نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 175

3- (3) - استاد مد ظله در جلسه 275 دو دلیل در این زمینه مطرح فرموده و یکی از آنها را قبول کردند و آنها عبارتند از: 1 - نقل عبارتی توسط ابن قتیبه از فضل بن شاذان درباره صالح بن ابی حماد که حاکی از وثاقت او بود که با

و اینک ادله دیگری که در بحث های سابق عنوان نکرده ایم را متعرض می شویم:

اولاً: کتاب او را «سعد بن عبد الله اشعری» که از اجلاء روات است نقل کرده است. معلوم می شود که به وثاقت او اعتماد داشته است بله اگر فقط یک روایت از او نقل می کرد دلیل بر اعتماد به وثاقت او نبود زیرا احتمال داشت که آن روایت محفوف به قراین دیگری باشد ولی کل کتاب او را نقل می کند و ناقل شخصیتی همچون «سعد بن عبد الله» است که درباره او هیچ یک از نقاط ضعفی که درباره اشخاصی همچون برقی و پدرش و صاحب نوادر الحکمه و ابو عمرو کشی گفته اند که مثلاً «روی عن الضعفاء کثیراً» گفته نشده است.

ثانیاً: غیر از «سعد بن عبد الله» اجلاء دیگری نیز از او روایت دارند مانند:

«عبد الله بن جعفر حمیری» البته وی کتاب حماد را نقل نکرده بلکه از او روایت می کند.

ثالثاً: دلیلی وحید بهبهانی اقامه کرده است و آن اینکه صدوق در عیون(1) به سند صحیح روایت می کند از صاحب نوادر الحکمه از «صالح بن ابی حماد» و قمی ها که صدوق نیز از آنهاست روایات نوادر الحکمه(2) را بررسی نموده و عده ای از روات آن را به جهت ضعفشان استثناء کرده اند و هر راوی که جزء مستثنیات نباشد حکم به اعتبارش نموده اند و «صالح بن ابی حماد» جزء مستثنیات نیست، بنابراین می توانیم او را توثیق کنیم. نتیجه این مباحث اینکه صالح بن ابی حماد امامی ثقه می باشد اما «علی بن محمد بن قتیبه» که مرحوم آقای خویی وثاقتش را مورد مناقشه قرار داده است، ما سابقاً درباره او بحث های مفصلی کرده ایم. صاحب قاموس الرجال نیز در

1- (1) - کتاب عیون، باب 44، ج 2.
2- (2) - البته این قاعده اختصاص به روایات نوادر الحکمه ندارد و در مورد سایر روایات محمد بن احمد بن یحیی (صاحب نوادر الحکمه) نیز جاری است. استاد مد ظله.

این باره فرمایشاتی دارند. عبارت نجاشی در ترجمه او چنین است: «علی بن محمد بن قتیبه النیشابوری (النیسابوری) علیه اعتمد ابو عمرو الکشی فی کتاب الرجال، أبو الحسن، صاحب الفضل بن شاذان و روایه کتبه...(1)». ممکن است گفته شود که از اعتماد کشی در کتاب رجالش بر علی بن محمد بن قتیبه می توان وثاقت او را اثبات نمود. صاحب قاموس الرجال این دلیل را رد می کند.

اشکال صاحب قاموس الرجال