نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 36

هر دو باید داخل 2 سال باشند و اگر یکی از آنها بعد از 2 سال باشد، دیگر نشر حرمت نمی آید(1).

2) توجیهی برای ادعای اجماع که از ابن زهره نقل شد:

استظهار از روایت علی بن اسباط(2):

محمد بن الحسن باسناده عن محمد بن احمد بن یحیی عن احمد بن أبی عبد الله عن علی بن اسباط قال سأل ابن فضال ابن بکیر فقال ما تقولون فی امرأه: ارضعت غلاماً سنتین ثم ارضعت صبیه لها اقل من سنتین حتی تمت السنتان، أ یفسد ذلک بینهما؟ قال لا یفسد ذلک بینهما لانه رضاع بعد فطام و انما قال رسول الله صلی الله علیه و آله «لا رضاع بعد فطام» ای انه اذا تم للغلام سنتان او الجاریه فقد خرج من حدّ اللبن... و در آخر روایت است که اصحابنا یقولون: انه لا یفسد الا ان یکون الصبی و الصبیه یشربان شربه شربه.

این مقدار از روایت را اگر کسی ملاحظه کند گمان می کند که مراد از «غلام»، خصوص ولد المرضعه است و یا اعم است و مرتضع و ولد المرضعه هر دو را شامل می شود و مراد از «جاریه»، مرتضع است پس اگر 2 سال از ولد المرضعه گذشته و سپس مرتضع از مادرش شیر خورده و لو داخل 2 سال است مع ذلک بین این دو نشر حرمت نیست. بلکه برای نشر حرمت لازم است که مرتضع و ولد المرضعه هر دو داخل 2 سال باشند. این نتیجه در صورتی که منظور از «غلام» ولد المرضعه باشد که روشن است. و اگر کسی بگوید مراد از غلام اعم است یعنی شامل بچۀ خود مرضعه و یا مرتضع دیگر می شود، پس اگر 2 سال از هنگام تولد ولد المرضعه گذشته باشد و لو به فرزندش شیر نداده نشر حرمت نمی آید (البته فرد ظاهر از غلام، همان بچۀ

خود مرضعه است نه اینکه 2 سال، ولد غیر را شیر داده و سپس صبیه و فرزند دیگری را دوباره شیر دهد که مراد از غلام و جاریه، هر دو بچۀ غیر باشد).

خلاصه از صدر حدیث استفاده می شود که فتوای ابن بکیر این است که «حولین» در ولد المرضعه هم معتبر است. سپس ابن بکیر همین مطلب را در تفسیر «لا رضاع بعد فطام» بیان می کند که اگر ولد المرضعه (غلام) یا مرتضع (الجاریه) به سنّ فطام (حولین) رسیده باشند دیگر رضاع بین آن دو نشر حرمت نمی کند. با این بیان معلوم می شود که به نظر ابن بکیر «فطام» در فرمایش نبوی اعم از فطام ولد المرضعه و مرتضع است و سنّ فطام هر کدام که برسد، لا رضاع بعده، و در پایان ابن بکیر همین مطلب را از «اصحابنا» نقل می کند یعنی من در این نظریه منفرد نیستم بلکه این فتوای امامیه است. ایشان که از فقها و اصحاب امام صادق و امام موسی بن جعفر علیهما السلام است می گوید: «اصحابنا یقولون انه لا یفسد الا ان یکون الصبی و الصبیه یشربان شربه شربه»

هر چند ابن بکیر فطحی مذهب است و لکن چون فقه امامیه و فطحیه یکی است در این مسئله فقهی که می گوید «اصحابنا یقولون» این قولش شامل قول امامیه نیز می شود. البته نه اینکه فتوای ابن بکیر فطحی مذهب، حجت باشد بلکه چون ثقه است، شهادتش را راجع به دیگران (اصحابنا) می پذیریم که شامل امامیه نیز می شود و فتوای معاصرین امام علیه السلام کاشف از تقریر معصوم است و این بیان توجیهی بود برای کلام ابن زهره بر ادعای اجماع بر اینکه ولد المرضعه و مرتضع باید داخل حولین باشند.