نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 140

1382/3/13 سه شنبه درس شمارۀ (548) کتاب النکاح/سال پنجم

اشاره

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

خلاصۀ درس این جلسه:

در این جلسه، به ادامه بحث سابق - زوجه کبیره ای که زوجه صغیره را شیر بدهد - می پردازیم و برخی از مباحث علم اصول را که به بحثمان مربوط است مورد بررسی قرار می دهیم.

***

بحث ما درباره نفی ثالث در باب تعارض امارات بود.

تقریب مرحوم آخوند را عرض کردیم. به نظر ما باید در مسئله تفصیل داد. بیان مطلب این است که اگر حجیت چیزی به مناط اطمینان باشد، به نحوی که احتمال خطا آن را عُقلا اصلا اعتنا نکنند، در اینجا ممکن است که نسبت به نفی ثالث همان اطمینان موجود باشد و در نتیجه نفی ثالث شود مثلاً اگر ما در هزار تا خبر عادل گفتیم در مورد خلاف واقع است، قهراً نسبت به هر فردی از افراد این هزار تا یک هزارم احتمال خلاف هست و عقلاء به یک هزارم اعتنا نمی کنند، گفتیم که اگر کشف شد که یکی از این دو خبر یقینا یکی از آن دو مورد خلاف واقع است قطعا و نسبت به خبر دیگر شک داریم که آیا این هم خلاف واقع است یا نه؟ گفتیم که احتمال خلاف واقع بودن آن یک در نهصد و نود و نه است و عقلا به چنین احتمالی هم اعتنا نمی کنند و لذا ادلّه حجیت، یکی از این دو خبر را هر چند معین نیست می گیرد و ما در این مورد می توانیم نفی

ثالث کنیم(1).

ولی در موارد دیگری که می خواهیم به اصاله العموم تمسک کنیم این مطلب در آنجاها نمی آید، ادله حجیت چه در امارات و چه در اصول از صورت تعارض انصراف دارند و آن را شامل نمی شوند حتی خبر واحدی را که احتمال خلاف واقع بودنش یک در هزار باشد در هنگام تعارض شامل نمی شود و از آن انصراف دارد منتها ملاک جعل حجیت که اطمینان است، چون در باب اخبار آن ملاک نسبت به نفی ثالث حتی در حال تعارض هم موجود است روی این ملاک ما نفی ثالث می کنیم نه اینکه خود ادله ناظر به صورت تعارض باشند، صورت تعارض یک چیزی است که محتاج سؤال جدید است و باید سؤال شود که ما در صورت تعارض چه کار کنیم.