نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 91

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

خلاصۀ درس:

در این جلسه ابتدا استدلال به «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب» برای عموم تنزیل را بررسی می کنیم و ناتمام بودن این استدلال را نشان می دهیم. سپس به بررسی روایات خاصه می پردازیم و استدلال به عموم تعلیل در برخی از این روایات را رد می کنیم.

***

الف) استدلال به عموم تنزیل:

بحث در این بود که اگر به وسیله رضاع، عنوانی ملازم با یکی از عناوین هفت گانه محرّم در باب نسب، حاصل شد آیا حرمت منتشر می شود یا نه. مثلا اگر بچه ای از زنی شیر خورده و فرزند رضاعی شده، آیا پدر رضاعی می تواند با خواهر آن بچه که عنوان اخت الولد بر او صادق است، ازدواج کند.

تقریبی که برای اثبات حرمت شده بود عبارت بود از تمسک به عموم «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب» یعنی با توجه به اینکه در باب نسب عناوین ملازمه با عناوین محرّم حرام می شوند مثلاً اخت ابی یا ابوینی ولد در باب نسب عبارت از بنت شخص است و حرام می گردد، عموم تنزیل اقتضا می کند که همه مصادیق حرمت - چه عناوین منصوصه و چه عناوینی که با ملازمه ثابت شده اند - در باب رضاع حرام شوند. مثلا اگر برای زید بما انه زید احکامی ثابت شده و برای زید بما

انه مجتهد هم احکامی بار شده - از باب اینکه حکم احد المتلازمین یعنی عنوان مجتهد به دیگری یعنی عنوان زید اسناد داده شده است - در این حالت اگر گفته شود عمرو احکام زید را دارد یعنی هر دو دسته از احکامی که برای زید ثابت شده برای عمرو هم ثابت است.

اشکال این تقریب این است که در باب نسب، عنوان اخت الولد فی نفسه موجب تحریم نیست بلکه چون به عنوان بنت رجوع می کند متعلق حرمت می شود. بنابراین در باب رضاع هم اگر در جایی این فرض تصویر شود که عنوان اخت الولد با عنوان بنت ملازمه داشته باشد، اشکالی در حرمت نیست مثل اینکه ولد رضاعی یک خواهری داشته باشد که از همان ولد رضاعی شیر خورده باشد در این حالت، اخت الولد بنت رضاعی فحل نیز خواهد بود و لذا بر وی حرام می شود.

اما بحث در جایی است که عنوان بنت بر اخت الولد صدق نکند و ملازمه در کار نباشد، آیا «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب» چنین دلالتی دارد که بگوید عنوانی که در نسب از باب ملازمه حرام می شود در رضاع فی نفسه حرام می شود بدون آنکه ملازمه ای در کار باشد که در نتیجه مصادیق بنات رضاعی از بنات نسبی بیشتر باشند؟ ظاهراً چنین دلالتی ندارد بلکه می خواهد نفس همان حکمی را که در باب نسب ثابت است در باب رضاع هم ثابت کند.