نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 88

ان قلت: ذیل روایت عمومیت داشته، هم شامل دو رضیع متحد در امّ که یکی نسبی و دیگری رضاعی است و هم شامل دو رضیع متحد در امّ که هر دو رضاعی هستند می شود و می توان با ادله دیگر این عمومیت را تخصیص زده روایت را مخصوص به دو رضیعی که یکی نسبی و دیگری رضاعی باشد نمود.

قلت: لسان روایت آبی از چنین تخصیصی است زیرا حضرت حکم مسئله را به عنوان امر تعبدی محض بیان نمی کنند بلکه با سؤالی که مطرح می کنند که چرا بین اتحاد در فحل و اتحاد در امّ فرق می گذارید، در واقع حکم مسئله را مبنی بر یک امر ارتکازی می دانند. بدیهی است این امر ارتکازی در مورد رضیعین رضاعیینی که در مرضعه متحدند نیز موجود است لذا این مورد را نمی توان با ادله دیگر از تحت موضوع روایت خارج کرد.

اشکال سومی که به این روایت شده و قابل دفع است این است که اصحاب از این روایت اعراض کرده اند و اعراض اصحاب موجب سقوط روایت از حجیّت می شود، لکن این اشکال هم وارد نیست زیرا مجرد اعراض اصحاب همه جا موجب سقوط روایت از حجیت نمی شود. اگر مقتضای بعض ادله این باشد که مجتهد رأیی را که با مفاد روایتی مخالف است انتخاب کند این دلالت نمی کند که اصحاب از آن روایت به دلیل اینکه فتوا از سلف به آنها یداً به ید رسیده است اعراض کرده اند بله اگر احراز کنیم که فتوا یداً به ید از سلف به ما رسیده و آنها از امام معصوم تلقی کرده اند روایت معارض آن از حجیت ساقط می شود در اینجا نیز

صغرای این قاعده محرز نیست و به نظر می رسد اصحاب از روی اجتهاد و بر اساس قواعد به این روایت عمل نکرده اند.

نتیجه اینکه، با تمامیت اشکال اول و دوم، روایت محمد بن عبیده سنداً و جههً مخدوش است و نمی تواند معارض روایات دیگر باشد.

ب: احکام رضاع

عبارت شرایع:

و أما أحکامه [احکام رضاع] فمسائل الاولی: اذا حصل الرضاع المحرم انتشرت الحرمه من المرضعه و فحلها الی المرتضع و منه الیهما.

اگر شرایط رضاع محرم فراهم شد حرمت از ناحیه مرضعه و فحل او [اعم از زوج و مالک و محلل له] به مرتضع نشر پیدا می کند. و از مرتضع نیز به مرضعه و فحل حرمت نشر پیدا می کند و لازم نیست فحل، شوهر فعلی زن باشد که ممکن است صاحب لبن شوهر سابق این زن باشد، البته نحوه انتشار حرمت و اینکه آیا سرایت به غیر نیز پیدا می کند یا نه در ضمن عبارت بعدی شرایع بیان شده است.

فصارت المرضعه له أمّاً و الفحل أباً، مرضعه مادر او و صاحب لبن، پدرش می شود و آباؤهما أجداد و جدّات و پدران مرضعه و فحل أجداد و مادران این دو جدّات او می شوند و اولادهما اخوه و فرزندان مرضعه و فحل اخوه یعنی برادر و خواهر مرتضع و نوه های مرضعه و فحل برادرزاده و خواهرزاده مرتضع می شوند.