نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 15 صفحه 92

اما اینکه کسی احتمال دهد که شارع وقتی بچه رضاعی را نازل منزله ولد می کند خواهر او را هم نازل منزله ولد می کند این احتمال زمانی درست است که عرف مساعد باشد در حالی که مفهوم عرفی ولد رضاعی این است که بچه ای از یک زنی شیر خورده باشد و در نتیجه، عرف او را ولد رضاعی آن زن و ولد رضاعی صاحب لبن می داند اما خواهر آن بچه که اصلا شیری از این زن نخورده، هیچ ارتباطی به اینها ندارد و عرف بر او ولد رضاعی اطلاق نمی کند.

ب) استدلال به روایات خاصه:

در مورد اینکه پدر مرتضع نمی تواند با اولاد صاحب اللبن و اولاد مرضعه ازدواج کند سه روایت هست که بعضی به این روایات برای ما نحن فیه استدلال کرده اند و گفته اند از اینها استفاده می شود که حرمت علاوه بر مرتضع به پدرش و اولادش و همچنین اخوه و اخوات او و امثال اینها سرایت می کند. اکنون این روایات را می خوانیم.

صحیحه علی بن مهزیار «قال: سأل عیسی بن جعفر بن عیسی ابا جعفر الثانی علیه السلام انّ امرأه ارضعت له صبیاً فهل یحلّ لی ان اتزوج ابنه زوجها فقال لی: ما اجود ما سألت من هاهنا یؤتی أن یقول الناس حرمت علیه امرأته من قبل لبن الفحل هذا هو لبن الفحل لا غیره(1). فقلت له: ان الجاریه لیست ابنه المرأه التی ارضعت لی هی ابنه غیرها فقال: لو کنّ عشراً متفرقات ما حلّ لک منهنّ شیء و کنّ فی موضع بناتک(2)»

در این روایت اولاد صاحب لبن به منزله بنات أبو المرتضع دانسته شده اند چه اولاد مرضعه هم باشند و چه نباشند.

روایت محمد بن احمد بن یحیی عن عبد الله بن جعفر عن ایوب بن نوح قال: کتب علی بن شعیب الی ابی الحسن علیه السلام: امرأه ارضعت بعض ولدی هل یجوز لی ان أتزوّج بعض ولدها؟ فکتب علیه السلام علیه السلام لا یجوز لک ذلک لانّ ولدها قد صار بمنزله ولدک(3)» این روایت هم

1- (1) - این مسئله خیلی محل ابتلاء واقع می شود و گاهی مورد غفلت قرار می گیرد. یکی از مراجع بزرگ تقلید که دامادش هم مرجع تقلید بود همین مسئله برایشان پیش آمده بود. خانم آن مرجع بزرگ به نوه دختری شان شیر داده بود ولی قبل از آنکه شیر به حدّ نصاب برسد متوجه مسئله شده بودند و از کامل شدن شیر جلوگیری کرده بودند. چون اگر این شیر به حد معتبر می رسید ازدواج داماد با دختر آن مرجع باطل می شد به دلیل همین قاعده ما نحن فیه که «لا ینکح ابو المرتضع فی اولاد صاحب اللبن» به لحاظ اینکه بعد از شیر دادن به نوه، دختر آن مرجع که همسر داماد است اولاد صاحب اللبن می شود و داماد که أبو المرتضع است نباید با اولاد جد که صاحب اللبن است ازدواج کند، لذا این ازدواج بقاءً محکوم به بطلان می شود. این روایت هم که می گوید «حرمت علیه امرأته من قبل لبن الفحل» ناظر به همین مطلب است. استاد مد ظله
2- (2) - جامع الاحادیث، باب 10 از ابواب ما یحرم بالنسب و الرضاع، ح 13، البته مناسب بود این روایت در همان باب «لا ینکح أبو المرتضع فی اولاد صاحب اللبن» آورده شود، نه در این باب که مربوط به لزوم اتحاد فحل است.
3- (3) - همان، باب 14 از ابواب ما یحرم من النسب و الرضاع، ح 1.

به لحاظ تعلیل ذیل آن اهمیت دارد، اما روایت بعدی فاقد تعلیل است.