نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 50

نقد استاد مد ظله:

با صرف نظر از اینکه آیه شریفه اطلاق نداشته، چون در مقام بیان اصل حرمت رضاع است نه شرایط و خصوصیات آن(1)، این بیان اخص از مدعی است چون بر فرض ما بگوییم اگر این زن بخواهد مادر رضاعی بشود باید این کمیت را خود او شیر بدهد اما به چه دلیل برای پدر رضاعی شدن هم اتحاد مرضعه شرط باشد، یعنی اگر مردی دو زن دارد، هر کدام از آنها به کودکی هشت بار شیر دادند، چرا این مرد که تمام شیرها از اوست و این دو زن، زن او هستند پدر رضاعی نشود. خلاصه حد اکثر این بیان شرطیت اتحاد مرضعه را در تحقق عنوان «أُمَّهاتُکُمُ اللاّتِی أَرْضَعْنَکُمْ» اثبات کند ولی مدعای ما این است که اگر مرضعه واحد نبود به هیچ وجه نشر حرمت نمی کند و این مطلب با این بیان قایل اثبات نیست. در نتیجه به اطلاق روایاتی که در مقام بیان رضاعی که نشر حرمت می کند می فرمایند «اللبن للفحل» می توانیم استناد کنیم و از این روایات استفاده می شود که اگر مردی صاحب شیر

بوده توسط دو همسر خود مقدار 15 رضعه شیر به کودکی داد، پدر رضاعی او می گردد و بیان فوق مقید این اطلاق نیست.

2) صحیحۀ برید عجلی

محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیی عن احمد بن محمد، و عن علی بن ابراهیم عن أبیه، جمیعاً عن الحسن بن محبوب عن هشام بن سالم عن برید العجلی قال سألت أبا جعفر علیه السلام عن قول الله عزّ و جلّ «وَ هُوَ الَّذِی خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً» فقال:... فالنسب یا أخا بنی عجل ما کان سبب الرجال و الصهر ما کان بسبب النساء قال: فقلت له: أ رأیت قول رسول الله صلی الله علیه و آله «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب» فسّر لی ذلک، فقال کل امرأه ارضعت من لبن فحلها ولد امرأه اخری من جاریه أو غلام فذلک الذی قال رسول الله صلی الله علیه و آله و کل امرأه ارضعت من لبن فحلین کانا لها واحداً بعد واحد من جاریه أو غلام فان ذلک رضاع لیس بالرضاع الذی قال رسول الله صلی الله علیه و آله: «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب» و انما هو من نسب (سبب خ ل) ناحیه الصهر رضاع و لا یحرم شیئاً و لیس هو سبب رضاع من ناحیه لبن الفحوله فیحرّم.(1)

این روایت از نظر سندی صحیحه بوده اشکالی در صحت آن نیست.

اما دلالت روایت: حضرت در تفسیر «یحرم من الرضاع...» می فرمایند: رضاعی که موجب نشر حرمت می شود رضاع زنی است که ارضعت من لبن فحلها ولد امرأه اخری، یعنی اگر این ویژگی ها رعایت نشد رضاع نشر حرمت نمی کند، پس اگر - مثلاً - زنی از زنا حامله شده، شیر زنا نشر حرمت نمی کند، البته مقتضای اطلاق این صحیحه این است که اگر زنی از شیر شوهر خود یک بار هم به کودکی شیر داد رضاع محرّم محقق می گردد. لیکن ادله ای مانند روایت زیاد بن سوقه که در پاسخ «هل للرضاع حدّ

یؤخذ به؟» 15 رضعه را معتبر دانسته و فرموده «لا یحرم الرضاع اقل من خمسه عشر رضعه...» اطلاق صحیحه برید را تقیید می کند، نتیجه این می شود که «کل امرأه ارضعت من لبن فحلها ولد امرأه اخری خمسه عشر رضعه فذلک الرضاع الذی یحرم منه ما یحرم من النسب» از این بیان شرطیت اتحاد مرضعه و اتحاد فحل به طور مطلق استفاده می شود که اگر تمام مقدار معتبر از شیر یک شوهر یا توسط یک مرضعه ای داده نشده بود، اصلاً نشر حرمت نمی کند.