نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 16 صفحه 111

صاحب جواهر قدس سرّه از تعبیر «الیوم» در آیه اَلْیَوْمَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّباتُ الی قوله: وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ ، مائده / 5 استفاده می کند که این آیه ناسخ آیات دال بر حرمت است(3).

لکن این استدلال تمام نیست. از الیوم استفاده می شود که این آیه ناسخ حرمت

1- (1) المیزان 205/5، ذیل مائده / 5، لاحظ المیزان 203/5 أیضاً.
2- (2) توضیح نگارنده: مراد آیه بقره / 286، و اعراف / 157 می باشد.
3- (3) جواهر الکلام 31/30.

است لکن دلالت نمی کند که ناسخ حرمتی است که اسلام آورده است. بلکه الیوم اشاره به این است که اسلام آن حرمت و منعی که در ادیان سابق بوده است را برداشته است. از اَلْیَوْمَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّباتُ معلوم می شود که در ادیان سابق اصْر و سختی هایی بوده است و اسلام آن سختی ها را بر می دارد، بنابراین «الیوم» دلالت ندارد که این آیه بعد از آیات ناهیه (بقره / 221 و ممتحنه / 10) نازل شده باشد و آنها را نسخ کند بلکه دلالت می کند که فعلاً حرمت ازدواج با کتابیات برداشته شده است. هر چند در ادیان سابق در فرض اختلاف در مذهب ازدواج جایز نبوده است.

پس الیوم شاهد بر اینکه آیه مائده ناسخ آیات حرمت باشد نیست. البته برخی از متأخرین این احتمال را نیز داده اند که در عین حال که یک آیه ناسخ آیه دیگر است دوباره همین آیه نسخ، بعداً نسخ می شود. بله این احتمال هست ولی به هر حال سخن صاحب جواهر با هر دو احتمال مغایرت دارد.

صحیحه محمد بن مسلم: عن أبی جعفر علیه السلام قال: سألته عن نصاری العرب أ تؤکل ذبیحتهم فقال: کان علی بن الحسین علیه السلام ینهی عن ذبائحهم و صیدهم و مناکحتهم(1).

استشهاد حضرت به نهی امام سجاد علیه السلام اشاره ای است ضمنی به این مطلب که اهل سنت که قائل به حلیت شده اند، حضرت سجاد را به عنوان یکی از فقیه های معتبر قبول داشتند.

روایات تجویز در فرض خاص