نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 177

اشاره

کشی در رجالش می گوید: «حکی بعض الثقات بنیسابور أنّه خرج لاسحاق بن اسماعیل بن ابی محمد علیه السلام توقیع...» بعد نامه را مفصل نقل می کند ولی بعض الثقات را معین نمی کند. همین نامه را صدوق در علل از شخصی به نام «علی بن محمد» و او از «اسحاق بن اسماعیل» نقل می نماید و نامه با آنکه مفصل است ولی در هر دو نقل عیناً یکی است و معلوم می شود راوی در هر دو نقل یکی است که به حسب شهادت صدوق در علل، نامش «علی بن محمد» و به حسب شهادت کشی «نیشابوری ثقه» می باشد و با مراجعه به طبقات روات معلوم می شود «علی بن محمد» که نیشابوری بوده و بتواند از «اسحاق بن اسماعیل نیشابوری» روایت کند فقط «علی بن محمد بن قتیبه» می باشد با این استدلال ایشان وثاقت «ابن قتیبه» را اثبات می کنند.

مناقشه استاد مد ظله بر کلام صاحب قاموس الرجال

ما نه تنها دلیلی نداریم که مراد از «بعض الثقات» علی بن محمد بن قتیبه» باشد بلکه دلیل بر خلاف آن داریم، زیرا این روایت در نقل علل از کلینی است و همان گونه که گفتیم «علی بن محمد» که کلینی از او روایت کند از دو حال خارج نیست.

در اکثر موارد مراد دایی او «علّان» می باشد و در بعضی موارد که به آنها نیز اشاره کردیم مراد «ابن بندار» می باشد و هرگز مراد «ابن قتیبه» نمی باشد. گذشته از این مطلب، ما نمی توانیم «علی بن محمد نیشابوری» را که در طبقه اصحاب حضرت عسکری علیه السلام باشد منحصر در «علی بن محمد بن قتیبه» نماییم، زیرا ممکن است «علی بن محمد بن شجاع نیشابوری ثقه» باشد که در همان طبقه می باشد. علاوه بر اینکه قید «نیسابور» در کلام کشی معلوم نیست که متعلق به چه چیزی است؟ ممکن است قید «ثقات» باشد یعنی بعضی از افراد ثقه که ساکن نیشابور هستند و ممکن است ظرف برای «حکی» باشد، یعنی در نیشابور این مطلب را بعضی ثقات حکایت کرده است. پس مسلم نیست که راوی نیشابوری باشد(1).

آیا روایت «علی بن مهزیار» مرسله است؟

ما قبلاً استظهار کردیم که روایت مرسله می باشد و مراد از ابی جعفر حضرت باقر علیه السلام است. قبلی ها چنین فهمیده اند که مراد از ابی جعفر حضرت باقر علیه السلام است، بنابراین روایت مرسله می شود و کلمه «رواه» جلوی ظهور در اسناد را می گیرد.

ولی مرحوم آقای خویی فرموده اند منظور از ابی جعفر، امام جواد علیه السلام است و

روایت مرسله نیست.