نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 60

لکن به نظر می رسد که صدوق در عبارت حدیث برای آنکه موجب اشتباه نشود تصرف کرده است زیرا دیده لازم نیست که رضیعین اتحاد در أمّ مرضعه داشته باشند و تنها اتحاد در فحل کافی است و اگر در عبارت تصرف نشود ممکن است افراد به اشتباه بیفتند و از عبارت «فقیه» چنین برداشت کنند که اتحاد در مرضعه نیز مثل اتحاد در فحل شرط است از این رو چون کتاب فقیه یک کتاب فتوایی بوده است در عبارت تصرف کرده تا منشأ اشتباه نشود لذا «ما ارتضعا» را به «ما ارتضع» تبدیل کرده است. صدوق در مقنع نیز که یک کتاب فتوایی است همین تعبیر فقیه را به کار برده است.

به هر حال از این روایت استفاده می شود که در رضیعین اگر بخواهند به هم محرم شوند باید هر کدام مقدار معتبر را از یک مادر شیر بخورند و لو مادر آنها مختلف باشند پس این روایت فی الجمله بر مطلوب دلالت می کند یعنی اعتبار این شرط را در رضیعین دلالت می کند اما در غیر رضیعین هم آیا این شرط معتبر است یا نه؟ دلالتی ندارد. زیرا ممکن است اتحاد مرضعه برای نشر حرمت به ملاک أخوّت بین رضیعین معتبر باشد اما برای نشر حرمت بین رضیعه و فحل به ملاک أبوّت و بنوّت

معتبر نباشد، چون ممکن است ابوّت واحد، رابطه بین پدر و فرزند را ایجاد کند و وحدت مرضعه دخالتی در رابطه پدر و فرزند نداشته باشد؛ به خلاف رابطه بین رضیعین، بنابراین این روایت فی الجمله بر مطلوب دلالت دارد نه بالجمله.

روایت سوم: صحیحه علاء بن رزین

عن أبی عبد الله علیه السلام قال: سألته عن الرضاع؟ فقال:

لا یحرم من الرضاع الاّ ما ارتضع من ثدی واحد سنه(1).

ثدی واحد کنایه از مرأه واحده است و معنای روایت از ما قبل معلوم می شود.

در این روایت قید رضیعین هم نیست پس بر مطلوب به نحو بالجمله دلالت دارد لکن قید «سنهً» در این روایت را مخالف با روایات دیگر شمرده اند، از این جهت این فقره روایت معمول بها نیست لکن این امر طبق مبنای آقایان مضرّ به استدلال به سایر فقرات روایت نمی باشد. بله اگر یک روایت کاملاً مطروح باشد به آن روایت نمی توان استدلال کرد و همچنین می گویند: اگر مدلول مطابقی از حجیت بیفتد مدلول التزامی نیز از حجیت می افتد لکن این روایت این گونه نیست، پس شاید سنه تصحیف سنتین باشد و به هر حال طرح یک فقره، مضرّ به استدلال به سایر فقرات نیست. به علاوه که برای فقره «سنه» توجیهاتی ذکر شده است. توجیه اول اینکه مراد سُنَّهً به تشدید نون باشد یعنی ثبت من السُّنَّه زیرا این شرط از طریق قرآن کریم ثابت نشده است، بلکه از طریق سنّت ثابت شده است.