نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 69

بعد حضرت رضا علیه السلام فرمودند: فما بال الرضاع یحرم من قبل الفحل و لا یحرم من قبل الامهات و انما حرم الله الرضاع من قبل الامهات و ان کان لبن الفحل ایضا یحرم؟

یعنی چه فرقی می کند همان طور که در وحدت فحل حرمت می آید باید در وحدت مرضعه هم حرمت بیاید.

ولی بر اساس احتمال اول که تمام جملات بعدی هم مربوط به قضیه ما بین حضرت رضا علیه السلام و مأمون باشد باید عبارت را چنین معنی نمود:

مأمون پرسید اشرح لی اللبن للفحل ولی از آنجا که حضرت محذوری از جواب دادن داشتند تعبیر می کنند «و انا اکره الکلام» ولی مأمون نگذاشت حضرت برود بلکه عرض کرد: کما انت حتی اسألک عنها ما قلتُ یعنی همین جا باشید و جایی تشریف

نبرید تا من سؤالی را که گفتم از شما بپرسم که آیا بین آن پسر غریبه و سایر بچه های آن مرد اخوت حاصل می شود؟ حضرت می فرماید من تصدیق کردم یعنی گفتم درست است ولی حالا به تو محمد بن عبیده می گویم: چه فرقی می کند که فحل واحد باشد یا مرضعه واحد باشد در هر دو صورت باید نشر حرمت کند.

کلام صاحب وافی راجع به روایت محمد بن عبیده

ایشان فرموده است که این روایت معارض است با روایاتی که اتحاد فحل را شرط کرده است که ما آن روایات را قبلاً ذکر کردیم حال که بین این روایت و آن روایات تعارض افتاد باید به قرآن رجوع کنیم به حکم اینکه «خذ ما وافق الکتاب» وقتی به قرآن مراجعه می کنیم می بینیم قرآن می فرماید: «وَ أَخَواتُکُمْ مِنَ الرَّضاعَهِ» یعنی مطلق فرموده است چه از طرف پدر و چه از طرف مادر و اشکال صاحب کفایه یعنی سبزواری که دیروز عرض کردیم وارد نیست. ایشان گفته بود که آیه بیان نمی کند که رضاع به چه حاصل می شود؟ ولی جواب ایشان این است که آیه اطلاق دارد پس عند التعارض ترجیح با روایت محمد بن عبیده می باشد زیرا موافق اطلاق کتابی است.

بررسی اشکالات وارده بر روایت محمد بن عبیده

اشاره

اشکالات متعددی از سوی اشخاص متعددی به این روایت شده است از شیخ الطائفه گرفته تا مرحوم آقای خویی، منتهی آقای خویی قدری اشکالات را بیشتر کرده است، اینک به بررسی آنها می پردازیم.