نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 24

از نظر اقوال گفتیم شهرت محققه در کار است که حولین در مرتضع معتبر است نه در ولد مرضعه، بر خلاف صاحب جواهر که می گوید شهرت محققه ای در کار نیست. در این جلسه به بررسی روایات مسئله می پردازیم تا مقدار دلالت آنها مشخص شود.

1) روایت علی بن اسباط:

«قال: سأل ابن فضّال ابن بکیر فی المسجد فقال: ما تقولون فی امرأهٍ ارضعت غلاماً سنتین ثمّ ارضعت صبیّه لها اقل من سنتین حتی تمّت السنتان أ یفسد ذلک بینهما؟ قال: لا یفسد ذلک بینهما لانّه رضاع بعد فطام و انّما قال رسول الله صلی الله علیه و آله لا رضاع بعد فطام ای انّه اذا تمّ للغلام سنتان او الجاریه فقد خرج من حدّ اللبن فلا یفسد بینه و بین من یشرب منه و اصحابنا یقولون انّه لا یفسد الاّ ان یکون الصبیّ و الصبیّه یشربان شربه شربه»

مفاد صدر این روایت آن است که اگر رضاع یکی از دو کودک (مرتضع یا ولد مرتضع) داخل حولین باشد برای نشر حرمت کافی است چون روایت می گوید اگر

حولین هم نسبت به مرتضع و هم نسبت به ولد مرضعه تمام شده، هر چند شیر دادن هنوز ادامه دارد (چون ممکن است شیر دادن را دیرتر شروع کرده باشد) در این فرض، نشر حرمت نمی شود که مفهومش این می شود که أحد الأمرین برای نشر حرمت کافی است و این بر خلاف مدّعای أبو الصلاح حلبی است. اما مفاد ذیل روایت که تفسیر کرده این است که اگر حولین نسبت به یکی از دو کودک تمام شود، نشر حرمت نمی شود که مفهومش این است که مجموع الامرین برای نشر حرمت معتبر است یعنی رضاع هر دو باید داخل حولین باشد و این مطابق با فتوای أبو الصلاح حلبی است و به دلیل همین اضطرار در صدر و ذیل روایت نمی توان با اطمینان گفت که فتوای ابن بکیر مطابق با نظر أبو الصلاح حلبی است.

اما تعبیری که در آخر روایت آمده یعنی جملۀ «و اصحابنا یقولون الخ» احتمالاتی در آن هست. در وافی دو احتمال ذکر کرده که یکی بسیار خلاف ظاهر است، اما احتمال دیگرش که قابل طرح است این است که بگوییم «شربه شربه» به این معنی است که یک رضعه به این شیر بدهد و یک رضعه با آن شیر بدهد و اصحاب ما چنین چیزی را شرط نشر حرمت می دانند. البته مرحوم فیض این را توضیح نداده و توضیحش این است که وقتی که به آنها شیر می دهد وقت شیر دادن هر دو باشد یعنی هر دو استحقاق شیر داشته باشند و این عبارت اخری از این است که هر دو داخل حولین باشند و از شیر گرفته نشده باشند و اینکه اصحاب چنین شرطی را برای نشر حرمت قائل باشند به این معنی است که با نظر أبو الصلاح حلبی موافقند.

اما احتمال دیگری در این عبارت هست که بر طبق آن هیچ ارتباطی با ادّعای أبو الصلاح پیدا نمی کند و آن اینکه «یشربان شربه شربه» اشاره باشد به کامل بودن رضعه که از شرایط نشر حرمت است و قبلاً بحث شد نه اینکه به مسئله حولین اشاره داشته باشد. بنابراین احتمال، تعبیر ذیل روایت هم اجمال خواهد داشت و این که می گفتیم از این ذیل استفاده می شود که غیر از عبد الله بن بکیر عدّه ای از اصحاب

هم قائل به اشتراط حولین در رضاع مرتضع و ولد مرضعه بوده اند، این استفاده هم ناتمام خواهد بود.

2) روایت صحیحۀ منصور بن حازم: «لا رضاع بعد فطام»

اشاره