نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 13 صفحه 66

کردی، از آن ازدواج اطلاع داشتند؟ وی در جواب عرض می کند بلی آنها می دانستند و سکوت کردند. امام علیه السلام نیز در جواب می فرمایند سکوت آنها بعد از علمشان اقرار و اذن اجازه به نکاح تو است و لذا لازم نیست دوباره تجدید عقد نمایی(1).

از استفصال امام علیه السلام معلوم می شود اگر موالی اطلاعی از عقد نداشتند به مجرد اینکه شخص پس از آزادی مالک امر خود شده و راضی به عقد خود است کفایت نمی کند و عقد او باطل است و باید تجدید ازدواج کند این مسئله قدری شبیه به مسئله معروف «من باع شیئا ثم ملکه» است با این تفاوت که در اینجا مملوک عقد را برای خودش انجام داده آنگاه واجد شرایط اجازه می شود.

در مقابل این روایت، روایت دیگری وجود دارد که از آن استفاده می شود که نکاح مملوک پس از آزادی صحیح است. «دعائم الاسلام عن أبی جعفر علیه السلام انه سئل عن المکاتب یشترط علیه ان لا یتزوج الّا باذن الذی کاتبه حتی یؤدی مکاتبه قال: یلزمه ذلک اذا اشتراط علیه فان نکح فنکاحه فاسد مردود الّا ان یعتق فیمضی علی نکاحه»(2)

و لیکن این روایت ضعیف السند است و نمی تواند با صحیحه معاویه بن وهب معارضه نماید.

حاصل این شد که اصل اولی در باب فضولی صحت است الّا مورد روایت معاویه بن وهب و در سایر موارد و لو اینکه روایات خاصه ای نیز بر صحت نداشته باشیم با تمسک به عمومات حکم به صحت فضولی می کنیم.

«* و السلام *»