه در مورد تعیین به واسطه قرعه نیز مواردی که تعیّن ثبوتی ندارد با قرعه می توان تعیین کرد مانند افراز مِلک مشاع یا قرعه داستان حضرت یونس.