نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 87

1- (1) - نکاح آشتیانی.
2- (2) - وافی 251/21، باب 37، باب صفه لبن الفحل.
3- (3) - احکام الرضاع، 90.

باشد - در این صورت این روایت نه تنها معارض نیست بلکه از ادله قول مشهور است نه اینکه ساکت باشد و مشهور می توانند به این روایت استدلال کنند که اگر اتحاد فحل نباشد رضاع موجب نشر حرمت نیست، زیرا امام علیه السلام محظور داشته اند از اینکه حکم واقعی را بیان کنند و حضرت حکم رایج بین عامه را که مطابق با حکم واقعی نیست بیان کرده اند و قول رایج بین عامه این است که اتحاد فحل حتماً در رضیعین رضاعیین معتبر نیست.

پس این روایت یا ذاتاً دلیل نیست بر عدم اعتبار اتحاد فحل یا آنکه دلیل العدم است [یعنی دلیل برای مشهور است] اما سه اشکال دیگری که به این استدلال شده است، یکی این است که موضوع این روایت رضیعین که هر دو رضاعی باشند نیست بلکه یکی از اینها نسبی و دیگری رضاعی است. راوی می گوید اگر فحل واحد باشد موجب نشر حرمت است و حضرت می فرماید: چه فرقی بین فحل اتحاد در فحل و اختلاف در أمّ و فرض اتحاد در أمّ و اختلاف در فحل است اگر در فرض اول نشر حرمت هست در فرض دوم نیز هست، پس این روایت با روایات دیگر تعارض ندارد زیرا روایات دیگر ناظر به رضیعین است که هر دو رضاعی هستند ولی در این روایت یکی نسبی و دیگری رضاعی است. و در این فرض اتحاد در فحل یا در أمّ برای نشر حرمت کافی است(1). پس بین روایات تعارضی نیست.

و اشکال دیگر این است که بر فرض که موضوع روایت محمد بن عبیده اعم باشد، روایاتی که در مورد رضیعین حکم به عدم نشر حرمت کرده أخص است و این روایت را تخصیص می زند پس بین روایات، جمع عرفی وجود دارد و تعارض نیست(2).

جواب از این دو اشکال: ذیل روایت که حکم نشر حرمت را در فرض اتحاد در امّ

1- (1) - تذکر: مرحوم آقای خویی به فقره «کل شیء من ولد ذلک الرجل» تمسک می کنند که ظهور در ولد نسبی دارد و این نکته در تقریب کلام مرحوم آقای خویی و همچنین در مقام جواب از آن نیامده است.
2- (2) - أحکام الرضاع / 91 و 92، تقریر أبحاث المحقق الخویی قدس سرّه.

هم جاری دانسته دلیل بر این است که موضوع این روایت اعم است. روایت های دیگر هم نمی تواند عمومیت یا اطلاق این روایت را تخصیص یا تقیید بزند، چون لازمه اش اخراج مورد ذکر شده در خود روایت (اتحاد در ام) می شود. پس این جواب صحیح نیست و تعارض این روایت با روایت های دیگر همچنان به قوه خود باقی خواهد بود.